Sống nơi 'rốn' sét

Trận mưa giông ầm ào trút xuống phía nam thung lũng A Lưới (Thừa Thiên-Huế). Những người đang còn ngoài đồng, chạy xe trên đường đều tất tả tìm nơi tránh trú vì không muốn trở thành nạn nhân của sét…

"Thiên lôi dòm ngó"

Từ trung tâm H.A Lưới, tôi men theo đường Hồ Chí Minh vào xã Lâm Đớt. Đang lò dò hỏi đường tại thôn Ka Nôn 1 thì mây đen bất ngờ kéo đến. Biết tôi là người ngoài địa phương, người chỉ đường dặn nên đi nhanh để tới trụ sở UBND xã, còn nếu không kịp thì tạt vào nhà dân ven đường dừng chân. "Ai cũng có thể cho anh lánh tạm, hết mưa hẵng đi. Giông sét vùng Lâm Đớt, Đông Sơn này không đùa được đâu…", người này cảnh báo. Khi tôi đến trụ sở UBND xã Lâm Đớt nằm cách đường biên giới Việt - Lào chỉ vài cây số, sấm đã nổ rền trời…

Trụ sở UBND xã Lâm Đớt, nơi sét thường xuyên đánh trúng bởi các cột phát thanh và trạm phát sóng. Ảnh: HOÀNG SƠN

Trụ sở UBND xã Lâm Đớt, nơi sét thường xuyên đánh trúng bởi các cột phát thanh và trạm phát sóng. Ảnh: HOÀNG SƠN

Từ ô cửa kính tầng 2 của UBND xã nhìn về phía dãy Trường Sơn, tôi thấy nhiều tia sét sáng lóe đánh xuống những cánh rừng. "Thế còn đỡ, chứ anh đến lúc bắt đầu chuyển hè thì chắc thất kinh, không dám trở lại", Chủ tịch UBND xã Lâm Đớt, ông Hồ Chính Bê, nói. Từ nhiều năm qua, xã Lâm Đớt cùng với các xã Đông Sơn, A Roàng, khu vực đuôi của thung lũng A Lưới, trở thành "rốn" sét của huyện. "Không hiểu sao khoảng 5 năm trở lại đây, sét đánh xuống Lâm Đớt lại dày đặc hơn so với các xã lân cận, gây nhiều thiệt hại. Xã đã có nhiều người chết và bị thương do sét đánh, còn đồ điện tử của dân, loa phát thanh của xã bị sét đánh cháy như cơm bữa", ông Bê lo lắng.

Theo lời kể của nhiều cư dân địa phương, từ nhiều năm trước, xã Đông Sơn, nơi có sân bay A So, được mệnh danh là "rốn" chất độc da cam, cũng là nơi giông sét hoành hành dữ dội nhất huyện vùng cao A Lưới. Thế mới có chuyện Đông Sơn còn được nhiều người gọi tên chua chát: "xã trời đánh". Nhưng khoảng 5 năm trở lại đây, xã Lâm Đớt lại trở thành khu vực bị "thiên lôi dòm ngó" nhiều nhất. Nhắc đến giông sét, nhiều người vẫn chưa thôi ám ảnh về cái chết của 2 thanh niên vào mùa hè 2018.

Xã Lâm Đớt liên tục bị sét đánh nên được người dân gọi là “rốn” sét. Ảnh: HOÀNG SƠN

Xã Lâm Đớt liên tục bị sét đánh nên được người dân gọi là “rốn” sét. Ảnh: HOÀNG SƠN

"Chiều 19.5.2018 là một buổi chiều kinh hoàng đối với bà con chúng tôi", ông Ra Pát Lễ, cán bộ UBND xã Lâm Đớt, nhớ lại. Số là, anh Lê Văn C. (sinh năm 1995, trú thôn Ka Nôn 1, xã Hương Lâm cũ) và anh Ra Pát B. (sinh năm 1993, trú thôn A Đớt, xã A Đớt cũ) đang trên đường đi làm về thì gặp trời mưa giông. Vì cả hai chạy xe máy, kéo theo sau chiếc xe bò nên không tìm nơi trú mưa. Lúc qua địa phận Hương Lâm thì hai anh bất ngờ bị sét đánh trúng. "Người dân đã đưa cả hai đến bệnh viện cấp cứu nhưng không qua khỏi", ông Lễ buồn bã nói. Ông Đặng Sơn Tám, cán bộ văn hóa xã Lâm Đớt, tiếp lời rằng, sau vụ việc, người dân luôn nhắc nhau phải tìm nơi tránh trú an toàn mỗi khi thấy trời trở giông.

Mong chuyên gia "chẩn trị" sấm sét

Khác với cách ứng phó mưa giông thường thấy ở một số nơi, nhiều lần có mặt ở thung lũng A So, tôi chứng kiến cảnh cứ mây đen kéo đến, người dân địa phương dù ở trên đồng, ngoài đường hay thậm chí đứng trước sân… cũng vội chạy vào nhà để trú chứ không dám thủng thẳng. Biết khi sấm sét đến là phải… chạy, thế nhưng không phải ai cũng nhanh chân và may mắn kịp về đến nhà. Cháu gái H.T.Q.T (10 tuổi, trú tại thôn Paris - Kavin, xã Lâm Đớt) là một trường hợp như thế. Chuyện xảy ra hồi cuối tháng 5 vừa qua. Đến nay, sau nhiều tháng bị sét đánh, T. vẫn chưa hoàn hồn. Điều khiến cha mẹ cháu đau lòng hơn cả là ngoài di chứng sét đánh để lại trên cơ thể, trí não cháu cũng không còn bình thường như trước.

Em H.T.Q.T bị sét đánh trúng hồi cuối tháng 5, đang phải gánh chịu nhiều di chứng. Ảnh: HOÀNG SƠN

Em H.T.Q.T bị sét đánh trúng hồi cuối tháng 5, đang phải gánh chịu nhiều di chứng. Ảnh: HOÀNG SƠN

"Chiều đó, tôi cùng T. và một đứa cháu trai đi làm đồng. Đến 16 giờ thì mưa giông kéo đến. Sống ở vùng này bao năm, tôi không dám chủ quan nên liền gọi các con hộc tốc chạy lên khỏi ruộng, tìm nhà gần nhất để vào trú. Điều lạ là dù mưa chưa trút xuống nhưng khi vừa đến bờ ruộng thì cả 3 chúng tôi lăn đùng ra ngất. Lúc tỉnh lại, tôi thấy con gái đang nằm úp, ngất lịm. Cơ thể con bỏng một vạt lớn từ vai trở xuống. Tôi cố lết lại để kéo con lên hô hấp nhân tạo…", ông Hồ Văn Ôn (45 tuổi, bố của cháu T.) run giọng kể. Dù bị sét đánh bỏng nặng ở 2 chân, đến nay vẫn đi khập khiễng rất đau đớn, nhưng với bản năng của một người cha, ông Ôn cố sức cõng con gái về nhà rồi nhờ người đưa đi cấp cứu.

Gia đình em H.T.Q.T vẫn chưa hết bàng hoàng sau lần em T. chết hụt do sét đánh. Ảnh: HOÀNG SƠN

Gia đình em H.T.Q.T vẫn chưa hết bàng hoàng sau lần em T. chết hụt do sét đánh. Ảnh: HOÀNG SƠN

Cháu T. được đưa đến trạm y tế, chuyển thêm 2 bệnh viện nữa rồi đến Bệnh viện T.Ư Huế để điều trị. Vết bỏng trên cơ thể T. liền sẹo, nhưng di chứng sau vụ sét đánh còn nặng nề hơn. Bà Hồ Thị Bớt (40 tuổi, mẹ cháu T.) rưng rưng: "Bình thường T. hoạt bát, lanh lẹ lắm, phụ tôi rất nhiều việc. Thế mà từ ngày bị sét đánh, cháu cứ ngơ ngơ ngẩn ngẩn. Đi đâu, làm gì tôi cũng dặn dò cẩn thận nhưng cứ đi vài bước là quên". Gặp T., tôi hỏi vài câu nhưng cháu cứ lắc đầu một cách vô hồn.

Ông Hồ Chính Bê cho biết thêm ngoài trận mưa giông khủng khiếp hồi cuối tháng 5 gây tốc mái 81 nhà dân và khiến cha con cháu T. bị thương, giông sét còn thường xuyên gây nhiều thiệt hại. Sét đánh chết gia súc. Sét gây cháy rừng. Sét đánh cháy thiết bị điện tử trong các gia đình... Trụ sở UBND xã có cột thu lôi với hệ thống đài phát thanh vô hình trung trở thành điểm hút sét cực mạnh. Mới đây, cột thu lôi tại thôn Cư Xor bị sét đánh gãy ngang.

"Chúng tôi đã kiến nghị ngành chức năng cần lắp đặt thêm các cột thu lôi xa khu dân cư để hạn chế thiệt hại. Cần di dời người dân ra khỏi những địa điểm thường xuyên bị sét đánh để đảm bảo an toàn tính mạng", ông Bê trăn trở.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND H.A Lưới, cho hay dù chưa có thống kê cụ thể về tần suất sét đánh xuống địa bàn các xã A Roàng, Đông Sơn và thời gian gần đây là xã Lâm Đớt, nhưng thiệt hại do sét gây ra là có thật. Chính quyền huyện mong các chuyên gia vào cuộc nghiên cứu địa chất, địa hình để đưa ra nguyên nhân, có giải pháp "chẩn trị". "Việc lắp các cột thu lôi để thu hút tia sét tránh xa khu vực dân cư là rất cần thiết", ông Hùng nói.

Sẽ có nghiên cứu khoa học về sét

Trao đổi với Thanh Niên, ông Đặng Văn Hòa, Chánh văn phòng Ban chỉ huy PCTT-TKCN tỉnh Thừa Thiên-Huế, cho biết theo Quyết định số 18 ngày 22.4.2021 của Thủ tướng Chính phủ về quy định cảnh báo, dự báo, truyền tin thiên tai và cấp độ rủi ro thiên tai, nội dung cảnh báo, dự báo thiên tai sét thuộc trách nhiệm của Bộ TN-MT. Ở cấp địa phương, Văn phòng Ban chỉ huy PCTT-TKCN tỉnh sẽ trao đổi thêm với Đài khí tượng thủy văn tỉnh, Sở TN-MT để có những đánh giá cụ thể, khoa học về tình hình sét đánh tại các xã thuộc H.A Lưới. "Chúng tôi sẽ tổng hợp, ghi nhận số liệu ở cơ quan khí tượng, thủy văn để đánh giá chính xác về tình hình giông sét tại một số xã ở H.A Lưới như đã nêu và sẽ có thông tin cụ thể", ông Hòa nói.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.