Rừng lạ ào ào lá đỏ (kỳ cuối): Ở lại Chư Tan Kra

Tháng 4, Kon Tum vẫn nắng như đổ lửa. Trước mỗi chuyến tìm kiếm, các cựu chiến binh (CCB) đều đến thắp hương tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Sa Thầy và khu tưởng niệm các liệt sĩ Hà Nội. Lần này cũng vậy, họ tin rằng các liệt sĩ vẫn đang đi về trên dãy Trường Sơn, dõi theo các bước chân của họ...
Từ những chuyến tìm kiếm
CCB Hồ Đại Đồng và CCB Nguyễn Xuân Ánh chỉ vào những di vật xếp trong nhà trưng bày, nói đó là một phần những gì họ mang về từ những cuộc tìm kiếm. Những chiếc kim băng, cúc áo, khóa thắt lưng, có cả chiếc kẹp tóc hay bàn chải đánh răng… của lính cả hai phía. CCB Nguyễn Xuân Ánh đã gần 80 tuổi, nhưng ông vẫn đọc được khá chi tiết những thứ mình mang về. Là lính của Trung đoàn (E) 88, Sư đoàn 1, nhưng ông tham gia cùng các CCB E209 đã vài chuyến đi. "Tất cả là vì các liệt sĩ" - ông Ánh tâm niệm thế.

Bia tưởng niệm các liệt sĩ Hà Nội. Ảnh: M.N
Bia tưởng niệm các liệt sĩ Hà Nội. Ảnh: M.N
Chuyến đi đầu tiên của các CCB E209 tìm đồng đội là vào tháng 3/2009. Họ khảo sát và tìm kiếm ở dãy Chư Tan Kra, cao điểm 995, địa hình trải dài 10km với 6 đỉnh núi lớn, đỉnh chính cao 1.198m. Chuyến đi còn có sự tham gia của một thân nhân liệt sĩ E209 - anh Trương Đức Bình. Anh Bình cũng gắn bó với các CCB trong nhiều năm về sau, bởi anh cũng có hai người thân là liệt sĩ ở Tây Nguyên. Ngày 25/3/2009, họ tìm thấy khu có mũ sắt và công sự Mỹ cũng những dấu hiệu của trận đánh khi xưa tại thôn 4, thị trấn Sa Thầy. Ngày 26/3/2009 cũng là lần đầu tiên, lễ giỗ tập thể cho những liệt sĩ Hà Nội ở mặt trận Bắc Kon Tum được tổ chức giữa chuyến tìm kiếm.

Cây bàng vuông Trường Sa trồng tại khu tưởng niệm. Ảnh: M.N
Cây bàng vuông Trường Sa trồng tại khu tưởng niệm. Ảnh: M.N

Các CCB đang kiểm đếm những di vật tìm thấy trong các cuộc tìm kiếm. Ảnh: M.N
Các CCB đang kiểm đếm những di vật tìm thấy trong các cuộc tìm kiếm. Ảnh: M.N
"Càng lên gần đỉnh 1198 thì các dấu vết như hố bom, công sự, hầm cá nhân càng nhiều. Dấu tích còn nguyên" - CCB Hồ Đại Đồng nhớ lại. Theo tài liệu còn lại, riêng khu vực Chư Tan Kra này, có hơn 200 liệt sĩ sau trận đánh tháng 3/1968 vẫn còn đang chờ đồng đội tới kiếm tìm. Thời điểm ấy, nhiều người còn chưa nghe tới Chư Tan Kra, càng không biết về những trận đánh lịch sử của Trung đoàn mũ sắt 209.
Tới năm 2010, các CCB tìm thấy được khu mộ tập thể ở Đồi Tranh (thuộc xã Sa Sơn, huyện Sa Thầy). Lần này, giữa đám đất, cỏ họ tìm thấy những đế giày cháy dở, những vụn xương. Đó là khu mộ lớn nhất với 81 hài cốt, hiện 77 hài cốt đã được đưa về an táng ở Nghĩa trang liệt sĩ huyện Sa Thầy, 4 người được thân nhân đưa về địa phương.
Đã có 120 liệt sĩ được tìm thấy từ những chuyến tìm kiếm. Nhưng CCB Hồ Đại Đồng cũng nói, vẫn còn nhiều vong hồn trên đó lắm, họ cần được trở về. Ông Đồng đã đi gần 40 chuyến, không phải lúc nào cũng thành công. Nhưng ngay cả khi không tìm thấy gì, trên mỗi hành trình, những dấu vết cuộc chiến vẫn còn phảng phất.

Chiếc mũ sắt tìm thấy trong một chuyến tìm kiếm tháng 11/2017. Ảnh: M.N
Chiếc mũ sắt tìm thấy trong một chuyến tìm kiếm tháng 11/2017. Ảnh: M.N
Năm 2017, các CCB một lần nữa tìm thấy một khu mộ tập thể của 15 liệt sĩ, trong đó hài cốt duy nhất có chiếc bút khắc tên Phạm Bá Thi – một liệt sĩ của Đại đội 1, Tiểu đoàn 7, E209. Trong số những tấm bia ở Nghĩa trang liệt sĩ Sa Thầy, chỉ có duy nhất tấm bia của liệt sĩ Thi được xác định họ tên.
Chốn đi về của những người chiến đấu vì Chư Tan Kra
Năm 1967, hơn 1.000 thanh niên Hà Nội đã lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi tổng động viên. Họ được trang bị những loại vũ khí bộ binh tốt nhất thời đó, với mệnh danh Trung đoàn mũ sắt (E209). Tháng 2/1968, những người lính Hà Nội lên đường vào Tây Nguyên.
Trong gần 2 tháng chiến đấu ở Chư Tan Kra, có hơn 400 lính E209 đã nằm lại cao điểm 995. Năm đó chiến trường khốc liệt, nỗi day dứt về những đồng đội ngã xuống vẫn thôi thúc những người lính già của E209. Và đó là lý do của những cuộc vào rừng liên tục của các CCB mỗi mùa khô.
Ngày 10/5/2009, Thượng tướng Nguyễn Thế Trị cùng Ban liên lạc E209 đã gửi một bức thư kiến nghị tới Bí thư Thành ủy Hà Nội, trình bày quá trình chiến đấu của những người lính Hà Nội ở Chư Tan Kra, cao điểm 995 và 996 năm 1968. Bức thư cũng đề nghị về một khu tưởng niệm các liệt sĩ Hà Nội mặt trận Bắc Kon Tum.
Ngay sau đó, lãnh đạo TP.Hà Nội đã đồng ý cho 30 tỷ đồng để xây dựng khu tưởng niệm và nghĩa trang liệt sĩ, nhà đón khách tại khu vực chân núi Chư Tan Kra. Năm 2012, khu tưởng niệm được khánh thành.

Thắp hương tại Khu tưởng niệm các liệt sĩ Hà Nội. Ảnh: M.N
Thắp hương tại Khu tưởng niệm các liệt sĩ Hà Nội. Ảnh: M.N

Mộ tập thể của liệt sĩ Hà Nội hy sinh tại mặt trận Bắc Kon Tum được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ Sa Thầy. Ảnh: M.N
Mộ tập thể của liệt sĩ Hà Nội hy sinh tại mặt trận Bắc Kon Tum được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ Sa Thầy. Ảnh: M.N
Ngày 26/3/2018, trong lễ tưởng niệm 50 năm trận Chư Tan Kra, người ta còn nhìn thấy hình ảnh của các CCB Việt Nam cùng những CCB Mỹ đứng cạnh nhau. 50 năm trước, ở hai đầu chiến tuyến, họ chĩa súng vào nhau, 50 năm sau họ chia sẻ cho nhau các toạ độ chôn cất những người nằm lại, nói chuyện với nhau để gác lại quá khứ đau thương. Những người lính Mỹ cũng đến thắp hương các nghĩa trang liệt sĩ Việt Nam.

CCB Hồ Đại Đồng với cây sấu Hà Nội trong khu tưởng niệm Chư Tan Kra. Ảnh: M.N
CCB Hồ Đại Đồng với cây sấu Hà Nội trong khu tưởng niệm Chư Tan Kra. Ảnh: M.N
Ở khu tưởng niệm Chư Tan Kra, các CCB còn kỳ công mang tới cả cây sấu Hà Nội, để những người đồng đội được nhìn thấy quê nhà. Các CCB cũng trồng ở đó một cây bàng vuông – cái cây những người lính già mang về sau chuyến đi Trường Sa tháng 6/2019. Ở đó, những người lính già vẫn ghé qua mỗi năm. Và có thể, những người lính nằm lại trên những cao điểm, cũng thường ghé qua.
Để biết rằng chiến tranh đã đi qua rồi, nhưng nỗi ngổn ngang thì còn nhiều lắm.
Theo Mai Nguyên (Dân Việt)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.