Xuyên qua vùng đất "anh hùng sử ca" - Kỳ 5: Xứ sở những hồ đập khổng lồ

Huyện Ninh Sơn và Bác Ái của tỉnh Ninh Thuận là cửa ngõ giao thông quan trọng với tỉnh Lâm Đồng và các tỉnh Tây Nguyên. Đây cũng là xứ sở của các hồ, đập chứa nước khổng lồ nằm trên núi rừng Bác Ái.
Trong đó, có hệ thống thủy lợi Tân Mỹ, tiên tiến hiện đại nhất Việt Nam hiện nay với hệ thống kênh chính kín bằng đường ống thép dài 29km.
Cánh đồng lớn ở miền núi
Trong những ngày xuyên qua vùng đất "anh hùng sử ca", chúng tôi tìm đến cánh đồng lớn gần 20ha ở xã Phước Chính, huyện Bác Ái và ghi nhận không khí nô nức xuống giống cho vụ lúa đông xuân của bà con dân tộc Raglai.
Theo UBND huyện Bác Ái, mô hình cánh đồng lớn này được huyện triển khai đầu năm 2020. Trước khi thực hiện, huyện đã tập trung tuyên truyền, vận động bà con người dân tộc Raglai, thay đổi tập quán sản xuất nhỏ lẻ, phát huy tinh thần đoàn kết, hoán đổi các thửa ruộng nhỏ kém hiệu quả để liên kết với nhau tạo thành cánh đồng lớn. Nhờ đó vốn đầu tư giảm nhưng năng suất từng bước tăng cao.
Ông Hồ Xuân Ninh - Chủ tịch UBND huyện Bác Ái cho biết, tinh thần đoàn kết, đồng lòng trong đồng bào Raglai rất lớn. Đã có nhiều trường hợp hiến đất làm đường, đóng góp ngày công, tham gia dồn điền, đổi thửa để phát triển nông nghiệp. Nhờ đó, giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, tăng thu nhập bình quân đầu người. Nếu năm 2011, khoảng 4,8 triệu thì năm 2020 đạt 17 triệu đồng/người/năm (tăng 3,5 lần).

Hồ chứa nước Phước Trung huyện Bác Ái. Ảnh Bùi Phụ
Hồ chứa nước Phước Trung huyện Bác Ái. Ảnh: Bùi Phụ
Theo Công ty TNHH MTV khai thác các công trình thủy lợi tỉnh Ninh Thuận, toàn tỉnh hiện có 21 hồ chứa với tổng dung tích thiết kế gần 195 triệu m3. Khu vực thương lưu ở huyện Ninh Sơn có hồ Cho Mo dung tích 8,80 triệu m3 và Bác Ái có 4 hồ chứa: Hồ Sông Sắt (69,33 triệu m3), hồ Trà Co (10,10 triệu m3), hồ Phước Trung (2,35 triệu m3) và Hồ Phước Nhơn (0,78 triệu m3).
Nông dân Trượng Quốc Bóng (xã Phước Chính), phấn khởi: "Nhờ tham gia cánh đồng lớn nên thu hoạch 6 tấn/ha, giá bán từ 5.200 - 5.5000 đồng, thu lời 22 triệu đồng/vụ. Từ ngày sản xuất theo mô hình cánh đồng lớn, vốn đầu tư và công lao động giảm hẳn, thu nhập gia đình tôi lại cao, đời sống khá hơn...".
Huyện Ninh Sơn cũng trên đà đổi mới, kinh tế phát triển khiến đời sống nhân dân ngày càng đi lên. Sải bước trên những con đường bêtông uốn lượn quanh các khu vườn cây ăn trái trĩu quả tại xã Lâm Sơn, chúng tôi cảm nhận được sự thay đổi của vùng nông thôn mới này.
Theo UBND huyện Ninh Sơn, tính đến cuối tháng 5/2021, toàn huyện có 3/7 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Trung bình mỗi xã trên địa bàn huyện đạt được 16,7/19 tiêu chí. Trong năm 2021, UBND huyện sẽ tập trung hoàn thiện bộ tiêu chí nông thôn mới tại các xã còn lại…
Những hồ chứa nước khổng lồ
Vùng đất "anh hùng sử ca" Bác Ái - Ninh Sơn, sỡ hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên và địa danh nổi tiếng như: Đèo Ngoạn Mục, Nhà máy thủy điện Đa Nhim, hệ thống thủy lợi Tân Mỹ… Nổi tiếng nhất là Nhà máy thủy điện Đa Nhim, một trong những công trình thủy điện đầu tiên được xây dựng ở Việt Nam bằng nguồn vốn ODA Nhật Bản (khánh thành ngày 15/1/1964).
Người Nhật đã xây hồ Đa Nhim (ở thị trấn Đơn Dương tỉnh Lâm Đồng), nằm trên độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, rộng 11 - 12 km² và dung tích 165 triệu m³ nước để cung cấp nước cho nhà máy thủy điện. Dưới đáy hồ có một đường hầm thủy áp dài 5km xuyên qua lòng núi nối tới hai ống thủy áp bằng hợp kim dốc 45°, dài 2.040m, đường kính trên 1m mỗi ống.
Nước từ hồ Đa Nhim theo ống thủy áp đổ xuống các tuabin ở nhà máy dưới chân đèo Ngoạn Mục (thuộc huyện Ninh Sơn, Ninh Thuận). Dòng điện từ đây phát ra cung cấp điện cho các tỉnh Lâm Đồng, Ninh Thuận… thông qua các đường dây 110kV và hòa vào hệ thống quốc gia thông qua đường dây 230kV.

Thi công hệ thống thủy lợi Tân Mỹ. Ảnh: Đức Cường
Thi công hệ thống thủy lợi Tân Mỹ. Ảnh: Đức Cường
Đi trên Quốc lộ 27, nhìn từ xa hàng chục km, chúng tôi vẫn thấy hai ống thủy lực song song, dài khoảng 2km, dẫn nước từ trên đỉnh núi băng xuyên qua đèo Ngoạn Mục xuống nhà máy dưới chân đèo. Nước từ thủy điện Đa Nhim cung cấp hơn 550 triệu m3/năm phục vụ tưới tiêu cho hơn 20.000ha đất nông nghiệp của Ninh Thuận.
Tuy nhiên, Ninh Thuận là địa phương khô hạn nhất cả nước. Những năm qua, tỉnh Ninh Thuận chỉ đạo quyết liệt công tác ứng phó hạn hán và cho xây dựng các hồ chứa cùng hệ thống liên hồ, để đảm bảo nguồn nước sinh hoạt và phát triển nông nghiệp.
Nhằm "giải khát" cho Ninh Thuận, Bộ NNPTNT đã quyết định đầu tư dự án thủy lợi Tân Mỹ và trong đó có hồ Sông Cái ở xã phước Hòa, huyện Bác Ái. Đây là công trình trọng điểm có dung tích trữ nước lớn hơn tổng dung tích của 21 hồ chứa nước hiện có của tỉnh (tổng 194,49 triệu/so với 219 triệu).
Dự án có tổng vốn đầu tư 5.951 tỷ đồng, gồm 5 đập dài 2.770m, cao 66m, dự kiến khi đưa vào hoạt động cuối năm 2021 sẽ đảm bảo nguồn nước tưới cho 7.480ha sản xuất nông nghiệp ở vùng hạ lưu.
Theo sở NNPTNT tỉnh Ninh Thuận, công trình này quy mô lớn nhất từ trước tới nay được đầu tư trên địa bàn tỉnh, có vai trò, ý nghĩa quan trọng cho phát triển ngành nông nghiệp nói riêng và tổng thể kinh tế - xã hội của tỉnh. Hệ thống thủy lợi Tân Mỹ thuộc tiên tiến hiện đại nhất Việt Nam hiện nay, công trình có hệ thống kênh chính kín bằng đường ống thép dài 29km. Ngoài việc cung cấp nước phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, hệ thống này còn cấp nước cho sinh hoạt, công nghiệp, du lịch và các dịch vụ khác… Hiện nay, công trình đã hoàn thành 98% tiến độ thi công và dự kiến sẽ nghiệm thu và đưa vào hoạt động trong thời gian tới.
Tỉnh Ninh Thuận cũng đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng hồ chứa nước Sông Than, ở xã Hòa Sơn, huyện Ninh Sơn, có dung tích 85,04 triệu m3 nước, tổng mức đầu tư trên 1.000 tỷ đồng bằng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2018-2022. Khi hoàn thành, hồ này góp phần giải quyết căn bản tình trạng thiếu nước phục vụ cho 4.500ha đất canh tác và nước sinh hoạt ổn định cho 20.000 hộ dân vùng hạ lưu huyện Ninh Sơn và khu vực phía Nam của tỉnh Ninh Thuận. 
(Còn nữa)
Theo Bùi Phụ - Đức Cường (Dân Việt)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.