Pháo đài Đồng Đăng - kỳ 1: Cánh cửa thép Lạng Sơn

Đồng Đăng - một thị trấn nhỏ nằm giáp biên giới Việt - Trung, luôn là địa đầu bảo vệ cương vực, lãnh thổ. Lịch sử đã ghi nhận, quân và dân nơi đây là lá chắn thép, sẵn sàng chiến đấu, giữ nước, giữ làng.

Trận đầu đánh thắng

Đầu tháng 7/1978, Trung đoàn 12 (Tây Sơn), Sư đoàn 3 có mặt tập kết quanh thị trấn Đồng Đăng (huyện Cao Lộc, Lạng Sơn), đảm nhiệm phòng ngự, bảo vệ thị xã Lạng Sơn.

Bốn tân binh đứng hàng trên cùng bức ảnh thì hai anh Trần Đăng Thảo, Nguyễn Quốc Công (bìa phải) đã hy sinh tại Lạng Sơn ngày 17/2/1979. Ảnh tư liệu.
Bốn tân binh đứng hàng trên cùng bức ảnh thì hai anh Trần Đăng Thảo, Nguyễn Quốc Công (bìa phải) đã hy sinh tại Lạng Sơn ngày 17/2/1979. Ảnh tư liệu.

Đại tá Đặng Tố Kim, nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân khu 1 chia sẻ: Ngày đó, tôi là cán bộ tác chiến Trung đoàn 12 có mặt tại tuyến đầu biên giới từ rất sớm. Ngày 17/2/1979 như thường lệ, hàng ngày cứ vào buổi sáng sớm, khi con chim rừng chưa thức, tiếng kẻng báo thức của đơn vị chưa dứt thì bỗng nhiên từng loạt pháo của quân Trung Quốc từ bên kia biên giới trút xuống Đồng Đăng ầm ầm, làm rung chuyển đất trời. Trong lúc đạn nổ sáng chớp cả vùng biên giới thì từ Sở chỉ huy Trung đoàn vang dồn tiếng kẻng báo động. Lập tức, chiếc xe ô tô của Trung đoàn chạy lên mạn biên giới, ngược chiều với đoàn người dân đang gồng gánh sơ tán với nhiều cụ già, trẻ nhỏ xuôi về mạn Khánh Khê, thị xã Lạng Sơn. Đạn pháo nổ hai bên đường, mảnh văng tứ tung. Trung đoàn trưởng Nguyễn Xuân Khánh nhắc nhở lái xe bình tĩnh, chắc tay lái và đi cẩn thận để đảm bảo an toàn cho nhân dân…

“Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc đã chiến thắng, non sông được vẹn toàn. Chiến thắng ấy một lần nữa thể hiện tinh thần quật cường của một dân tộc anh hùng…”.

Thượng tướng Ngô Minh Tiến, nguyên Tư lệnh Quân khu 1

Sau khoảng một giờ nã pháo tập trung vào các điểm tựa tiền duyên và trung tâm thị trấn Đồng Đăng, khu vực Bản Thẩu, Tân Thanh… quân xâm lược chuyển làn hỏa lực chi viện cho bộ binh, xe tăng ồ ạt tấn công sang đất ta. Mọi tình huống đúng như dự báo của Trung đoàn trưởng Nguyễn Xuân Khánh, địch ào ào xông lên hòng đánh chiếm pháo đài Đồng Đăng và các điểm cao xung quanh thị trấn với ý đồ tham vọng chỉ trong vòng 48 tiếng đồng hồ, chúng sẽ chiếm gọn thị xã Lạng Sơn…Khi quân địch vừa vượt qua biên giới ngay lập tức bị hỏa lực của ta dội bão lửa vào đội hình bộ binh, xe tăng của chúng. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng Công an vũ trang đồn Hữu Nghị, đồi Pò Cốc Pung, điểm cao 371, Nà Pàn cùng với dân quân xã Bảo Lâm và lực lượng Trung đoàn 12 kiên cường đẩy lui hơn 10 đợt tấn công của quân xâm lược.

Tướng lĩnh, sỹ quan- cựu chiến binh Sư đoàn 3 về xứ Lạng tưởng nhớ các anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống bảo vệ Tổ quốc năm 1979. ảnh: Duy Chiến
Tướng lĩnh, sỹ quan- cựu chiến binh Sư đoàn 3 về xứ Lạng tưởng nhớ các anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống bảo vệ Tổ quốc năm 1979. ảnh: Duy Chiến

Theo Đại tá Kim, sau khi địch tấn công vào Lạng Sơn, các lực lượng vũ trang của ta đã nhanh chóng bố trí quân số để củng cố và sẵn sàng nghênh địch tại pháo đài Đồng Đăng. Thấy rõ vị trí tầm quan trọng của pháo đài, không chỉ khống chế toàn bộ khu vực rộng lớn mà còn là nơi bảo tồn lực lượng chiến đấu tốt nhất nên quân Trung Quốc tập trung tổng lực gồm nhiều xe tăng, xe kéo pháo, xe chở bộ binh ùn ùn tiến đến điểm cao trọng yếu này như muốn nuốt chửng pháo đài…

Bốn người mất hai

Trong không khí thiêng liêng của đất trời vừa sang xuân Ất Tỵ 2025, chúng tôi hành hương về pháo đài Đồng Đăng. Trong dòng người về đây thắp tâm nhang, tưởng nhớ những chiến sỹ hy sinh, đồng bào tử nạn để bảo vệ pháo đài, tôi gặp đoàn cựu chiến binh Trung đoàn 12, Sư đoàn 3 đến tưởng nhớ, tri ân đồng đội. Ông Nguyễn Ngọc Sơn (SN 1960), trú tại phố Ngô Thì Nhậm, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội nắm chặt tay ông Nguyễn Thế Linh (SN 1960, cùng quê) tiến đến pháo đài, rưng rưng lệ.

Các cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Thế Linh (Hà Nội) trở lại pháo đài Đồng Đăng thăm thắp nhang cho đồng đội. Ảnh: Duy Chiến.
Các cựu chiến binh Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Thế Linh (Hà Nội) trở lại pháo đài Đồng Đăng thăm thắp nhang cho đồng đội. Ảnh: Duy Chiến.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn đưa cho tôi xem bức ảnh đen trắng chụp những người lính mặc quân phục nom còn mới. Những gương mặt trẻ trung, nhiệt huyết. Ông Sơn chỉ cho thấy 4 người ở trên cùng của bức ảnh rồi nói nhỏ: “Đây là bức hình chụp đồng đội của tôi trước sự kiện cuộc chiến tháng 2 năm 1979. Trong này, có 4 người chụp đứng hàng trên cùng gồm: Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Thế Linh đứng bên trái ảnh còn sống, còn hai anh Nguyễn Quốc Công và Trần Đăng Thảo (đều sinh năm 1960), đứng bên phải đã hy sinh trong ngày 17/2/1979”.

Ông Sơn kể lại câu chuyện bi hùng của nhóm bạn cùng quê ở Hà Nội và chung học một lớp 9J, Trường cấp 3 Thăng Long, Hà Nội và cùng nhập nhập ngũ ngày 15/5/1978. Sau khi huấn luyện quân sự tại Lục Ngạn, Hà Bắc (nay là tỉnh Bắc Giang), tháng 7/1978 cả 4 người bạn cùng tân binh hành quân lên xứ Lạng. Đến nơi, mỗi người được biên chế vào các đơn vị khác nhau thuộc Sư đoàn 3 Anh hùng. Anh Sơn làm lính thông tin Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 12; anh Linh và anh Thảo là lính trinh sát Trung đoàn 68 và Trung đoàn 12, còn anh Công vào đơn vị bộ binh Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 12.

“Từ 5 giờ sáng 17/2/1979, nghe tiếng pháo nổ vang rền ở biên giới, Tiểu đội 4 thông tin chúng tôi lập tức chia làm 2 tổ đi tới các Đại đội tiền phương phục vụ chiến đấu. Ngoài công tác chuyên môn, chúng tôi còn đảm trách việc sơ cứu, di chuyển thương binh, tử sĩ về tuyến sau. Khi pháo đài Đồng Đăng đang diễn ra các trận đánh ác liệt, chúng tôi được lệnh, hằng trưa, tối bí mật mang cơm nắm, lương khô từ ngã tư Hồng Phong lên tiếp tế và cõng thương binh xuống đồi cấp cứu. Bộ đội của ta thương vong khá nhiều. Riêng Tiểu đoàn của tôi đã có khoảng 200 người hy sinh, 150 chiến sỹ bị thương…”, ông Sơn nghèn nghẹn kể lại.

Theo lời của ông Sơn, ngay sáng 17/2/1979, anh Trần Đăng Thảo cùng đồng đội dũng cảm chiến đấu và đã hy sinh tại mặt trận bảo vệ thị trấn Đồng Đăng dưới chân núi Con Voi đầu phố. Anh Nguyễn Quốc Công ngã xuống ở trận địa phía nam cống ba cửa Tân Thanh.

…Những người lính tuổi 18, đôi mươi ngày xưa nay tóc đã bạc, lưng đã còng nhưng khi trở lại với chiến trường xưa thì nhanh nhẹn lạ thường. Tôi nhác thấy những đôi mắt các cựu chiến binh nặng trĩu những nỗi niềm, thương nhớ anh em đồng chí, đồng đội đã nằm xuống nơi cửa thép xứ Lạng. Tôi loáng thoáng nghe tiếng mõ tụng kinh và những bài ca hào sảng của những người giữ đất biên cương: “Theo những cánh hoa lê ngát trắng rừng/ Theo đường hương thơm rừng hồi biên giới/ Em đã gặp những chốt cao vời vợi/ Gặp sư đoàn cánh cửa thép Lạng Sơn” (trích thơ Tuấn Long).

(còn nữa)

Theo Nguyễn Duy Chiến (TPO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.