Khi cô trò nhỏ Sô Thị Ánh Dương ngập ngừng: “Em không biết buộc!”, thầy Sự cúi xuống, kiên nhẫn luồn từng sợi dây, bắt nút rồi chỉ em cách tự buộc.
Từ một đôi giày tuột dây giữa sân trường, những bài học đầu tiên về tự lập đang bắt đầu với 160 học sinh tại Phân hiệu 1, Trường Thiếu sinh quân miền Trung (phường Thống Nhất, tỉnh Gia Lai).
Rời vòng tay gia đình, học cách tự lập
Sô Thị Ánh Dương (lớp 6/2, dân tộc Chăm, ở xã Xuân Hòa, tỉnh Đắk Lắk) là con đầu trong gia đình có hai chị em. Trước khi về Phân hiệu 1, em từng có một tháng học tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS xã Xuân Hòa. Đến môi trường mới, cách nhà gần 130 km, Dương phải làm quen với cuộc sống xa gia đình.
Buổi sáng, tiếng còi hiệu lệnh thay cho tiếng gọi của người thân. Chăn màn phải tự gấp, quần áo tự xếp, đồ dùng cá nhân tự sắp đặt. Những việc tưởng đơn giản lại không dễ với một học sinh lớp 6 lần đầu sống trong môi trường tập thể.
Vậy nhưng, sau gần 10 ngày học tập, sinh hoạt, Dương không nói nhiều về nỗi nhớ nhà. Điều em nhắc đến nhiều hơn là niềm vui khi được làm quen với môi trường mới. “Ở đây rộng rãi, sạch sẽ, thầy cô rất tốt bụng. Con quen nhiều bạn ở khắp nơi, rất vui!” - Dương nói.
Năm học 2026-2027, Phân hiệu 1 có 160 học sinh đến từ 5 tỉnh, thành phố gồm Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Quảng Ngãi và Đà Nẵng. Các em thuộc 24 dân tộc, trong đó chỉ có 17 học sinh dân tộc Kinh. Mỗi em đến trường với một hoàn cảnh, một cách thích nghi khác nhau. Có em đã quen với cuộc sống nội trú, có em lần đầu ngủ xa nhà.
Mang Thị Trà Mi (lớp 6/2, dân tộc Raglai, xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa) chọn cách ghi lại ngôi trường mới bằng những gì em nhìn thấy mỗi ngày. Trong những dòng ghi chép còn vụng về, Trà Mi gọi đây là “ngôi trường sáng tỏa nhất” mà em từng thấy.
Em nhớ ánh đèn điện buổi tối lung linh giữa khoảng không rộng lớn, những hạt mưa li ti rơi xuống sân, những viên sỏi ướt sau mưa và hình ảnh các anh bộ đội bước đều. Với Trà Mi, ngôi trường mới đã có thầy cô, bạn bè và những người em cảm nhận như người thân trong gia đình.
Cách thích nghi của Nguyễn Song Hoàng Phúc (lớp 10/2, dân tộc Kinh, phường An Khê, tỉnh Gia Lai) lại bắt đầu từ những việc cụ thể hơn.
“Trước đây, ở nhà em chưa thật sự ngăn nắp” - Phúc kể. Vào môi trường tập thể, em phải tự gấp quần áo, sắp xếp đồ dùng, giữ gìn không gian chung. Những việc tưởng như vụn vặt ấy dần trở thành một phần của sinh hoạt hằng ngày. Phúc cũng tìm thấy niềm vui khi được tự tay làm mọi thứ, được cùng học, cùng chơi và sinh hoạt với bạn bè.
Nếu Trà Mi và Hoàng Phúc đang làm quen với cuộc sống nội trú thì Hồ Dương Khoa (lớp 10/2, dân tộc Cor, xã Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi) đã có nhiều năm xa nhà.
Từ lớp 6, Khoa đã theo học nội trú. Khi biết Phân hiệu 1 tuyển sinh, em chủ động xin cha mẹ tiếp tục đi học, dù biết quãng đường về nhà sẽ xa hơn, những lần đoàn tụ cũng thưa hơn. “Em muốn rèn luyện bản thân và hướng đến ước mơ trở thành công an” - Khoa chia sẻ.
Mỗi học sinh một hoàn cảnh, một tính cách, một giấc mơ. Nhưng khi bước qua cánh cổng trường, các em cùng bắt đầu làm quen với một nhịp sống mới, nơi những việc nhỏ hằng ngày dần trở thành nền nếp.
Khi việc nhỏ thành nền nếp
Thấu hiểu cảm giác của không ít học sinh lần đầu xa nhà, Đại úy Nguyễn Hoàng Hiệp - Chính trị viên Đại đội 2, phụ trách quản lý học sinh nam - cho rằng, sự sâu sát, gần gũi và kiên trì hướng dẫn là điều cần thiết để các em từng bước vào nền nếp.
Từ giờ thức dậy, cách sắp xếp chăn màn đến việc giữ gìn đồ dùng cá nhân, những điều tưởng như nhỏ nhặt đều được cán bộ quản lý hướng dẫn, nhắc nhở.
“Nhắc nhiều lần, làm nhiều lần, các em sẽ quen. Khi học sinh đã hình thành thói quen, cán bộ quản lý sẽ lùi lại phía sau để các em tự thực hiện” - Đại úy Hiệp nói.
Qua các nhóm Zalo dành cho phụ huynh, nhà trường cũng giữ kết nối với gia đình để cùng theo dõi, chăm sóc và đồng hành với học sinh trong những ngày đầu xa nhà.
Trung tá Rmah H’Bé Na - công tác tại Đội Tuyên truyền văn hóa cơ sở, Phòng Chính trị (Bộ CHQS tỉnh Gia Lai), có con theo học lớp 10 tại Phân hiệu.
Do đặc thù công việc thường xuyên xa nhà, chị cũng không khỏi lo lắng khi con lần đầu sống trong một môi trường mới. Nhưng với người mẹ là quân nhân, đưa con đến trường cũng là gửi gắm một niềm tin con sẽ được học tập, rèn luyện và từng bước biết tự chăm sóc bản thân.
Cùng chúng tôi đi một vòng quanh khuôn viên Phân hiệu 1, Trung tá Đoàn Hồng Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Thiếu sinh quân miền Trung, kiêm Chỉ huy trưởng Phân hiệu 1 giới thiệu những điều kiện cơ sở vật chất đã được chuẩn bị để đón học sinh.
Năm học này, 160 học sinh ở hai độ tuổi 11 và 15 được tổ chức thành 4 lớp, gồm 2 lớp 6 và 2 lớp 10. Phân hiệu bố trí khu học tập, ăn ở và sinh hoạt riêng cho nam, nữ; giáo viên nữ được bố trí ở cùng khu với học sinh nữ để thuận tiện hướng dẫn, chăm sóc các em trong sinh hoạt hằng ngày.
Phân hiệu có 4 giảng đường, 5 phòng học chuyên dùng cho các môn ngoại ngữ, tin học, thí nghiệm (sinh học, hóa học) và phòng sinh hoạt chung; bố trí 100 máy vi tính phục vụ giảng dạy, học tập.
Nhưng cơ sở vật chất chỉ là một phần của môi trường mới. Những học sinh đến từ nhiều tỉnh, thành phố, 24 dân tộc cũng mang theo những khác biệt về văn hóa, nếp sống và cách giao tiếp. Những khoảng cách ấy được thu hẹp qua giờ học, bữa ăn, giờ nghỉ và các sinh hoạt chung.
Theo Trung tá Nam, ngoài giờ học, nhà trường bước đầu tổ chức các đội năng khiếu văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Từ những buổi tập, trận đấu, tiết mục văn nghệ, học sinh có thêm bạn bè, niềm vui và vơi đi nỗi nhớ nhà.
Những viên gạch đầu tiên
Phân hiệu 1, Trường Thiếu sinh quân miền Trung được thành lập theo Quyết định số 5243/QĐ-BQP ngày 21-9-2026 của Bộ Quốc phòng, nhằm phát hiện, giáo dục, rèn luyện, tạo nguồn cán bộ chất lượng cho Quân đội và các địa phương; góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và củng cố quốc phòng - an ninh trên địa bàn.
Tại lễ khai giảng năm học 2026-2027 diễn ra ngày 1-10, Trung tướng Lê Ngọc Hải - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân khu 5 - nhấn mạnh, các em học sinh khóa đầu tiên chính là những người đặt viên gạch đầu tiên xây dựng nên truyền thống của Phân hiệu 1. Vì thế, niềm vinh dự luôn đi cùng trách nhiệm.
Trung tướng Lê Ngọc Hải mong muốn các em mạnh dạn ước mơ, nuôi dưỡng những ước mơ đẹp bằng nghị lực và niềm tin; xác định đúng động cơ học tập, đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau, chấp hành kỷ luật và kính trọng thầy cô, cán bộ quản lý.
Phía trước các em vẫn là những ngày dài học tập, rèn luyện và những thử thách của cuộc sống xa nhà. Nhưng hành trình ấy đã bắt đầu từ những điều rất nhỏ như một đôi giày được buộc lại, một tấm chăn được gấp ngay ngắn, bộ quần áo được xếp gọn gàng, một người bạn mới và một lời nhắc của thầy cô.
Những việc nhỏ ấy đang giúp 160 học sinh học cách tự chăm sóc mình, sống cùng tập thể, biết kỷ luật và sẻ chia. Với những học sinh đầu tiên của Phân hiệu 1, đó cũng là những bước đầu tiên trên hành trình trưởng thành.
