Sinh tồn hậu chấn thương tủy sống: Đi ra từ bóng tối tuyệt vọng

Cả nước hiện có hàng ngàn bệnh nhân tổn thương tủy sống, chủ yếu do tai nạn. Đa số các ca vốn là lao động trụ cột, thu nhập chính của gia đình. Loại chấn thương nghiêm trọng này để lại nhiều di chứng nặng nề, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và cuộc sống của bệnh nhân.

Nhiều tháng liền, chị Hồng (39 tuổi, ngụ H.Bình Chánh, TP.HCM) túc trực chăm sóc chồng (anh Tấn, 44 tuổi) bị chấn thương tủy sống do tai nạn giao thông. Hôm tôi gặp anh Tấn tại Khoa Tổn thương tủy sống (TTTS), Bệnh viện (BV) Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, anh buồn rầu kể: "Tui bị tai nạn cận Tết Nguyên đán vừa rồi. Bữa đó, tui chạy xe máy đi làm thì người phía trước thắng xe đột ngột khiến tui hết hồn bóp thắng và bị văng vô dải phân cách. Bác sĩ nói tui bị dập tủy sống cổ, phải điều trị lâu dài".

Biến cố lớn trong đời

Giống như anh Tấn, anh Lâm Khánh Hưng (27 tuổi, quê Sóc Trăng) cũng bị chấn thương tủy sống do tai nạn giao thông. Hưng bị liệt hai chân, thân hình vạm vỡ còn lượng sượng trên chiếc xe lăn người bạn cho mượn. Bệnh nhân gần phòng Hưng góp lời: "Hưng mới bị tai nạn nên nó buồn lắm. Thấy Hưng vịn tường tập đi, em động viên nó ráng tập đi lại cho được để về cưới vợ, vì nghe đâu Hưng có người yêu rồi". Nghe cuộc trò chuyện của chúng tôi, Hưng gượng cười, đôi mắt đỏ hoe.

Bác sĩ Đinh Quang Thanh thông tin về mô hình cột sống. Ảnh: NHƯ LỊCH

Bác sĩ Đinh Quang Thanh thông tin về mô hình cột sống. Ảnh: NHƯ LỊCH

Bác sĩ (BS) Lê Hoàng Dũng, Trưởng khoa TTTS, BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, cho hay nguyên nhân gây nên TTTS là tai nạn lao động, tai nạn giao thông, u tủy sống, lao tủy sống hoặc lao cột sống, nhồi máu tủy. Mức độ TTTS gồm: loại tổn thương hoàn toàn (A) và loại tổn thương không hoàn toàn, tức là chỉ liệt một phần (B, C, D, E). TTTS có thể ảnh hưởng rất nhiều bộ phận, chức năng trong cơ thể như hô hấp, tứ chi, hệ tiêu hóa, hệ thống tiết niệu (không tiểu được hoặc không tự chủ tiểu tiện), gây loét tì đè... Đặc biệt, TTTS làm mất nhân lực lao động và mất thêm nhân lực để nuôi bệnh, ảnh hưởng kinh tế và hạnh phúc gia đình bệnh nhân.

Theo BS Đinh Quang Thanh, cố vấn chuyên môn của BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, kiêm phụ trách Khoa Phục hồi chức năng, cột sống là khung xương để bảo vệ tủy sống - cơ quan thuộc hệ thần kinh trung ương phụ trách chức năng vận động, cảm giác và hệ thần kinh giao cảm. Nếu chấn thương cột sống dẫn đến TTTS sẽ gây nên các rối loạn về vận động, về cảm giác, về các chức năng của hệ thần kinh giao cảm.

"TTTS là một trong những tổn thương phải nói là nặng nề nhất. Người bệnh bị sốc tâm lý kinh khủng, đặc biệt là những người bị TTTS sau chấn thương", BS Thanh lưu ý.

Vì sao ? BS Đinh Quang Thanh giải thích: Đa số những người bị TTTS sau chấn thương là những người đang làm việc bình thường, khỏe mạnh lành lặn, thậm chí là những người có địa vị xã hội, có đời sống kinh tế tốt, là chủ gia đình. Nhưng đột ngột do tai nạn rủi ro, họ bị TTTS và trở thành người tàn tật khiến họ stress nặng, có thể dẫn đến trầm cảm.

Điều này cũng lý giải vì sao tại BV này, bệnh nhân ở tất cả các khoa được tư vấn tâm lý do Đơn vị tư vấn lâm sàng thực hiện. Riêng bệnh nhân TTTS còn được tư vấn đồng đẳng - tức là nhân viên tư vấn cũng bị TTTS, sau đó có cuộc sống và công việc tương đối ổn định, nên thấu hiểu và có nhiều kinh nghiệm để chia sẻ, tư vấn cho những người đồng bệnh.

Bệnh nhân tổn thương tủy sống điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM

Bệnh nhân tổn thương tủy sống điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM

"Cuộc chiến" lâu dài

Gần 4 năm nay, anh Đức Thuận (47 tuổi, ngụ H.Hóc Môn, TP.HCM) nhiều lần khăn gói vào điều trị tại BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM. Anh Thuận làm chăn nuôi trang trại. Trong một lần chạy xe máy bất cẩn, anh ngã xuống ruộng và bị TTTS cổ, liệt tứ chi.

Sau mỗi đợt anh Thuận tập vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, vợ chồng anh về nhà gom góp tiền chuẩn bị cho đợt vào viện tiếp theo. Anh Thuận tâm sự: "Tui vô đây, vợ tui nhiều hôm cũng phải đi cùng để chăm sóc, trong khi ở nhà còn 3 đứa con. Nên cứ vài tháng là tui lo về nhà, sợ bỏ bê tụi nó hư hỏng. Khổ vậy đó, cứ chạy ra chạy vô hoài à".

BS Đinh Quang Thanh cho hay khoảng trước năm 2000, đa số bệnh nhân TTTS bị nhiều biến chứng đưa đến tử vong và một số bệnh nhân tự sát do bế tắc, trầm cảm. Năm 2003, Tổ chức Handicap International của Bỉ ký kết với BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM thành lập Khoa TTTS đầu tiên trên toàn quốc. Nhờ đó, bệnh nhân được tư vấn đồng đẳng, tập vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, kiểm soát gồng cứng, phòng ngừa loét và biến chứng về niệu, chăm sóc và điều trị loét, hướng nghiệp...

Bệnh nhân tổn thương tủy sống điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM

Bệnh nhân tổn thương tủy sống điều trị tại Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM

Đề cập vấn đề phục hồi chức năng tủy sống, BS Lê Hoàng Dũng nêu 3 mục đích chính: Thứ nhất, làm cho bệnh nhân phục hồi tất cả các chức năng có thể phục hồi được. Thứ hai, những gì bệnh nhân chưa làm được thì tập cho họ làm được để đỡ một gánh nặng chăm sóc. Thứ ba, bệnh nhân đó có thể tái hòa nhập cộng đồng, làm một số việc như người khác, phù hợp với bệnh cảnh của họ để giảm được một gánh nặng cho gia đình.

Dẫn chứng một người bị tổn thương đoạn tủy cổ ở mức độ A xem như liệt hoàn toàn không thể phục hồi, BS Dũng cho biết họ vẫn có thể đánh răng, tự múc cơm ăn, ngồi xe lăn; và nếu phục hồi tốt nữa thì họ có thể tự đẩy xe lăn. Hoặc một người tổn thương tủy lưng, tuy bị liệt nhưng họ vẫn tự đẩy xe lăn, tự đi tiêu tiểu, có thể đi bán vé số hay ngồi làm việc với máy vi tính. Thậm chí một số người vẫn đi đánh cầu lông, tham gia những giải thể thao...

TS-BS Phan Minh Hoàng, Giám đốc BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, chia sẻ: "Điều trị cho những người bị chấn thương tủy sống là cuộc chiến lâu dài, với lộ trình và kế hoạch cụ thể. Thời điểm đầu, đối với bệnh nhân, đó là đường cùng, là ngõ cụt, chỉ có bóng tối, những nhân viên y tế chúng tôi sẽ cùng bệnh nhân mò mẫm và đưa họ ra với ánh sáng, mở cánh cửa hy vọng cho bệnh nhân sau quá trình điều trị phục hồi". BS Hoàng khẳng định chính bệnh nhân phải tự mở cánh cửa tâm hồn bằng nghị lực vươn lên, còn nhân viên y tế chỉ là người hỗ trợ.

(còn tiếp)

76,25% bệnh nhân bị tổn thương tủy sống là do tai nạn

Số liệu công bố tại hội thảo "Phục hồi chức năng TTTS và ký kết MOU (biên bản ghi nhớ) phát triển chuyên ngành phục hồi chức năng" ngày 7.4.2023 cho thấy: Từ năm 2018 đến đầu năm 2023, BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM đã điều trị 5.926 bệnh nhân TTTS. Trong đó, 76,25% là do tai nạn, 23,75% là do bệnh lý; hơn 76% bệnh nhân là nam giới, 23% là nữ giới.

Tại hội thảo, BV Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM (hiện là đơn vị duy nhất có khoa điều trị chuyên sâu về phục hồi chức năng sau tổn thương tủy sống) đã ký kết MOU về việc hỗ trợ chỉ đạo tuyến cho toàn miền Đông và Tây Nam bộ trong lĩnh vực phục hồi chức năng.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.