Xóm chài vùng biên viễn

(GLO)- Đêm giữa hồ thủy lợi Ia Mơr (huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) tối thun thút nhưng có những con người vẫn lặng lẽ mưu sinh với nghề chài lưới. Họ “đánh cược” với Hà Bá để mong có một cuộc sống đủ đầy hơn. 
Công trình hồ thủy lợi Ia Mơr được xây dựng cách đây hơn 10 năm với mục đích cung cấp nước tưới và nước sinh hoạt cho hàng ngàn hộ dân ở Gia Lai và Đak Lak. Một đập lớn được xây dựng để chứa nước đổ về từ suối Mơr, suối Tải và suối Hrung. Công trình thủy lợi này đã tạo điều kiện cho nguồn thủy sản sinh sôi. Hơn chục hộ dân ở các tỉnh Nam Bộ, Tây Nguyên và Bắc Trung Bộ đổ về xã biên giới Ia Mơr cùng người dân tại chỗ hình thành một xóm chài để khai thác nguồn lợi thủy sản trong lòng hồ.
Bến thuyền của ngư dân xóm chài ở Ia Mơr. Ảnh: Nguyễn Tú
Bến thuyền của ngư dân xóm chài ở Ia Mơr. Ảnh: Nguyễn Tú
“Đánh cược” với Hà Bá
3 giờ chiều, trong căn lều dựng tạm bợ bằng những cây củi, thưng bạt nằm sát mép nước hồ thủy lợi Ia Mơr có một nhóm người đang nằm nghỉ trên mấy chiếc võng dù. Đây là những ngư dân đến từ tỉnh Tây Ninh. Chủ nhân căn lều là ông Nguyễn Quang Bình. Vì lớn tuổi nhất nên ông Bình được dân chài lưới nơi đây “phong” cho chức “trưởng xóm”.
Ông Bình kể: “Quê tôi ở gần hồ Dầu Tiếng. Từ thuở nhỏ đã đánh cá mưu sinh. Cách đây hơn 5 năm, nghe đứa cháu gọi điện về bảo trên này nhiều cá nên cả gia đình tôi chuyển lên đây ở. Đói nghèo nên phải tha hương kiếm miếng ăn qua ngày các chú ạ. Khi mới lên, mấy gia đình cứ dựng lều như này ở tạm. Ban ngày vá lưới, còn đêm xuống dong thuyền đánh cá. Dân sông nước mà, ở vậy quen rồi. Thế nhưng, sau này, các cấp chính quyền qua vận động nên chúng tôi vào làng Khôi thuê lại nhà dân để ở. Mấy hộ kia vào ở rồi, tiền thuê 1 căn nhà từ 1 triệu đồng đến 1,5 triệu đồng/tháng. Riêng tôi vì già yếu nên được tạo điều kiện ở đây để đi làm cho tiện”.
Gió thông thốc thổi làm căn lều liêu xiêu rên kẽo kẹt, mấy tấm bạt như muốn bay theo. Chỉ tay về bến thuyền cách đó khoảng chục bước chân, ông Bình bảo: “Ngày thường, khoảng từ 1 đến 4 giờ chiều là chúng tôi ra hồ đánh cá. Hôm nay gió chướng, sợ lật thuyền, chúng tôi chưa dám đi. Đã có nhiều trường hợp chết đuối khi đánh cá nên phải cẩn thận hơn”.
Chiếc lều dựng tạm bợ của vợ chồng ngư dân Nguyễn Quang Bình. Ảnh: Nguyễn Tú
Chiếc lều dựng tạm bợ của vợ chồng ngư dân Nguyễn Quang Bình. Ảnh: Nguyễn Tú
Ánh chiều hắt dài bóng người trước cửa lều. Gió lặng, nhóm ngư dân lục tục ra bến chuẩn bị dụng cụ đánh cá. Người ôm những bọc lưới, người xếp những chồng lờ đặt lên thuyền. Thuyền ở đây chủ yếu được làm bằng chất liệu composite. “Mỗi chiếc thuyền có giá 9-10 triệu đồng. Chúng tôi về dưới quê mua lại rồi thuê xe tải chở lên. Loại thuyền này phù hợp với việc đánh cá ở hồ rộng”-ông Đàm Tắc Thiện (quê Tây Ninh) bộc bạch. 
Những chiếc thuyền lần lượt rẽ nước hướng về một hòn đảo giữa hồ, để lại phía sau từng lớp bọt trắng tung lên. Một ngư dân chở chúng tôi chạy theo ra giữa hồ, nơi vợ chồng anh Nguyễn Văn Ninh (quê Bình Phước) đang thả lưới. Người vợ chèo thuyền để chồng lần lượt thả lưới xuống hồ.
Vừa thả lưới, anh Ninh vừa rủ rỉ kể chuyện nghề: Gia đình anh lên đây mưu sinh gần 10 năm rồi. Thường thì 1 giờ chiều ra thả lưới rồi về nhà nghỉ ngơi. Đến 1 giờ sáng, họ lại dong thuyền ra kiểm tra lưới, gỡ cá cho đến 6 giờ sáng thì vào bờ. Tiểu thương chờ sẵn ở bến, cân cá và trả tiền. Bình quân mỗi ngày kiếm được 100-200 ngàn đồng, hôm nào may mắn thì được khoảng 1 triệu đồng. Ở hồ này chủ yếu là cá mè, rô phi, cá trê, cá lóc, cá lăng và cá cơm. Cá lăng là đặc sản, có con nặng hơn 10 kg, nhưng thỉnh thoảng mới bắt được, còn nhiều nhất là cá cơm.
“Nghề này cực nhất là mùa mưa. Mỗi lần đi đánh cá mặc 2-3 cái áo bông to mà không đủ ấm, thường xuyên bị ướt và lạnh tím tái người. Có lần tôi bị lật thuyền trong đêm, may bạn thuyền kịp thời phát hiện, chứ không làm mồi cho Hà Bá rồi. Cách đây mấy hôm, có người bị lật thuyền, người không sao nhưng thuyền chìm xuống đáy hồ. Nhiều anh em lặn tìm giúp rồi nhiễm lạnh, bị ốm đến nay chưa khỏi”-anh Ninh bùi ngùi.
Vợ chồng anh Nguyễn Văn Ninh thả lưới bắt cá trong lòng hồ thủy lợi Ia Mơr. Ảnh: Nguyễn Tú
Vợ chồng anh Nguyễn Văn Ninh thả lưới bắt cá trong lòng hồ thủy lợi Ia Mơr. Ảnh: Nguyễn Tú
Mong cuộc sống đủ đầy
Dân xóm chài thết đãi chúng tôi bữa cơm chiều với những món cá ở hồ thủy lợi Ia Mơr. Đó là cá cơm kho, cá lóc một nắng nướng than, canh chua cá thác lác. Cá trong hồ tự nhiên nên thịt rất dai và thơm ngon.
Trong bữa cơm đượm mùi sông nước, dân xóm chài còn chia sẻ với chúng tôi những câu chuyện trong hành trình mưu sinh và ước muốn có một cuộc sống đủ đầy hơn. Đó là chuyện anh Lê Văn Dô từ Tây Ninh từng qua Campuchia mưu sinh và lấy vợ người Khmer rồi đưa về Việt Nam. Cuộc sống khốn khó ở quê nhà khiến anh phiêu dạt lên xã Ia Mơr năm 2019.
“Mỗi tháng gắng làm lụng để gửi 4 triệu đồng về nuôi con ăn học. Mong chúng chăm chỉ học hành để sau này đỡ khổ. Còn tôi ở trên này sao cũng được. Có cá dưới hồ rồi, thịt thà lâu lâu mua ít, ở trọ ghép với bạn chài cũng vui”-anh Dô bộc bạch.
Với ngư dân Đàm Tắc Thiện, mảnh đất Ia Mơr là nơi anh viết nên câu chuyện tình yêu đẹp với cô gái Jrai tên là Rơ Châm Hưng. Sau 10 năm lên xã biên giới đánh cá với ước vọng cuộc sống đỡ khốn khó hơn, anh Thiện đã có 1 gia đình nhỏ với 2 đứa con. Từ đó đến nay, ban ngày, 2 vợ chồng làm rẫy, tối thì xuống hồ đánh cá. Cuộc sống gia đình dần ổn định. Con cái được đến trường.
Đất Ia Mơr nghèo khó nhưng đầy hơi ấm tình người. Cảm mến tình cảm của người dân nơi đây, gia đình chị Tô Thị Hồng Trang đã quyết định dừng chân sau những năm tháng phiêu bạt.
“Chúng tôi từ Tây Ninh lên Đak Lak lập nghiệp rồi qua đây. Vợ chồng tôi đã mua nhà để ở đây buôn bán và cho con cái học hành. Đợt tới, gia đình sẽ nhập khẩu ở đây luôn. Hiện tôi thu mua cá của ngư dân rồi chở đi nơi khác bán. Ngoài ra, chúng tôi còn làm cá cơm khô, chả cá thác lác. Những món này được rất nhiều người nơi khác đặt mua”-chị Trang chia sẻ.
Những mẻ cá được ngư dân đánh bắt về lúc sáng sớm. Ảnh: Nguyễn Tú
Những mẻ cá được ngư dân đánh bắt về lúc sáng sớm. Ảnh: Nguyễn Tú
Ngoài việc khai thác nguồn lợi thủy sản tự nhiên, nhiều hộ dân xóm chài đã liên kết với nhau để nuôi cá trong hồ thủy lợi Ia Mơr. Anh Lê Văn Dô cùng anh Phạm Văn Quân (quê Thanh Hóa) và Trần Thành Phát (quê Cao Bằng) đầu tư nuôi cá trê trong lồng bè.
Anh Quân cho hay: “Chúng tôi mượn nhà bè của Ban Quản lý đầu tư và xây dựng Thủy lợi 8 để thử nghiệm nuôi cá trê. Đợt trước, chúng tôi mua 15 kg cá giống về nuôi, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên. Chúng tôi đã xuất bán đợt đầu tiên và đang nuôi lứa mới. Dù đợt đầu lãi chưa nhiều, nhưng chúng tôi thấy nuôi loại cá này có tiềm năng”.
Theo ông Rơ Lan Chim-Bí thư Đảng ủy xã Ia Mơr thì từ khi chặn dòng hồ thủy lợi Ia Mơr, nguồn thủy sản phong phú nên dân các nơi đổ về đây đánh bắt. Từ đó, nhiều hộ dân tại chỗ cũng tập tành nghề chài lưới, đánh bắt cá để cải thiện bữa ăn và có thêm thu nhập. Một số hộ dân cũng được hưởng lợi từ việc cho ngư dân thuê nhà trọ.
“Người dân xóm chài chấp hành tốt chính sách, pháp luật của Nhà nước khi đến đăng ký tạm trú và xin đánh bắt cá tại địa phương. Do đó, chúng tôi cũng tạo điều kiện cho con cái họ học hành cũng như cuộc sống hàng ngày. Xã cũng vận động họ thực hiện nghiêm các quy định về an toàn giao thông đường thủy khi đánh cá trong hồ để đảm bảo tính mạng. Chúng tôi cũng hướng phát triển nghề mới là nuôi thủy sản trong lòng hồ, nhưng chưa thể triển khai vì hồ thủy lợi Ia Mơr không thuộc sự quản lý của xã”-ông Rơ Lan Chim cho biết.
Đêm phủ xuống hồ thủy lợi Ia Mơr. Từ trên bờ đập đưa mắt về phía lòng hồ, hàng loạt bóng đèn điện bẫy cá phát sáng lung linh cùng ánh đèn pin loang loáng tạo một khung cảnh thơ mộng. Phía trong lòng hồ, những chiếc thuyền đánh cá của ngư dân chầm chậm trôi, bắt đầu cuộc mưu sinh nhiều gian khó.
NGUYỄN TÚ

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.