70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ:

Ở lại dựng Điện Biên - Kỳ 1: Bác bảo đi là đi

Ở các địa phương trong cả nước, chúng ta quen gọi đơn vị hành chính tự quản là thôn, làng, bản (trực thuộc xã, phường). Thế nhưng ở Tây Bắc và nhất là tỉnh Điện Biên, nhiều địa bàn được gọi là đội thay cho tên gọi thông thường "thôn", "bản", "làng".

Bà con địa phương bảo đó là nơi sinh sống của những người lính dưới xuôi, sau chiến dịch Điện Biên Phủ đã ở lại lập nghiệp - xây dựng Tây Bắc và nơi ấy trở thành quê hương thứ hai của họ.

Đồng bào Điện Biên đón bộ đội Sư đoàn 316 trở lại xây dựng chiến trường xưa

Đồng bào Điện Biên đón bộ đội Sư đoàn 316 trở lại xây dựng chiến trường xưa

Chúng tôi đến đội 17A (xã Thanh Xương, H.Điện Biên, tỉnh Điện Biên) tìm cựu chiến binh Nguyễn Văn Kỷ. Cứ nghĩ sẽ phải ngồi cạnh giường nghe nhân chứng kể chuyện, nhưng không ngờ người lính già 94 tuổi vẫn đi lại phăm phăm, nói cười sang sảng và vẫn tinh tường những hồi ức sau 70 năm.

"Cố khổ thêm vài năm nữa"

Sinh năm 1932 ở xã Tiên Dược (H.Sóc Sơn, TP.Hà Nội), đầu năm 1952, chàng thanh niên Nguyễn Văn Kỷ đi bộ cả tuần vượt dãy Tam Đảo, nhập ngũ Đại đoàn 316 Bông Lau (nay là Sư đoàn 316, Quân khu 2).

"Chúng tôi được phát 2 bộ quân phục viện trợ của Trung Quốc và Tiệp Khắc, rộng thùng thình, vải mỏng dính. Mũ, giày dép không có, nên anh nào có gì đi nấy. Cả đại đội có gần chục khẩu súng, đủ các chủng loại, xuất xứ. Ăn uống thì thiếu thốn. Ở đơn vị thì ăn ngô. Đi huấn luyện dã ngoại hoặc chiến đấu thì được phát mỗi ngày một bát gạo rang", ông Kỷ nhớ lại và cười: "Khổ vậy nhưng không anh nào đào ngũ!"…

Ông Nguyễn Văn Kỷ (đội 17A, xã Thanh Hưng, H.Điện Biên) và vật lưu niệm của Ban liên lạc Trung đoàn 176 - Nông trường quốc doanh Điện Biên tặng năm 2014

Ông Nguyễn Văn Kỷ (đội 17A, xã Thanh Hưng, H.Điện Biên) và vật lưu niệm của Ban liên lạc Trung đoàn 176 - Nông trường quốc doanh Điện Biên tặng năm 2014

Ngày trở lại, chiến trường Điện Biên Phủ là bãi hoang vu, cây cối um tùm, ngổn ngang bom đạn, hầm hào, dây thép gai… Chúng tôi phục hoang đất, phải đi từng bước theo sát chân bộ đội công binh dò phá bom mìn. Vừa sản xuất, vừa khắc phục hạn hán. Những người lính lại đổ mồ hôi, nước mắt và cả xương máu. Nhiều người mang thương tật vĩnh viễn để hồi sinh cánh đồng Mường Thanh…

Ông Nguyễn Khắc Kế, 90 tuổi, đang ở xã Thanh Hưng, H.Điện Biên; nguyên chiến sĩ Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 176, Sư đoàn 316

Tham gia chiến dịch Tây Bắc và trực tiếp chiến đấu ở chiến trường Điện Biên Phủ, ông Kỷ là người duy nhất sống sót của trung đội bộc phá (thuộc Đại đội 1, Tiểu đoàn 249, Trung đoàn 174, Sư đoàn 316), nên sau ngày 7.5.1954, bố mẹ ông nằng nặc bắt về quê lấy vợ.

"Rất may là tôi được ở lại làm nhiệm vụ thu dọn chiến trường và phục vụ đoàn quay phim của đạo diễn Liên Xô Roman Karmen (1906 - 1978), sau đó về xuôi làm nhiệm vụ chống cưỡng ép giáo dân di cư vào Nam, nên mới… tạm thoát", ông Kỷ kể.

Ông kể thêm đầu năm 1958 ông chuyển sang đại đội vận tải (Trung đoàn 176, Sư đoàn 316), đóng quân ở Bất Bạt, Sơn Tây (nay là H.Ba Vì, TP.Hà Nội). Ngày 10.3.1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp lên thăm, động viên bộ đội Sư đoàn 316. Kết thúc buổi nói chuyện, Chủ tịch Hồ Chí Minh dặn dò: "Hiện nay quân đội ta có 2 nhiệm vụ chính. Một là xây dựng quân đội hùng mạnh, sẵn sàng chiến đấu. Hai là tăng gia sản xuất cùng với toàn dân để tiến dần lên chủ nghĩa xã hội. Bác thay mặt Trung ương cử đơn vị các chú trở lại Điện Biên, xây dựng đất Điện Biên giàu đẹp cho đất nước".

"Nói thật là lúc ấy chẳng ai muốn lên, gần chục năm kháng chiến gian khổ, đánh nhau liên miên, có những anh chưa được về nhà, chỉ mong phục viên về quê lấy vợ, cày ruộng. Nhưng kỷ luật quân đội lúc ấy rất nghiêm, chỉ huy từ trên xuống dưới kèm sát, liên tục động viên. Anh em bảo nhau 9 năm kháng chiến còn chịu được, cố chịu thêm mấy năm nữa. Bác bảo đi là đi", ông Kỷ hồi tưởng.

Gỡ mìn, nhặt lựu đạn

Ngày 18.3.1958, Trung đoàn 176 chính thức rời Sơn Tây, hành quân lên Điện Biên. Đại đội vận tải 17 của ông Kỷ chở bộ phận hậu cần đi trước nấu nướng, bố trí chỗ ăn ngủ cho toàn bộ đội hình hành quân. Sau gần một tháng hành quân liên tục, ngày 11.4.1958, Trung đoàn 176 có mặt tại Điện Biên và bắt tay xây dựng doanh trại, tập trung phát hoang để kịp sản xuất vụ mùa và chuẩn bị mọi điều kiện cần thiết cho việc thành lập nông trường quân đội.

Cánh đồng Mường Thanh hôm nay

Cánh đồng Mường Thanh hôm nay

Ông Hoàng Văn Đáp (91 tuổi, đang sống ở xã Thanh Yên, H.Điện Biên) nhớ về thời điểm quay lại chiến trường Điện Biên Phủ cùng một số đồng đội ở Trung đoàn 174 (Sư đoàn 316): "Vẫn hành quân theo đường cũ, qua những địa danh cũ, vẫn đi bộ mang gạo nước…, chỉ khác là không phải đi đêm. Từ Him Lam trở vào toàn là rừng rú lau sậy, không có cả đường mòn. Chỉ huy cắm đất giao cho từng đại đội và phân công từng việc: dựng nhà, làm đường, lấp hầm hào, gỡ bom mìn… Cứ buổi chiều là mang hết đạn, lựu đạn, bom mìn gỡ được trong ngày về cho công binh ném xuống cái hố to và châm lửa đốt hoặc kích nổ ầm ầm đến đêm".

"Đảng viên đi trước, làng nước theo sau"

Ông Đoàn Văn Chi (94 tuổi, đang ở xã Thanh Luông, H.Điện Biên) kể ngày 14.4.1958 tại Mường Thanh, Đảng ủy Sư đoàn 316 họp và giao nhiệm vụ cho 3 đơn vị trực thuộc: Trung đoàn 174 thường trực sẵn sàng chiến đấu, Trung đoàn 98 làm đường Tuần Giáo - Điện Biên và Trung đoàn 176 chuyển sang sản xuất, xây dựng Nông trường quân đội Điện Biên (gọi tắt là nông trường). Ngày 8.5.1958, Trung đoàn 176 tổ chức lễ ra mắt nông trường, với 1.954 cán bộ chiến sĩ, thuộc 3 cơ quan (tham mưu, chính trị, hậu cần), 2 trung đội trinh sát và vận tải, 14 đại đội.

Các cựu chiến binh lên lại chiến trường xưa và thắp hương tại đền thờ liệt sĩ chiến trường Điện Biên Phủ, tháng 4.2024

Các cựu chiến binh lên lại chiến trường xưa và thắp hương tại đền thờ liệt sĩ chiến trường Điện Biên Phủ, tháng 4.2024

Mỗi đơn vị của Trung đoàn 176 chuyển thành đội sản xuất (gọi là C), được bố trí xen kẽ ở các xã, bản thuộc khu vực lòng chảo Điện Biên và 2 đại đội được bố trí ở khu vực Mường Ảng. Phía bắc TP.Điện Biên Phủ ngày nay là C13, C7, C1; phía đông thành phố (vị trí Trường Chính trị tỉnh Điện Biên) là C8; bên sông Nậm Rốm là C12, C11, C10, C6, C5; trung đoàn bộ ở bản Bom La (xã Thanh Xương, H.Điện Biên); xung quanh lòng chảo Điện Biên có C7, C4 (nay thuộc xã Thanh Hưng)…

"Thời gian đầu, có đơn vị hơn 1/3 quân số cáo ốm không đi làm. Chúng tôi phải động viên nhau, tự nhủ: đảng viên đi trước. Thời kỳ ấy, anh nào vượt qua được là tôi luyện phẩm chất quân nhân", ông Chi nhớ lại vậy và kể: "Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp lên thăm nông trường và hỏi thăm đời sống, một số người kể khổ. Đại tướng chỉ tay: "Các đồng chí nhìn đồi A1 kìa. Đồng đội mình hy sinh trên đấy biết bao nhiêu". Tất cả mọi người đều im lặng…". (còn tiếp)

Ngày 8.5.1958, Nông trường quân đội Điện Biên (trực thuộc Bộ Tổng tham mưu QĐNDVN) được thành lập, gồm 1.954 cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 176. Nhiệm vụ của nông trường là vừa huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, vừa phá dỡ bom mìn, khai hoang cải tạo đồng ruộng để phát triển sản xuất, ổn định đời sống.

Ngày 22.12.1960, Nông trường quân đội Điện Biên chuyển thành Nông trường quốc doanh Điện Biên, trực thuộc Bộ Nông trường (nay là Bộ NN-PTNT), làm nhiệm vụ tiếp tục khai hoang, mở rộng diện tích đất để sản xuất lương thực, thực phẩm. Giai đoạn 1965 - 1969, nông trường vừa tổ chức sản xuất vừa sẵn sàng chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ.

Năm 1969, Bộ Nông trường chuyển giao Nông trường quốc doanh Điện Biên cho tỉnh Lai Châu (cũ) quản lý, và năm 1994 được chuyển đổi thành Xí nghiệp cây công nghiệp Điện Biên. Năm 2004 chuyển đổi thành Công ty TNHH nhà nước một thành viên cây công nghiệp Điện Biên và từ năm 2008 đến nay chuyển đổi thành Công ty cổ phần chế biến nông sản Điện Biên (trụ sở tại TP.Điện Biên Phủ).

(Nguồn: UBND tỉnh Điện Biên)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.