Trăm năm vó ngựa thị thành: Lò ngựa lẫy lừng

Miền Nam có nhiều nơi nuôi ngựa, nhưng nơi tập trung đông nhất, sản sinh nhiều chiến mã nhất là H.Đức Hòa, Long An. Thời cực thịnh, Sài Gòn và các tỉnh lân cận có đến 4.000 con ngựa, trong đó khoảng 1.200 con tham gia đua thì ngựa từ những lò ở H.Đức Hòa, Long An luôn chiếm đa số.

Nhà thị trấn ngàn mét vuông không bằng… một con ngựa

Thập niên 1990, dân ở H.Đức Hòa không mấy ai quan tâm tới đất mà chỉ chăm chăm vô ngựa vì ngựa là vàng. Xem lò nào có bao nhiêu ngựa là có thể biết mức độ giàu có của lò đó. Một con ngựa giá 20 cây vàng là rất bình thường. Dân Đức Hòa giàu lên, sắm ruộng vườn chủ yếu từ nghề nuôi ngựa. Nghề nuôi ngựa ở Đức Hòa nổi tiếng đến mức một đại gia ngựa người Hoa thời đó là Philip Châu từ Hồng Kông cũng qua đây mua ngựa.

Chủ lò ngựa Sáu Lào mỗi ngày vẫn đích thân chăm ngựa

Chủ lò ngựa Sáu Lào mỗi ngày vẫn đích thân chăm ngựa

Nhớ về thời vàng son của nghề nuôi ngựa, ông Sáu Lào (tên thật là Huỳnh Văn Lào, 52 tuổi, ngụ xã Đức Hòa Thượng, H.Đức Hòa) ngậm ngùi lau bức ảnh lúc còn là một nài chiến trên lưng ngựa tung vó ở Sài thành: "Một con ngựa thắng độ giá đến vài chục cây vàng. Con ngựa làm giàu đất Đức Hòa này, hai đứa con tôi vào đại học cũng nhờ ngựa. Một con ngựa đổi vài công đất là bình thường".

Nài ngựa số 1 Phú Thọ một thời Lê Thành Nguyên (49 tuổi, ngụ xã Đức Hòa Thượng) xác nhận: "Năm 1995, khi đã là nài chiến, tôi mua con Trúc Hương của Sáu Lào với giá 20 triệu đồng và vô địch nhiều giải với con ngựa này. Còn anh Sáu bán con Trúc Hương mua miếng đất thổ cư 500 m2 làm nhà cho con trai ảnh".

Ngoài gia đình Sáu Lào, gia tộc ông Võ Tấn Hồng, 62 tuổi, cũng là "đối thủ" nặng ký của các lò ngựa khắp miền Nam bấy giờ. Thời "chiến chinh" đỉnh cao của những năm 1990 khiến ông xúc động nhớ lại. Ngày ấy cái tên Võ Tấn Hồng được tán thưởng khắp vùng nhờ hai chị em chiến mã Thủy Long Mã và Thủy Long Phụng - nỗi e dè của ngựa chiến vùng Củ Chi, Tây Ninh, Hóc Môn… trên cùng đường đua.

Từng là "đối thủ nặng ký" của các lò ngựa ở miền Nam, ông Võ Tấn Hồng (62 tuổi) bên một số chiếc cúp của mình

Từng là "đối thủ nặng ký" của các lò ngựa ở miền Nam, ông Võ Tấn Hồng (62 tuổi) bên một số chiếc cúp của mình

"Ra sân bảy lần thì cả hai Thủy Long Mã và Thủy Long Phụng đã lấy bốn cái nhất. Không chỉ thế, đàn ngựa từ lò của tôi còn có những cái tên gây "khiếp đảm" ngựa đua lò khác là Lý Tiểu Long, Dương Quý Phi, Hoàng Xuân Quân… Mỗi cái tên giá trị vài chục cây vàng. Một cái nhà rộng cả ngàn mét vuông ở thị trấn Hậu Nghĩa thời đó còn thua một con ngựa chiến", ông Võ Tấn Hồng cho biết.

Rồi cái ngày cuối cùng của tháng 5 năm 2011, sân Phú Thọ nhận quyết định không được tổ chức giải đua ngựa nữa. Cả huyện Đức Hòa hoang mang. Nhìn mấy chuồng ngựa được xây mới, đầu tư bài bản cho ngựa chiến mà làng trên, xóm dưới ai cũng nức nở. Mấy anh em tâm huyết chụm đầu lại với nhau, quyết tâm bằng mọi giá phải giữ cho được cái truyền thống nuôi ngựa đã ba đời này.

Lò ngựa giống nước ngoài

Hiện tại, hầu hết trại ngựa ở TP.HCM đều lấy ngựa từ một chỗ: lò ông Sáu Lào. Nhắc đến Sáu Lào, cụ ông Nhan Văn Trâm, 86 tuổi, cựu Hội trưởng Hội chủ ngựa trường đua Phú Thọ, tự hào: "Nó là học trò tui. Sáu Lào giỏi đến mức vừa nuôi ngựa, vừa tìm đầu ra cho ngựa tốt nhất vùng".

Chúng tôi đến lò ngựa của ông Sáu Lào. Ở đây không chỉ cung cấp ngựa cho trại ngựa ở TP.HCM mà còn "phủ sóng" toàn quốc, nhất là các tỉnh thành phía bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh…

Tiêu chuẩn đánh giá ngựa tốt, đẹp là: móng đứng, ngực nở, lông mượt, cằm rộng, chân thẳng, tai thuôn (hai tai vểnh lên, ôm sát mặt)…

Tiêu chuẩn đánh giá ngựa tốt, đẹp là: móng đứng, ngực nở, lông mượt, cằm rộng, chân thẳng, tai thuôn (hai tai vểnh lên, ôm sát mặt)…

Khi được hỏi về ngựa, chưa kịp mở miệng, ông Lào đã cưỡi con ngựa lông kim phi nước đại thẳng ra cánh đồng non cỏ. Con ngựa lộng vó, hí vang. "Ngựa Mỹ đó, cao tới mét bảy (1,7 m) nhìn giống phim cao bồi hông?", ông Sáu Lào cười tươi, hét vọng lại.

Trại ngựa của ông Sáu Lào nằm trên con đường liên xã diện tích chỉ 1.700 m2. Khu vực nuôi ngựa của ông chen chung với chỗ làm nhà ở và khoảnh sân nhỏ chứa nhiều nông cụ. Nhiều năm nay, Sáu Lào không còn nuôi giống ngựa lùn thuần Việt nữa mà ông chuyển sang nuôi các giống ngựa nhập khẩu.

Chỉ vào chuồng có con ngựa xám chiều cao lưng khoảng 1,6 m, ông Sáu Lào cho biết con ngựa này được hai tuổi (tuổi bắt đầu trưởng thành). Thông qua một mối quan hệ ở Quảng Ninh, ông Sáu Lào mua tinh trùng của ngựa cha giống Mỹ (được nhập khẩu với đầy đủ giấy khai sinh, xuất xứ, kiểm dịch) rồi thụ tinh cho ngựa cái giống Mỹ của mình. Vậy là con ngựa Mỹ đã được nhân giống thành công trên đất Việt. Sáu Lào là một trong số hiếm hoi chủ trại ở Việt Nam làm được việc này.

Dượt ngựa để khỏi cuồng chân

Dượt ngựa để khỏi cuồng chân

Ngoài ngựa con giống Mỹ, trang trại 20 con (lúc cao điểm) của ông còn có ba chú ngựa con giống Úc chỉ mới sáu tháng tuổi. Số ngựa còn lại trong đàn đa số là ngựa Úc, ngựa Anh với thể hình to lớn, đẹp mã. Ông giữ hai con ngựa đực làm giống, còn lại là ngựa cái. Để đỡ tốn kém, ông Sáu Lào nhân giống ngựa, nuôi ngựa con đến khi cai sữa khoảng một năm tuổi thì bán cho các trại nuôi kiểng phục vụ khách du lịch ở Đà Lạt, Hà Nội, TP.HCM…

"Nuôi ngựa là nghề truyền thống của gia đình, dù ngựa giống thuần chủng nước ngoài giá hơn 100 triệu đồng/con nhưng không phải lúc nào cũng bán dễ dàng, nên tôi chủ yếu lấy công làm lời thôi. Đời tôi gần 60 năm gắn bó với ngựa nhưng con tôi chẳng đứa nào theo nghề", ông Sáu Lào tâm sự.

Tuổi thọ trung bình của một con ngựa khoảng 20 - 30 năm. Với những con ngựa trẻ, ông Sáu Lào bán về các thành phố vì đó là việc kinh doanh; nhưng với những chú ngựa già, ông để chết rồi chôn như một người bạn hoặc tìm trang trại tốt mà gửi để nó an dưỡng. Khi sức cùng lực kiệt, người chủ mới sẽ quyết định với nó. Hiện nay, ông chỉ tập trung bán ngựa cho các câu lạc bộ ngựa để tập cưỡi, đóng phim, quay quảng cáo…

(còn tiếp)

Ước mơ mở lại trường đua

Những buổi trưa buồn, ông Sáu Lào thường thắng yên ngựa cưỡi rảo quanh những cánh đồng trong xã cho đỡ nhớ trường đua mà ngựa cũng đỡ chồn chân trong chuồng nhỏ hẹp. Lần giở lại cái yên cương mà ông từng mua hàng chục cây vàng giờ đã phủ bụi thời gian, cứng đanh vì lâu không sử dụng, ông Sáu Lào cười buồn: "Tôi vẫn mong có ngày trường đua được tổ chức trở lại. Con ngựa hầu như cả đời không nằm, nó chỉ đứng và thích tự do cất vó mà bây giờ tù túng trong mấy bức tường thấy tội quá".

Nhắc lại thuở vàng son, cụ ông Nhan Văn Trâm dụi mắt, chùng giọng: "Tôi sống với ngựa đã hơn nửa thế kỷ, nhớ như in dân Sài Gòn, Long An mê đua ngựa không kém đá banh. Sân Phú Thọ lúc nào cũng kín với vài chục ngàn khán giả. Thử hỏi có môn thể thao nào mà hấp dẫn đến vậy?".

Đa dạng thị trường ngựa

Chiều cao của ngựa được đo từ u vai (chỗ cao nhất ở lưng ngựa) xuống đất. Theo thông lệ quốc tế, ngựa có chiều cao khoảng 1,4 m trở lên gọi là ngựa (horse); còn dưới 1,4 m thì gọi là ngựa lùn, ngựa mini (pony).

Tại miền Nam, ngựa được nhập khẩu từ châu Âu, châu Mỹ và phổ biến nhất là ngựa Úc thuần chủng. Sau khi giải tán trường đua Phú Thọ vào năm 2011, các chủ ngựa vẫn giữ giống lại và lai tạo ra nhiều chủng ngựa phù hợp cho người Việt nuôi kiểng như thú cưng, ngựa không thuần một màu nữa mà sẽ có khoanh đen, trắng, hoặc vàng cam rất bắt mắt.

Hiện nay, sở hữu một con ngựa không còn quá khó khăn so với thu nhập của nhiều người dân thành phố. Giá một con ngựa dao động từ 20 triệu đồng đến nhiều tỉ đồng. Ngựa mini giá khoảng 20 - 60 triệu đồng/con. Mỗi con ngựa lai, ngựa thuần chủng có giá từ 100 triệu đồng trở lên.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.