Những ngày cuối cùng trước khi rời Trại tạm giam số 1 (Công an tỉnh Gia Lai), phạm nhân T.V.K. nắn nót từng dòng thư tay gửi Ban giám thị và các cán bộ quản giáo.
Những câu chữ chân thành ấy khiến người đọc cảm nhận rõ: Với K, cán bộ nơi đây không chỉ là người quản lý, giám sát, mà còn như thầy cô, như người thân trong gia đình. Những cảm xúc khó nói thành lời dường như đã lắng đọng trọn vẹn trong lá thư mộc mạc.
Trong thư, T.V.K. viết: “Thời gian đầu bước vào trại tạm giam để chấp hành án về tội trộm cắp tài sản, tâm trạng của tôi vô cùng bất ổn: mặc cảm, lo lắng, nhớ nhà, nhớ cha mẹ, vợ con; nhiều đêm trằn trọc không ngủ được.
Cán bộ quản giáo với tôi lúc đó chỉ là người giám sát, quản lý phạm nhân. Tôi sợ, né tránh và có phần chống đối trong suy nghĩ. Nếu không có sự nghiêm khắc nhưng đầy quan tâm, chia sẻ của các cán bộ quản giáo, có lẽ tôi vẫn chưa hiểu thế nào là sống có trách nhiệm.
Mãn hạn tù, tôi nghĩ nhiều đến việc phải sống thế nào cho đúng, không phụ lòng gia đình và những người đã giúp mình thay đổi. Tôi cũng mong được xã hội bao dung để xóa bỏ mặc cảm, làm lại cuộc đời”.
Không chỉ T.V.K., các phạm nhân khác đang cải tạo tại Trại tạm giam số 1 cũng mang theo nhiều câu chuyện riêng về hành trình thay đổi. Với phạm nhân N.V.N. (đang chấp hành án về tội cố ý gây thương tích), những lần được mẹ đến thăm là ký ức day dứt nhất.
N. bộc bạch: “Trại cách nhà tôi 150 cây số. Vậy mà lần nào mẹ cũng cố gắng đến thăm. Có hôm nghe cán bộ báo có người thân tới gặp, tôi mừng đến mức đi gần như chạy. Thấy mẹ gầy và đen đi, ăn tạm ổ bánh mì để chờ được gặp con, tôi đau từng khúc ruột.
Suốt buổi gặp, mẹ không trách móc, chỉ nhẹ nhàng động viên tôi cố gắng cải tạo tốt, chờ ngày trở về. Mỗi lần gặp mẹ, tôi lại thêm quyết tâm rèn luyện để sau này biết xử lý mọi việc bình tĩnh, tử tế hơn”.
Không chỉ chú trọng tổ chức cho phạm nhân lao động, học tập, cán bộ quản giáo ở Trại tạm giam số 1 luôn chia sẻ, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, giải thích, giúp phạm nhân hướng đến điều thiện. Trại tạm giam số 1 còn tổ chức nhiều hoạt động mang đậm tính nhân văn như động viên phạm nhân viết thư, tạo điều kiện cho việc thăm gặp người thân…
Thượng tá Ngô Gia Cường - Giám thị Trại tạm giam số 1 - cho biết: “Thời gian qua, đơn vị đã triển khai nhiều hoạt động nhằm động viên, khích lệ phạm nhân chấp hành nghiêm nội quy cơ sở giam giữ. Trại mở radio vào các khung giờ trưa, chiều để phạm nhân theo dõi tin tức. Đơn vị cũng đang triển khai lắp đặt buồng điện thoại để thuận lợi cho gia đình phạm nhân ở xa liên hệ, hỏi thăm khi không đến thăm trực tiếp được...
Thông qua việc viết thư và những lần gặp gỡ người thân, phạm nhân có điều kiện tự nhìn lại lỗi lầm, hướng về gia đình - điểm tựa tinh thần quan trọng nhất trong quá trình cải tạo, từ đó khơi dậy trách nhiệm và ý thức hoàn lương”.
Cũng theo Thượng tá Ngô Gia Cường, trong các buổi sinh hoạt chung, lãnh đạo đơn vị thường trực tiếp gặp gỡ, trò chuyện với phạm nhân; lắng nghe để thấu hiểu những khó khăn, trăn trở khi tái hòa nhập cộng đồng; đồng thời động viên họ sống có trách nhiệm với gia đình, tránh mặc cảm, tự ti khi trở về địa phương, kiên quyết tránh xa các tệ nạn xã hội để không tái phạm.
Giữa những bức tường cao và môi trường kỷ luật nghiêm ngặt của Trại tạm giam số 1, những câu chuyện như của T.V.K. hay N.V.N. vẫn lặng lẽ diễn ra mỗi ngày.
Ở đó, sự nghiêm khắc không tách rời lòng bao dung; kỷ luật luôn song hành với trách nhiệm và lòng nhân ái. Chính từ những đổi thay âm thầm ấy, cánh cửa hoàn lương dần được mở ra, giúp những người từng lầm lỗi tìm lại chính mình và hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.
