Tình yêu từ chiến hào: Bất tử Pò Hèn

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, rất nhiều người lính đã không chỉ cống hiến xương máu, bảo vệ từng tấc đất biên cương, mà còn coi nơi mình chiến đấu là quê hương thứ 2 để ươm mầm tình yêu, cho hạnh phúc hôm nay.

Trong Khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Pò Hèn (xã Hải Sơn, TP.Móng Cái, Quảng Ninh), có 2 tấm bia đá ghi tên 86 liệt sĩ hy sinh tại Pò Hèn (73 người hy sinh ngày 17.2.1979, 13 người hy sinh từ 1980 - 1991). Trong số đó, có một đôi nam nữ chuẩn bị làm đám cưới, đó là thượng sĩ Bùi Văn Lượng và nữ tự vệ Hoàng Thị Hồng Chiêm.

Tượng đài liệt sĩ Pò Hèn
Tượng đài liệt sĩ Pò Hèn

Ra giêng anh cưới em

Chị Hoàng Thị Hồng Chiêm sinh năm 1954, quê ở thôn 4, xã Bình Ngọc, H.Móng Cái (nay là TP.Móng Cái, Quảng Ninh). Năm 1971, chị Chiêm nhập ngũ vào Trung đoàn 8, Quân khu Tả Ngạn (nay thuộc Sư đoàn 395, Quân khu 3).

Năm 1975, chị Chiêm chuyển ngành về Hợp tác xã Mua bán H.Móng Cái, làm mậu dịch viên của cụm thương nghiệp Pò Hèn gần Đồn Công an vũ trang 209 (nay là Đồn biên phòng Pò Hèn, Bộ đội biên phòng Quảng Ninh).

Ở Pò Hèn, chị Chiêm đã gặp và yêu thượng sĩ Bùi Văn Lượng (Bùi Anh Lượng), cán bộ đội vận động quần chúng của Đồn Pò Hèn. Thượng sĩ Lượng sinh năm 1955, quê ở xã Yên Hải, H.Yên Hưng (nay là TX.Quảng Yên, Quảng Ninh).

Ông Bùi Văn Huy (anh trai liệt sĩ Lượng, hiện ở TP.Hạ Long, Quảng Ninh) kể: "Tết Nguyên đán Kỷ Mùi 1979, Lượng dẫn Chiêm về quê giới thiệu và xin phép chuẩn bị làm lễ cưới. Cả nhà tôi sắm sửa trầu cau, háo hức chờ ngày ăn hỏi".

Cùng ngã xuống trên chiến hào

Chiều 16.2.1979, chị Hoàng Thị Hồng Chiêm lên kho Pò Hèn dọn dẹp hàng hóa. Xong việc, chị qua Đồn biên phòng Pò Hèn thăm người yêu Bùi Văn Lượng và ngủ lại Đồn.

Rạng sáng 17.2.1979, một trung đoàn bộ binh Trung Quốc chia làm 3 hướng tấn công vào các trận địa phòng ngự của Đồn biên phòng Pò Hèn. Ở hướng chính diện, Phó đồn trưởng Đỗ Sĩ Họa chỉ huy bộ đội kiên cường đánh trả 3 đợt tấn công của quân xâm lược. Hoàng Thị Hồng Chiêm, do đã trải qua 4 năm quân ngũ và đang là tự vệ nên cầm súng, lao ra chiến hào đánh địch.

Cán bộ và nhân dân TP.Móng Cái tri ân tại tượng đài nữ liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm
Cán bộ và nhân dân TP.Móng Cái tri ân tại tượng đài nữ liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm

Ở trận địa đồi Quế, anh Lượng và tiểu đội đối mặt với 1 tiểu đoàn bộ binh địch. Sau gần 3 giờ đồng hồ chỉ huy bộ đội đánh trả các đợt tấn công, không cho địch cô lập Đồn với hậu tuyến, anh Lượng thay thế vị trí của xạ thủ đại liên Đường Chống Quay vừa hy sinh. Khoảng 10 giờ sáng 17.2.1979, anh Lượng hy sinh và địch chiếm Đồi Quế.

Những cựu binh của Đồn Pò Hèn kể lại: Hoàng Thị Hồng Chiêm dùng các loại vũ khí, cơ động khắp trận địa đánh địch. Bị thương vào tay trái, chị vẫn không chịu để y tá Khổng Tiến Dũng băng bó, trụ lại chiến đấu và hy sinh khoảng 11 giờ ngày 17.2.1979.

Tập thể cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Pò Hèn chụp hình lưu niệm, tháng 12.1978
Tập thể cán bộ, chiến sĩ Đồn biên phòng Pò Hèn chụp hình lưu niệm, tháng 12.1978

Khi đạn đã hết, bộ đội Đồn biên phòng Pò Hèn xông lên đánh giáp lá cà. Những phút cuối cùng, vô tuyến điện của đồn bị hỏng, chiến sĩ cơ yếu Đoàn Tiến Phúc nhận lệnh tiêu hủy tài liệu mật. Chưa kịp thực hiện thì bị trúng đạn, chiến sĩ Phúc dùng hết sức cất giấu tài liệu và hy sinh cùng chính trị viên Nguyễn Xuân Tảo.

11 giờ 30 ngày 17.2.1979, đối phương chiếm Đồn Pò Hèn. Bên ta, 45 cán bộ, chiến sĩ bộ đội biên phòng và 28 dân quân tự vệ hy sinh. 11 chiến sĩ của Đồn phần nhiều bị thương, tìm cách ẩn náu và rút về phía sau.

38 năm sau ngày anh Lượng và chị Chiêm hy sinh, tháng 8.2017, gia đình liệt sĩ Bùi Văn Lượng ra Móng Cái gặp gia đình liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm và tổ chức lễ rước dâu về TP.Hạ Long. Lễ cưới của 2 liệt sĩ rất đơn sơ dưới sự chứng kiến của họ hàng 2 bên và các đồng đội cũ.

Bộ đội Đồn biên phòng Pò Hèn kể lại gương chiến đấu hy sinh của các liệt sĩ
Bộ đội Đồn biên phòng Pò Hèn kể lại gương chiến đấu hy sinh của các liệt sĩ

Ông Bùi Văn Huy kể: "Đám cưới không có cô dâu chú rể, chỉ có 2 khung ảnh liệt sĩ hy sinh. Hôm ra Móng Cái, nhà trai chúng tôi đem lễ và ảnh của Lượng đến xin dâu và gửi lại nhà gái khung ảnh ấy, làm thủ tục trao rể. Khi về Hạ Long, chúng tôi rước ảnh chân dung của cô dâu Hoàng Thị Hồng Chiêm về và từ đó, trên bàn thờ có thêm di ảnh em dâu"…

Tấm gương sáng mãi

Sự hy sinh của đôi vợ chồng Bùi Văn Lượng và Hoàng Thị Hồng Chiêm đã trở thành bất tử. 5 ngày sau khi anh chị hy sinh (19 giờ 30 ngày 22.2.1979), Đài Tiếng nói VN đã lần đầu tiên phát thanh bài hát Bông hoa Hồng Chiêm do nhạc sĩ Dân Huyền sáng tác. Tháng 8.1979, tác giả Tống Khắc Hài cũng ra mắt truyện ký Hoàng Thị Hồng Chiêm. Năm 1979, T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh truy tặng Huy chương Tuổi trẻ anh hùng bảo vệ Tổ quốc cho liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm.

Chị Hoàng Thị Hồng Chiêm khi đang tại ngũ
Chị Hoàng Thị Hồng Chiêm khi đang tại ngũ

Đặc biệt, năm 1988, Trường liên cấp 1 - 2 Bình Ngọc (TP.Móng Cái, Quảng Ninh) được mang tên nữ liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm. Tuy nhiên, tháng 6.1998, Sở GD-ĐT Quảng Ninh đã đổi tên thành Trường THCS Bình Ngọc.

Di ảnh liệt sĩ Bùi Văn Lượng
Di ảnh liệt sĩ Bùi Văn Lượng

Hiện tại, trong khuôn viên Trường THCS Bình Ngọc (cũ) vẫn còn giữ nguyên tượng đài liệt sĩ Hoàng Thị Hồng Chiêm (được xây dựng từ năm 1982) và cuối năm 2023 đã được cải tạo, nâng cấp, trở thành địa chỉ tri ân của người dân… (còn tiếp)

Ngày 13.2.1979, Bộ Tư lệnh Công an nhân dân vũ trang (nay là Bộ đội biên phòng) ra lệnh báo động cấp 1. Chấp hành lệnh trên, Ban Chỉ huy Công an nhân dân vũ trang Quảng Ninh đã triển khai nhiệm vụ tới từng cán bộ, chiến sĩ.

Ta nhận định tình hình tạm yên ổn và dự định 7 giờ sáng 17.2.1979 sẽ khai mạc Đại hội đại biểu Đảng bộ Tiểu khu 76. Tuy nhiên, 5 giờ 30 sáng 17.2.1979, trời mùa đông biên giới còn chưa sáng, trên toàn tuyến biên giới Quảng Ninh từ Hải Hòa, Móng Cái đến Thán Phún, Pò Hèn, đối phương bắn phá dữ dội vào các Đồn biên phòng 211, 212, 210, 209 và các đội công nhân lâm nghiệp, khu dân cư.

Ở cửa khẩu Móng Cái, chiến sĩ Hoàng Như Thường làm nhiệm vụ canh gác ở cầu Bắc Luân, như thường lệ trèo lên cổng trạm biên phòng treo cờ Tổ quốc thì bị súng trung liên từ Đông Hưng (Trung Quốc) bắn sang làm bị thương. Tiếp đó, các loại pháo từ Trung Quốc nã dồn dập vào Đồn biên phòng 211, nhà máy sứ Móng Cái, khu dân cư thị trấn, Đồn 212, các xã Hải Hòa, Xuân Hải, Đoan Tĩnh.

(Trích: Lịch sử Bộ đội biên phòng Quảng Ninh)

Theo Mai Thanh Hải - Tường Linh (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.