Quay cuồng trong cơn khát cát - Bài 4: Sạt lở bủa vây

Từ đầu năm đến nay, tình hình sạt lở tại các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) tiếp tục diễn biến phức tạp, ngày càng trái quy luật tự nhiên. Nhiều đất đai, nhà cửa, công trình, đường giao thông… bị dòng nước cuốn trôi, hoặc đặt trong tình trạng báo động khẩn cấp...

Tăng cả về số lượng và độ nghiêm trọng

Bà Lê Thị Năm (70 tuổi, ngụ phường Long Hòa, quận Bình Thủy, Cần Thơ) vẫn nhớ như in việc phân nửa căn nhà đang ở bị nước sông nuốt trọn vào một sáng cuối tháng 5 vừa qua. “Từ năm ngoái gia đình đã thấy nứt đất, nứt tường nên gia cố bờ sông, nhưng vết nứt lớn dần rồi bờ sông lở. Vừa sáng ra tôi nghe tường nhà rắc rắc, nền nhà có nhiều vết nứt kéo dài, tôi hô cả nhà vùng chạy ra đường. Chưa đầy nửa tiếng đồng hồ, phòng bếp rồi công trình phía sau cùng nhiều tài sản bị lôi hết xuống sông”, bà Năm nhớ lại. Căn nhà của gia đình bà Năm là 1 trong 10 hộ có nhà bị sông Bình Thủy cuốn trôi vào sáng 31/5.

Sau đó 1 tháng, tới lượt bờ sông Bến Bạ và sông Bùng Binh đoạn qua quận Cái Răng (Cần Thơ) cũng sạt lở. Các vị trí sạt lở lấn sâu vào mặt đường làm chia cắt giao thông. Các hộ dân tại vị trí sạt lở phải nhường đất làm đường tạm cho người dân trong khu vực đi lại, chờ chính quyền đầu tư kè và làm lại đường. Ông Trần Vũ Hùng, Trưởng Phòng Kinh tế quận Cái Răng liệt kê, từ đầu năm 2024 đến nay, trên địa bàn quận có 4 điểm sạt lở bờ sông. Trước mắt, địa phương vận động người dân di dời tài sản khỏi khu vực nguy cơ sạt lở cao, gia cố tạm bằng cọc tre, chờ bố trí ngân sách làm bờ kè kiên cố. Số liệu của UBND TP. Cần Thơ cho thấy, trong năm 2023, địa phương xảy ra 41 vụ sạt lở bờ sông, với tổng chiều dài sạt lở hơn 2,4km, làm bị thương 2 người, ảnh hưởng 29 căn nhà.

Sạt lở nghiêm trọng tại Cầu Kè, Trà Vinh

Sạt lở nghiêm trọng tại Cầu Kè, Trà Vinh

Mới nhất, ngày 29/7, UBND tỉnh Vĩnh Long quyết định công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ kênh La Ghì (xã Vĩnh Xuân, huyện Trà Ôn). Bờ kênh này bắt đầu sạt lở rạng sáng 19/7, làm hỏng 25m bờ kè bê-tông, ăn sâu vào bờ 4-5m, hư hỏng một phần đường giao thông, và nguy cơ cao lở thêm 195m bờ, ảnh hưởng 15 hộ dân. Tại huyện Trà Ôn, tính từ cuối năm 2023 đến nay có 71 đoạn bờ bao sạt lở, tổng chiều dài gần 1,6km. Trước đó, trong tháng 6, UBND tỉnh Vĩnh Long cũng công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ sông Măng Thít (qua huyện Vũng Liêm), vị trí sạt lở dài hơn 260m, ảnh hưởng tới 13 hộ dân, trong đó có 2 căn nhà bị kéo sập hoàn toàn.

Số liệu từ Bộ KH&ĐT cho thấy, ĐBSCL là vùng sản xuất lương thực, trái cây và thủy sản lớn nhất cả nước. Cụ thể, sản lượng lúa chiếm 56% cả nước, sản lượng trái cây chiếm 60%, sản lượng tôm chiếm 70%, sản lượng cá tra chiếm 95%...

Trước đó ít ngày, ngày 26/7, tỉnh Trà Vinh cũng công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ sông Hậu qua xã Ninh Thới và Hòa Tân (huyện Cầu Kè), uy hiếp tuyến đường mới đầu tư năm 2021. Từ khi tuyến đường ven sông Hậu này đưa vào sử dụng tới nay đã xảy ra 15 điểm sạt lở, trong đó có 3 điểm sạt lở nghiêm trọng ăn sâu vào bờ 5-10m, sát móng đường, và nguy cơ còn sạt lở thêm.

Tại Hậu Giang, Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh cho biết, từ đầu năm 2024 đến nay, toàn tỉnh xảy ra 22 điểm sạt lở dài 610m, làm mất gần 3.000m2 đất, ước thiệt hại hơn 3 tỷ đồng. Còn năm 2023, toàn tỉnh xảy ra 63 vụ sạt lở với tổng chiều dài hơn 1,5km, thiệt hại hơn 5,6 tỷ đồng. Hậu Giang hiện có khoảng 336km bờ sông có nguy cơ bị sạt lở với 212 điểm, khoảng 1.000 hộ dân, tập trung nhiều ở các huyện Phụng Hiệp, Châu Thành...

Sông bên lở - bên bồi đã là quá khứ

Trong tâm trí nhiều người, trong nhiều câu ca, điệu hát, các dòng sông theo lẽ tự nhiên sẽ bên lở - bên bồi. Tuy nhiên, tại nhiều vùng ĐBSCL hiện nay, dần quen với hình ảnh đôi bờ đều lở, các cồn bãi 3 bên 4 bên đều lở, lở từ sông lớn tới các nhánh sông, kênh nội đồng.

Sạt lở bờ sông Hậu dọc tuyến đường giao thông ven sông mới đưa vào khai thác năm 2021, đoạn qua huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Ảnh: Cảnh Kỳ

Sạt lở bờ sông Hậu dọc tuyến đường giao thông ven sông mới đưa vào khai thác năm 2021, đoạn qua huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Ảnh: Cảnh Kỳ

Với Bến Tre, sạt lở và nguy cơ sạt lở không chỉ có bờ sông còn với bờ biển. Ông Nguyễn Quang Thương, Chánh văn phòng Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn - Chi Cục trưởng Thủy lợi tỉnh Bến Tre cho biết, sạt lở ảnh hưởng đến hơn 1,1km kè bờ biển; hơn 1km bờ bao sông, gần 1km đường giao thông nông thôn hư hỏng, ảnh hưởng đến khoảng 200ha đất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản. Riêng trong tháng 6/2024, tỉnh Bến Tre xảy ra 4 vụ sạt lở bờ sông đoạn qua các huyện Mỏ Cày Nam, Giồng Trôm, Châu Thành, làm nhiều nhà dân bị cuốn xuống sông.

Ông Thương nhìn nhận, những năm gần đây tốc độ sạt lở bờ sông rất nhanh, trái quy luật, có sông sạt lở cả 2 bên bờ, thay vì bên lở - bên bồi như quy luật tự nhiên trước đây. Thậm chí, gần đây còn xuất hiện sạt lở trong kênh nội đồng. “Trước đây, theo quy luật tự nhiên, sạt lở chỉ xảy ra ở những sông lớn, bờ biển, còn các sông nội đồng, kênh rạch khá yên bình, lưu lượng dòng chảy thấp nên hầu như không sạt lở. Tuy nhiên, những năm gần đây sạt lở cả những con kênh, rạch, nhánh nội đồng ra tới sông lớn”, ông Thương nói.

Một số tỉnh ven biển vùng ĐBSCL còn đối mặt với tình trạng sạt lở bờ biển, như tại Cà Mau, Trà Vinh, Bến Tre. Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chi cục trưởng Chi cục thủy lợi Cà Mau cho biết, tỉnh có đến 187/254km bờ biển bị ảnh hưởng sạt lở. Trong 10 năm trở lại đây, hơn 5.250ha đất rừng ven biển biến mất do sạt lở. Bên cạnh đó, tình hình sạt lở bờ sông cũng rất nan giải, Cà Mau hiện có khoảng 425km bờ sông, rạch bị sạt lở và có nguy cơ sạt lở tiếp.

Hiện trường vụ sạt lở bờ sông Bình Thủy, phường Long Hòa, quận Bình Thủy, TP. Cần Thơ sáng 31/5/2024. Ảnh: Cảnh Kỳ

Hiện trường vụ sạt lở bờ sông Bình Thủy, phường Long Hòa, quận Bình Thủy, TP. Cần Thơ sáng 31/5/2024. Ảnh: Cảnh Kỳ

Tương tự, tại bờ biển Trà Vinh đoạn qua xã Hiệp Thạnh và Trường Long Hòa (thị xã Duyên Hải) đã và đang tiếp tục sạt lở. Tháng 11/2023, bờ kè biển qua xã Hiệp Thạnh bị sóng cuốn trôi hơn 150m2; nguy cơ ảnh hưởng đến khoảng 50ha đất sản xuất và đời sống của 30 hộ dân. Thời điểm đó, tỉnh Trà Vinh đã công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ biển để bố trí 140 tỷ đồng gia cố bờ kè.

Còn tại Kiên Giang, địa phương có hơn 200km bờ biển, ghi nhận 21 điểm sạt lở với tổng chiều dài 122km, tập trung ở 5 huyện: An Biên, An Minh, Hòn Đất, Kiên Lương. Tỉnh này đã đầu tư xây dựng hơn 68km bờ kè biển, còn gần 53km cần đầu tư để gia cố, ngăn sạt lở.

Về nguyên nhân sạt lở, sở ngành chức năng các tỉnh vùng ĐBSCL đều chung nhận định, do thay đổi dòng chảy, triều cường, nước và phù sa sông Mê Kông về đồng bằng ngày càng giảm. Bên cạnh đó, từ hoạt động của con người, như đào ao nuôi trồng thủy sản sát bờ sông, bờ biển, xây dựng nhà ở ven bờ, khai thác cát trái phép, khai thác nước ngầm quá mức, tàu thuyền hoạt động tạo thêm sóng… làm tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng. Sạt lở gây mất đất, mất nhà, sinh kế của người dân sống ven sông, ven biển bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

(Còn nữa)

Theo NHÓM PV ĐBSCL

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.