Những chuyện buồn ở xã nông thôn mới-Bài cuối: Ngậm ngùi và trăn trở

Đằng sau những con số “đẹp” về xã Rạch Chèo: Đạt 19/19 tiêu chí nông thôn mới (NTM), 4/5 ấp đạt chuẩn Văn hóa; thu nhập bình quân đầu người trên 38 triệu đồng/năm; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm đạt trên 85%; hộ nghèo còn 91 hộ, chiếm 3,9% hộ dân; đạt chuẩn an toàn về an ninh, trật tự xã hội... là gì? Phóng viên báo Tiền Phong đi tìm câu trả lời.


Giảm nghèo theo “tiêu chí”

Hò hẹn mãi P.V mới gặp được ông Ong Văn Tỷ (Bảy Tỷ), Trưởng ấp Rạch Chèo tại Trụ sở ấp. Trong cái nắng cháy da, ông Bảy Tỷ dựng chiếc xe máy cà tàng, nói ngay: “Tôi đã làm Trưởng ấp gần 20 năm, nắm tình hình rất sát”.
 

Người dân nghèo lén lút “hái lượm” trên Bãi Bồi hoặc đi Bình Dương.
Người dân nghèo lén lút “hái lượm” trên Bãi Bồi hoặc đi Bình Dương.

Xã Rạch Chèo diện tích tự nhiên 4.808 ha, với 10.147 người, vừa được công nhận đạt 19/19 tiêu chí NTM năm 2017. Ấp Rạch Chèo là ấp trung tâm, đạt chuẩn ấp Văn hoá năm 2017, với tỷ lệ hộ nghèo còn hơn 3,93%.

Công việc ông Bảy Tỷ đang làm là thu các loại quĩ theo chỉ tiêu trên giao. Ông tâm sự: “Nhận thức của người dân mỗi người mỗi khác, giải thích hoài cũng mệt mà chưa chắc đạt chỉ tiêu trên giao. Trung bình mỗi hộ phải đóng khoảng 270.000 đồng trong năm nay với 6 loại quỹ”.

Các loại quĩ là: Quốc phòng- an ninh, Phòng chống thiên tai, Hỗ trợ nông dân, Đền ơn đáp nghĩa, Chất độc da cam, Hội người cao tuổi. Bà con không tự giác hoặc không có khả năng đóng một lần thì chia ra thu nhiều lần, đi gõ cửa từng nhà mệt lắm, chưa chắc đạt”.

Lần mở danh sách 23 hộ nghèo, 22 hộ cận nghèo, ông Bảy Tỷ quả quyết: “Phần lớn hộ nghèo đến chết mà không thể thoát nghèo. Bởi vì những hộ này già yếu, bệnh tật, không điều kiện làm ăn, khó vươn lên thoát nghèo”.

Bà Trần Thị Cân, 98 tuổi, mắt mờ, tai điếc, ngồi một chỗ, trông cậy vào con gái là Phù Thị Anh, 68 tuổi. Hai mẹ con bà nương tựa, sống với nhau trong túp lều cất bằng cây lá đơn sơ, trên phần đất người hàng xóm cho ở nhờ.

 

Mẹ con bà Phù Thị Anh trong túp lều ven sông Bảy Háp trên phần đất người khác cho ở đậu.
Mẹ con bà Phù Thị Anh trong túp lều ven sông Bảy Háp trên phần đất người khác cho ở đậu.

Nhìn túp lều chỉ rộng chừng hơn 20 m2, lợp lá, vách bằng các loại vật liệu nhiều màu sắc, bà Phù Thị Anh nói: “Mẹ con tôi ở đậu đất bà Tám Đúng. Mấy ngày trước, chủ đất cho hay, đã bán đất này cho người khác, chừng nào họ lấy đất này thì chúng tôi phải rời đi. Còn đi đâu, chưa biết được”.

Bà Phù Thị Anh ngồi bệt trên mặt sàn nhà, bằng ván gỗ, không dám bước mạnh chân vì sợ sụp: “Ở được ngày nào hay ngày nấy, không biết đi đâu, đất đai không có, con cái đi làm ăn xa hết rồi!”, bà Anh nói.

Bà Anh có 6 người con. Tất cả có gia đình riêng nhưng đều nghèo khó nên đi làm ăn xa cả. Những năm gần đây, bà Anh bị bệnh, đi đứng khó khăn, không làm bánh để bán dạo quanh xóm được. Bà Anh nói: “Mới hôm qua, đi chích thuốc, chân cẳng chưa bớt đau, nhưng cũng phải gắng gượng chăm sóc mẹ già”.

Bà kể, trước đây gia đình bà được xếp vào chuẩn hộ nghèo nhưng nay bị cắt, đưa xuống hộ cận nghèo. Bà Trần Thị Cân thiêm thiếp trên võng sau nhà thỉnh thoảng kêu khát nước.

Bà Anh kể: “Mẹ tôi cũng được cấp sổ hộ nghèo. Khi cha tôi là ông Phù Văn Năm qua đời, bà bị cắt sổ hộ nghèo luôn. Mẹ tôi ở chung hộ khẩu với cháu nội là Phù Tài Linh. Linh đi làm ăn xa, không nhà cửa nên xã cắt không cấp sổ hộ nghèo?”.

Cuộc sống mẹ con bà Anh, thiếu thốn trăm bề, cố gượng lên để sống.Thỉnh thoảng, mẹ con bà Anh được con cháu đi làm mướn phương xa gởi chút đỉnh tiền phụ giúp ăn uống, thuốc men.

Bà Anh kể: “Hàng năm, xã ưu tiên cho nhận quà từ thiện, được chút thực phẩm, gia vị ăn dần. Cảm thông cảnh mẹ con tôi, chùa Vạn Phước ở trong xã cho thẻ bảo hiểm y tế 2 năm rồi. Rồi nhà thờ Công giáo ấp bên kia gởi cho 30 kg gạo/ 3 tháng”.

 

Trụ sở UBND xã Rạch Chèo xây dựng lấn đất dân.
Trụ sở UBND xã Rạch Chèo xây dựng lấn đất dân.

Theo bà Anh, hai mẹ con đều già yếu, bệnh tật, ăn cơm không bao nhiêu. Từng ấy gạo cũng đủ đắp đổi qua ngày. Nhưng sợ nhất là bệnh tật, không làm ra tiền mà phải tốn tiền viện, tiền thuốc.

Trả lời thắc mắc “Vì sao nhiều hộ dân không đất, không nghề nghiệp, không nhà, mù chữ mà không được công nhận hộ nghèo?”, ông Bảy Tỷ giải thích: “Năm rồi, xã Rạch Chèo xây dựng NTM, giao cho ấp Rạch Chèo “tiêu chí” giảm hộ nghèo dưới 4%. Tôi cắt hộ nghèo đau lòng lắm nhưng phải “cắt” để đạt chuẩn Ấp văn hoá năm 2017. Bà con không hiểu, nặng nhẹ phải chịu, vì trách nhiệm chung”.

Ông Bảy Tỷ cho biết, ấp Rạch Chèo có 225 hộ/587 hộ dân có đất sản xuất. Vậy bà con không đất sản xuất ở ấp Rạch Chèo sinh sống bằng nghề gì? Ông Bảy Tỷ lý giải: “Một bộ phận nhỏ buôn bán dịch vụ cầm chừng, phần đông đời sống của họ gắn liền với nguồn lợi thủy sản Bãi Bồi, làm ngày nào ăn ngày nấy”.

Ông Trưởng ấp Rạch Chèo cho biết thêm, phần lớn Bãi Bồi đang bị bao ví cho thuê, thu hẹp mặt nước chài lưới. Dân nghèo ở đây không có tiền đóng tàu để vươn khơi xa. Ông Bảy Tỷ nói: “Chuyện khai thác vùng Bãi Bồi phức tạp lắm, muốn yên ổn phải mua bãi còn bằng không là bị phạt vạ, chuộc vỏ máy liên tục”.

Cũng theo ông Bảy Tỷ, tình trạng bà con khai thác vùng biển Bãi Bồi giảm do tài nguyên cạn kiệt. Làm ăn mỗi ngày mỗi khó nên bà con trong ấp đi làm ăn xa, toàn bộ gia đình 114 hộ và người lớn đi làm gởi con cái cho ông bà là 35 hộ. Họ bỏ bản quán, quê hương tìm về thành phố lớn và các khu công nghiệp như TPHCM, Bình Dương...

Nguyễn Tiến Hưng/tienphong

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.