Tuổi thơ nhọc nhằn: Buồn như... Suối Máu

Mới nghe cái tên thôn Suối Máu, nhiều người có cảm giác rờn rợn. Nhưng đã đến đây rồi, trong tôi chỉ gợn lên nỗi buồn mang tên trẻ thơ.
 
Mồ côi cha, 14 tuổi Lý Văn Luận đã nghỉ học phụ mẹ những công việc nặng nhọc
Mồ côi cha, 14 tuổi Lý Văn Luận đã nghỉ học phụ mẹ những công việc nặng nhọc
Thôn Suối Máu thuộc xã Tân Hà, H.Hàm Tân (Bình Thuận) là ngôi làng tập trung hầu hết người đồng bào dân tộc Rai. Trưởng thôn Suối Máu, ông Nguyễn Văn Long cho biết: Suối Máu là thôn đặc biệt khó khăn. Thôn chỉ có 161 hộ, 65 hộ được “duyệt” là nghèo và cận nghèo. Nhưng khi cùng ông Long đi khắp thôn, tiếp cận nhiều gia đình, tôi cho rằng có lẽ còn không ít các hộ dân Suối Máu phải được xếp vào hạng nghèo.
 
Hai đứa con nhỏ của chị Mây đã biết chăm sóc đàn bò
Hai đứa con nhỏ của chị Mây đã biết chăm sóc đàn bò
Những đứa trẻ nghèo rớt mồng tơi
Trong mắt tôi, ông Long là một thôn trưởng “quốc dân” vì rất giản dị, sâu sát, thương dân. Hỏi nhà nào có trẻ em nghèo, vất vả mưu sinh ông nói vanh vách. Bỏ một buổi đi làm, ông Long đưa tôi đi khắp thôn mình quản lý và nói đi nói lại mong ước: “Làm sao có bài báo viết về nơi này để các nhà hảo tâm biết đến giúp đỡ bà con, giúp các cháu có cơm ăn, áo mặc đầy đủ và có điều kiện đến trường”. Trên đường đi, dưới cái nắng như đổ lửa xuống ngôi làng nghèo rớt mồng tơi này, tôi bắt gặp những đứa trẻ đen như cột nhà cháy, đầu trần, chân đất, thậm chí trần truồng.
Theo tìm hiểu, để góp phần xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có thôn Suối Máu, xã Tân Hà đã tổ chức tập huấn cho cán bộ thôn, khu phố, người dân. H.Hàm Tân xác định công tác giảm nghèo phải có sự vào cuộc của chính quyền từ huyện đến cơ sở và sự tham gia tích cực, chủ động của người dân. Công tác giảm nghèo phải triển khai đồng bộ, kịp thời, đảm bảo giảm nghèo thực chất, không chạy theo thành tích. Đồng thời, thực hiện kịp thời các chương trình dự án thực hiện công tác giảm nghèo như: Chương trình hỗ trợ nâng cấp cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất tại các xã nghèo như thôn Suối Máu. Đặc biệt triển khai mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế; hỗ trợ cho lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo... Mặt khác, huyện tập trung đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn nhằm tạo công ăn việc làm để có thu nhập, ổn định cuộc sống.
Nơi đầu tiên tôi đến là nhà chị Trần Thị Mây, dân tộc Rai. Người phụ nữ này mới 34 tuổi nhưng đã có đến 4 đứa con. Trong căn nhà tuềnh toàng, cô bé Uyển Như sinh năm 2015 đang làm “bảo mẫu” của 3 đứa em nhỏ xíu, có đứa mới được 1 tuổi. Những đứa trẻ đen nhẻm, mắt tròn xoe ngơ ngác. Nhìn bé Đức Trí (3 tuổi), Thảo Nguyên (1 tuổi) không có quần mặc, tôi hỏi sao không mặc đồ cho em, bé Uyển Như hồn nhiên trả lời: “Hai đứa không có quần”. Chị Mây cho biết: “Cái ăn còn thiếu làm sao lo đầy đủ áo quần cho con. Những đứa lớn có đủ áo quần cũng là đồ cũ của những nhà từ thiện quyên góp cho”.
Anh Nguyễn Huynh Nhỏ, chồng chị Mây, hằng ngày đi làm thuê từ sáng sớm đến tối mịt. “Ai thuê gì làm đó. Làm cực quá, ảnh phát cáu”, chị Mây tâm sự. Bà mẹ 4 con này nhận nuôi rẻ 5 con bò, nhưng khi có ai thuê cũng để những đứa con nheo nhóc ở nhà để đi làm. Khi cả ba mẹ vắng nhà, ngoài nhiệm vụ “bảo mẫu” thay mẹ, Uyển Như còn phải cho đàn bò trong chuồng ăn rơm, uống nước. Không chỉ Uyển Như mà bé Ánh Nguyệt, Đức Trí đều có thể giúp chị cho bò ăn. “Chúng nó quen việc này rồi”, chị Mây thổ lộ.
Cái thôn bé xíu này không chỉ được xếp hạng nghèo nhất xã mà có những đứa trẻ còn gánh nhiều nỗi buồn tử biệt, sinh ly. Lý Văn Tuấn, chồng chị Trần Thị Hạt chết tức tưởi chỉ vì bị ong đốt trong lúc làm rẫy. Mồ côi cha, Lý Văn Luận (14 tuổi) mới học lớp 3 phải bỏ học. Nhìn em ngồi ăn cơm với muối sả ngon lành mà động lòng. Cậu bé cứ ám ảnh tôi bởi đôi mắt u uẩn, gương mặt lầm lì, ít nói. Nhưng nếu mẹ sai làm gì, em làm ngay. Hôm tôi đến, cậu bé thoăn thoắt đi vác củi chất thành đống. “Thằng bé gan lắm. Nó có thể phụ tôi được rồi”, chị Hạt nói.
Ở gần nhà chị Hạt, cô bé Quỳnh Như đang học lớp 4 và đứa em Nguyễn Thành Nhân (lớp 1) phải sống với ông bà nội vì cha mẹ chia tay. Bà nội của Quỳnh Như đã nghèo lại đeo thêm khổ. Bà đi làm thuê nuôi chồng bệnh tai biến, giờ phải gánh thêm hai đứa cháu bé bỏng.
 
5 mẹ con chị Mây trong căn nhà tuềnh toàng, nóng bức. ẢNH: QUANG VIÊN
5 mẹ con chị Mây trong căn nhà tuềnh toàng, nóng bức. ẢNH: QUANG VIÊN
Gập ghềnh con đường đến trường
Nghèo nên thất học, thất học nên nghèo. Đó là vòng luẩn quẩn bám riết thôn nghèo. “Có em đến lớp dép đứt quai, tóc vàng hoe, da khét nắng, áo quần vá chằng vá chịt”, một cô giáo tại đây chia sẻ. Tôi đến thăm điểm Trường mẫu giáo Suối Máu, cô Hiệu trưởng Lê Thị Thanh cho biết vì gia cảnh quá nghèo nên quá trình học của các em cứ đứt đoạn. Nhiều đứa thường xuyên theo cha mẹ lên rẫy, nay học mai nghỉ. Giáo viên, kể cả cô hiệu trưởng, phải thường xuyên đến từng nhà vận động phụ huynh cho con em đến trường. Thế nhưng, năm nào học sinh cũng “rơi rụng” dần. Điểm Trường mẫu giáo ở Suối Máu hiện đang nuôi dạy 30 em, nhưng cơ sở vật chất quá nghèo nàn: “Tôi mơ ước có chiếc đu quay, chiếc xích đu cho các em vui chơi”, cô Thanh tâm sự. Được biết, đoạn đường ngắn tầm 50 m từ cổng vào bên trong sân trường này cứ đến mùa mưa lại ngập khiến giáo viên và học sinh phải lội bì bõm để đến trường nhưng không biết lấy đâu ra nguồn kinh phí để làm.
 
Những đứa trẻ nghèo ở Suối Máu này lớn lên sẽ như thế nào
Những đứa trẻ nghèo ở Suối Máu này lớn lên sẽ như thế nào
Đến đây, tôi mới hiểu tại sao cô Kiều Oanh, nhân viên y tế của Trường mầm non Tân Hà, phụ trách luôn điểm mầm non Suối Máu, cứ đến dịp trung thu nhờ tôi xin quà cho các em thì nói như... mếu. Cô còn nằng nặc mời tôi một lần đến ngôi làng mang cái tên quá “ấn tượng” này để hiểu trẻ con nó “nghèo rớt mồng tơi” như thế nào. Tôi hỏi cô Kiều Oanh có bé nào phải ăn cơm với muối sả như em Luận tôi gặp không, thì được trả lời: “Chuyện đó bình thường. Nhiều đứa trẻ ở nhà ăn uống quá thiếu chất nên khi mới nhập học bị suy dinh dưỡng nghiêm trọng”.
Mới tuổi mẫu giáo, năm nào học sinh cũng đã “rơi rụng”, lên các cấp phổ thông lại “rơi rụng” tiếp. Đa số các em ráng học đến cấp hai là về làm rẫy với bố mẹ. Ông Long tiết lộ: “Cả thôn này chưa có em nào học tới đại học”. Ngay cả những trẻ còn đi học thì ngày nghỉ, dịp hè cũng vào rừng chăn bò, lên rẫy trồng khoai, tỉa bắp... để phụ giúp gia đình. Có những cô bé nghỉ học rất sớm rồi lập gia đình ở tuổi còn quá nhỏ. Như Măng Thị Bội (sinh năm 2002). Học đến lớp 5 Bội đã nghỉ học và lấy chồng năm mới 16 tuổi. “Cha mẹ nghèo nên 13 tuổi phải đi làm thuê. Nghỉ học thì lấy chồng thôi”, Bội thật thà nói. Nhìn đứa con trên tay của bà mẹ tuổi teen mở cặp mắt đen nhánh tròn xoe, tôi nghĩ không biết rồi thiên thần nhỏ này lớn lên sẽ như thế nào đây.
(còn tiếp)
Theo Quang Viên (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.