Vườn sâm 'bí mật' ở Lâm Đồng

Hướng về H.Lạc Dương (Lâm Đồng), trên cao nguyên Lang Biang nơi đầu nguồn dòng Đa Nhim có một vườn sâm quý mà các nhà khoa học giấu kín 5 năm qua.
 
GS-TS Nguyễn Minh Đức và TS Hồng Vân tại vườn sâm của các nhà khoa học Việt - Hàn (ảnh nhỏ); Giống sâm Ngọc Linh trồng ở Lâm Đồng nở hoa. Ảnh: H.V - GS-TS Nguyễn Minh Đức cung cấp
Rất ít người biết nơi này có một vườn sâm Ngọc Linh (NL) từ 1 - 5 năm tuổi của các nhà khoa học VN - Hàn Quốc: GS-TS Nguyễn Minh Đức (nguyên giảng viên Trường ĐH Y Dược TP.HCM, hiện công tác tại Khoa Dược Trường ĐH Tôn Đức Thắng), GS-TS Park Jeong-hill (ĐH Quốc gia Seoul, nguyên Chủ tịch Hội Nhân sâm Hàn Quốc), TS Yu Yun-hyun (nguyên Giám đốc Trung tâm nghiên cứu trồng trọt nhân sâm Hàn Quốc) và TS Lê Thị Hồng Vân (giảng viên Trường ĐH Y Dược TP.HCM).
Kỳ tích trồng sâm
Suốt thời gian dài, nhiều người không tin giống sâm NL có thể di thực trồng thành công ở địa phương khác có độ cao thấp hơn vùng núi Ngọc Linh (thuộc hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum). Những năm gần đây, nhà sư Thích Huệ Đăng và một vài nhà khoa học đã nghiên cứu trồng sâm này trên Lâm Đồng từ nguồn nuôi cấy mô - in vitro. Các phương tiện truyền thông hào hứng đăng hàng loạt tin bài sốt dẻo chuyện này như một sự kiện mang tính đột phá. Tuy nhiên, trồng sâm NL từ cây giống in vitro thật sự thành công hay chưa vẫn còn nhiều tranh cãi. Thậm chí, có nhà khoa học nhiều năm nghiên cứu sâm NL thẳng thắn nhận định: “Chưa thể kết luận trồng loại sâm này tại Lâm Đồng bằng cây giống in vitro là thành công. Trên thế giới hiện nay, tất cả các loại sâm đều trồng bằng hạt”.
Trồng thành công nơi xa vùng bản địa

Vườn sâm Ngọc Linh của nhóm nhà khoa học Việt - Hàn cũng xác lập kỷ lục chưa từng có: Lần đầu tiên sâm này được trồng đại trà trên cánh đồng bằng phẳng với mái che nhân tạo, phân bố trồng sâm xa nhất về phía nam, gần đường xích đạo nhất (vĩ độ 12 độ bắc) của các loài panax. Lần đầu tiên sâm Ngọc Linh di thực và trồng lớn thành công tại Lâm Đồng, nơi có độ cao thấp (tương đương 1.400 m), nhiệt độ trung bình cao hơn và cách xa vùng sâm bản địa Ngọc Linh.

Gần đây chỉ một số rất ít cây sâm NL vô tính này ra hoa cũng đã có nhà khoa học thốt lên: “Kỳ tích”. Nghe nói có người từng “treo thưởng” 1 tỉ đồng nếu ai làm cho sâm trồng bằng cây giống cấy mô ra hoa. Bởi việc sâm ra hoa kết trái không chỉ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá sự thành công của sâm NL trồng trên vùng đất mới mà còn tạo ra nguồn giống để phát triển bền vững.
Nhưng giờ đây, có thể nói các nhà khoa học Việt - Hàn đã tạo một “kỳ tích”. Vườn sâm NL 3.000 m2 ở H.Lạc Dương được trồng hoàn toàn bằng hạt. Chúng sinh trưởng tốt, ra hoa kết trái, đặc biệt tạo ra những củ sâm có khối lượng, số lượng và hàm lượng hoạt chất tương đương vùng sâm bản địa Ngọc Linh. Trên đường vào vườn sâm, TS Hồng Vân tiết lộ: “Chúng tôi thành công nhờ áp dụng các biện pháp khoa học hiện đại, học hỏi kinh nghiệm lâu năm của Hàn Quốc. Năm 2014 mua hạt sâm giống từ vùng Ngọc Linh về trồng, kết quả nảy mầm phát triển chồi lá đạt hơn 80%. Tiếp tục chăm sóc đến năm thứ 3, sâm lần lượt nở hoa, ai cũng mừng, còn tôi như muốn khóc”.
 
Sâm con đang mọc như... rau tại vườn sâm của các nhà khoa học Việt - Hàn. Ảnh: Quang Viên
Trong khi đó, GS-TS Nguyễn Minh Đức cho biết đây là thành tựu khoa học rất ý nghĩa, là bước ngoặt khởi đầu cho tham vọng nhân rộng giống sâm quốc bảo. Dựa trên hiểu biết, kinh nghiệm từ quá trình nghiên cứu của nhóm về sâm NL, kết hợp công nghệ trồng nhân sâm Hàn Quốc, từ đó đưa ra công nghệ thích hợp trồng sâm bằng hạt trên địa hình đất bằng phẳng với thiết kế mái che nhân tạo.
“Chúng tôi sẽ từng bước thiết lập quy trình trồng trọt chuẩn cho sâm VN, áp dụng GAP, tiến tới trồng hữu cơ organic và công nghệ 4.0 với mong muốn sâm VN được sản xuất đại trà; người nghèo, người bệnh có thể mua được chứ không chỉ người giàu. Và trong tương lai, giống sâm quý của VN có thể đủ sản lượng để xuất khẩu”, GS Nguyễn Minh Đức nói.
Khám phá vườn sâm “công nghệ”
Nếu mường tượng các vườn sâm NL phải được trồng dưới các tán rừng nguyên sinh, nơi có sẵn thảm thực vật mục dày ở dãy Ngọc Linh heo hút với độ cao từ 1.600 - 1.800 m, sẽ rất bất ngờ khi đến vườn sâm của nhóm nhà khoa học Việt - Hàn. Vườn sâm của họ nằm ở độ cao 1.400 m, không cách xa quốc lộ, nhìn từ xa cứ ngỡ như khu nhà kính trồng rau. Trên đường đi vào vườn, TS Hồng Vân nói: “Việc sản xuất sâm VN (sâm NL - PV) hiện nay chủ yếu theo phương pháp truyền thống, trồng dưới tán rừng. Còn vườn sâm ở đây được chăm sóc trong hệ thống mái che nhân tạo, kiểm soát tối ưu độ chiếu sáng mặt trời, lượng nước tưới...”.
Trồng sâm công nghệ cao
“Sâm VN (còn gọi là sâm NL - PV) đã di thực thành công ở Lâm Đồng tại tiểu vùng sinh thái Đà Lạt - Lạc Dương với quy trình trồng theo hướng công nghệ cao. Tác động khoa học công nghệ để phá vỡ miên trạng hạt giống để hạt giống có tỷ lệ nảy mầm cao và đồng đều, đây là một trong những bí quyết công nghệ cực kỳ quan trọng đối với sâm VN. Trồng sâm hữu tính với tỷ lệ cây sống hơn 80% trên diện rộng, ngoài cánh đồng, trong nhà lưới, có ánh sáng tán xạ tương đồng với vùng nguyên sản. Cạnh đó, tạo hỗn hợp giá thể cân đối dinh dưỡng, hàm lượng mùn cao tương đương đất rừng nguyên sản, chủ động cân đối dinh dưỡng đáp ứng yêu cầu sinh lý tốt nhất cho sâm. Ứng dụng công nghệ tưới nước nhỏ giọt phù hợp với mọi điều kiện thời tiết... Thường xuyên theo dõi hàm lượng saponin hằng năm để điều chỉnh chế độ dinh dưỡng nhằm canh tác sâm có hàm lượng saponin cao nhất. Hạt giống thứ cấp vẫn tiếp tục nhân giống với tỷ lệ nảy mầm cao, cho phép mở rộng diện tích quy mô hàng hóa, góp phần tạo giá thành phù hợp...”.

(Trích phát biểu kết luận của TS Phạm S, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng tại Hội thảo phát triển sâm VN công nghệ cao lần thứ nhất tại Lâm Đồng)

Vừa bước vào vườn sâm gặp ngay những luống sâm. Trên đó hàng chục ngàn cây sâm nhỏ, lá xanh mơn mởn, mọc phơi phới như... rau. Tôi hỏi TS Hồng Vân: “Nhiều người nói sâm NL khó trồng lắm vì cần khí hậu, thổ nhưỡng... như vùng đất Ngọc Linh?”. Cô TS trẻ chia sẻ: “Trồng thành công giống sâm này tại đây nhờ nghiên cứu tạo ra các thành phần đất và áp dụng khoa học công nghệ để tạo môi trường sinh trưởng lý tưởng”. Đi tiếp, thấy những luống sâm đã trồng định hình, tịnh tiến theo từng năm tuổi. Tất cả đều phát triển tốt trên nền đất nhân tạo. Để tìm hiểu rõ hơn, về TP.HCM tôi tìm gặp GS-TS Nguyễn Minh Đức, ông hào hứng: “Sâm NL trồng tại Lạc Dương hoàn toàn bằng hạt, có tỷ lệ nảy mầm rất cao. Sâm trưởng thành có đến 90% cây ra hoa, kết trái, tạo hạt, tăng trưởng sinh khối tốt... Đó là một kết quả đáng khích lệ”.
Đến tháng 8.2019, những cây sâm NL đầu tiên trồng ở trại đã “mừng sinh nhật” 5 tuổi. Thời điểm chúng tôi đến, những cây sâm ở tuổi này đang vào kỳ rụi lá, không còn hoa và quả. Tuy nhiên, dấu vết lưu lại trên những chiếc nhánh vẫn đủ tin cậy sâm ở đây đơm hoa kết quả hàng loạt.
Điều hết sức quan trọng để đánh giá sự thành công của sâm trồng là khối lượng củ, số lượng, hàm lượng hoạt chất saponin. GS-TS Nguyễn Minh Đức cho biết: “Sâm NL ở đây có rễ và thân rễ phát triển tốt, từ năm thứ 6 có thể thu hoạch củ với trọng lượng trung bình từ 50 - 100 gr/củ tươi. Đặc biệt, hàm lượng saponin qua kiểm định vượt xa yêu cầu của dược điển VN”. Kết quả phân tích này đã được trình bày tại Hội thảo quốc tế về phát triển sâm VN công nghệ cao lần thứ nhất diễn ra giữa tháng 8.2019 tại Lâm Đồng. (còn tiếp)
Quang Viên (Thanh Niên)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.