Nhọc nhằn đời câu mực

Biển tối sầm, chiếc thuyền câu như cái lá chao đảo, vật vã trên sóng. Những ngư dân mắt thâm quầng, suốt đêm kiên nhẫn ngồi bên mạn thuyền ôm cần câu, săn mực.
Thâu đêm săn mực. Ảnh: K.Hoan
Với ngư dân, câu mực là nghề kiếm sống đầy nhọc nhằn. Sau 14 giờ trằn mình trên sóng biển, thức thâu đêm, mỗi thợ câu mực cũng chỉ thu nhập vài ba trăm ngàn đồng.
Vượt sóng
Hẹn mãi, chủ thuyền Võ Thế Lanh (xã Nghi Thiết, H.Nghi Lộc, Nghệ An) mới bố trí cho tôi ra biển trên chiếc thuyền câu mực. “Phải chọn bữa trời yên, biển lặng, chứ sức chú không chịu nổi sóng đâu”, anh Lanh nói. Gần 4 giờ chiều, nắng vẫn như dội lửa, anh Lanh cùng 3 người bạn câu, tôi và một đồng nghiệp lên thuyền. Họ mang theo 6 chai nước ngọt tăng lực trộn cà phê, 2 cái gô đựng cơm, thức ăn và cùng lỉnh kỉnh đồ câu. Chiếc thuyền từ cảng cá Cửa Lò nhằm hướng đông lao đi. Gió đông thổi mạnh, chiếc thuyền ngược sóng cứ chồm lên, lao xuống, vật vã.
Sau một tiếng rưỡi vượt sóng, anh Lanh ra hiệu cho bạn câu thả neo. “Vị trí ni cách đất liền gần 10 hải lý, tức tầm 18 cây số”, anh Lanh nhìn vào máy đo tọa độ gắn trên nóc thuyền, nói với tôi. Chiếc thuyền bị neo giữ chặt, chao đảo, giãy giụa như con ngựa bất kham khiến tôi thấy nôn nao, mệt lử.
Bốn người trên thuyền bắt đầu tra dây cước vào cần câu. Những chiếc cần câu bằng tre, dài chừng sải tay. Mồi nhử làm bằng nhựa, được các ngư dân trang trí bằng những sợi dây dù quấn quanh để tạo ra các màu sắc bắt mắt. Ngay phía dưới cái mồi nhử này là một chùm lưỡi câu. Mực thấy ánh sáng của đèn sẽ kéo đến, các mồi nhử này trôi trong nước, chúng tưởng là mồi nên bám sát lại và bị dính câu.
Sau chừng 15 phút thả câu, “cần thủ” Nguyễn Văn Bình kéo lên một con mực ván gần bằng nắm tay. Chú mực này không được “chào đón” như mực ống, vì độ ngon kém xa. Nó bị ném xoạch vào cái xô nước biển, phun mực đen sì và sẽ trở thành bữa ăn khuya của chúng tôi.
Mực được đưa lên bán khi thuyền cập cảng
Đêm trắng
Bóng đêm phủ xuống mặt biển. Lanh giật máy nổ, bật đèn. 5 chiếc đèn cao áp gắn bên mạn thuyền sáng lòa, rọi xuống mặt nước. Đêm câu mực chính thức bắt đầu. 4 người ngồi hai bên mạn thuyền, buông câu. Những cánh tay cầm cần câu liên tục đưa lên, thả xuống để kéo mồi nhử chuyển động trong nước. Tiếng máy phát điện nổ phành phạch. Một con mực dính câu của Lanh. Anh kéo lên và đó chỉ là con mực sim, bằng ngón tay cái. Cũng như con mực ván, con mực sim bị ném vào cái xô nhựa để làm bữa ăn khuya. Dăm phút sau, cần câu của “ngư thủ” Bình cũng cong oằn. Nhưng kéo lên thì đó chỉ là một con cá nóc.
Mực câu ngày càng khó, mà không đi thì nhớ biển và cũng chẳng có tiền để đong gạo
Chủ thuyền Võ Thế Lanh
Anh Lanh nói, giờ vàng để câu mực là từ lúc trời tối hẳn cho đến tầm 23 giờ. Hơn 7 giờ tối, “cần thủ” Mạnh ở mạn thuyền bên kia kéo lên một chú mực ống bằng ngón chân cái. Đây mới thực sự là loài được chào đón. Loại này sống khỏe và bán được giá nhất vì độ ngon thượng hạng. Con mực sau khi kéo lên, lập tức được thả xuống nuôi ở khoang thuyền.
Gần 21 giờ, sau gần 2 giờ thả câu, nhìn khoang thuyền mới chỉ độ vài chục con mực, Lanh móc điện thoại gọi cho bạn câu ở thuyền khác, hỏi thăm. “Chúng nó được hơn 2 kg rồi. Thôi, nhổ neo, chuyển vị trí!”, anh Lanh giục bạn câu. Chiếc thuyền trườn trên sóng, đi qua nhiều thuyền câu khác cũng đang chong đèn sáng trưng. Độ vài chục phút sau, anh Lanh ra hiệu cho đồng nghiệp thả neo. Địa điểm mới này được kỳ vọng hơn, nhưng cũng phải tầm vài chục phút sau khi thả câu, “cần thủ” Bình mới giật được con mực đầu tiên lên. Đó là con mực ống. Và cứ sau khoảng dăm bảy phút, có khi cả chục phút, thêm từng con mực ống được ném vào khoang thuyền.
23 giờ. Gió đổi hướng. Thuyền vẫn chao đảo, lắc lư. Anh Lanh thu câu, tắt đèn câu, chuẩn bị bữa ăn tối. Một nồi mì tôm nấu với mực ván và một tô mực sim luộc cộng với thịt lợn kho mang sẵn trong cái gô cơm được dọn ra. Đói, nên bữa ăn thật ngon.
Đêm cuối tháng, mảnh trăng yếu ớt không đủ chiếu sáng. Biển tối sầm. Xa xa, ánh đèn của hàng chục thuyền câu khác vẫn chong, lấp lóa như bầu trời sao. Trên thuyền, các ngư dân vẫn bám mạn, ôm cần kiên trì giật câu. Họ không hề nghỉ, dù đôi mắt thâm quầng.
Chuẩn bị ra biển
Không đi thì nhớ biển
45 tuổi, nhưng nom Lanh như đã quá 50 tuổi. 15 tuổi anh đã theo cha lên thuyền ra biển.
18 tuổi anh đi lính, 2 năm làm lính hải quân ở Cam Ranh rồi xuất ngũ, về quê. 33 tuổi mới cưới vợ. Chiếc thuyền này anh mới mua lại của một người khác, gần 200 triệu đồng. Nó là nồi cơm của cả nhà 6 miệng ăn, gồm vợ chồng anh và 4 đứa con đang tuổi đi học. “Cũng phải liều vay tiền mà mua, chứ đi cái thuyền nhỏ trước đây nguy hiểm lắm. Mấy hôm nay biển yên còn đỡ, chứ gặp giông lốc bất ngờ thì sống chết chỉ trong gang tấc”, anh nói. Chiếc thuyền này cũng là “cần câu” kiếm sống nuôi gia đình của 3 bạn câu khác ở cùng làng. Từ hàng trăm năm nay, người dân ven biển Nghi Thiết này chủ yếu sống bằng nghề biển và đóng tàu, thuyền. Nhưng nghề đánh bắt gần bờ cũng oải dần vì nguồn hải sản ngày càng cạn hiếm. Đi biển giờ chủ yếu là trung niên và người già. Thanh niên thích ra nước ngoài lao động hơn ra biển.
Chỉ tay về đôi tàu cá công suất lớn đang dàn hàng ngang chạy, anh Lanh nói, đó là tàu hành nghề giã cào và nó là nguyên nhân khiến nguồn hải sản cạn kiệt nhanh. “Địa bàn đánh bắt của tàu lớn này là ngoài khơi, nhưng họ chỉ quẩn quanh ở ven bờ đánh giã cào, cào bắt hết mọi thứ, kể cả lưới của người khác thả xuống. Nhưng loại này cũng chưa ác bằng tàu dùng xung điện để đánh bắt. Nó đi qua, hải sản bị diệt hết”, anh Lanh nói.
Trước đây, chiếc thuyền của anh Lanh vừa đánh lưới vừa câu mực, thu nhập cũng khá ổn. Nhưng dăm năm trở lại đây, vào mùa câu mực từ tháng 3 đến tháng 8, anh bỏ lưới chỉ câu mực. Mực ở vùng biển Cửa Lò này ngon nức tiếng nên giá bán cao. Tuy nhiên, ở vùng gần bờ, mực ngày càng ít dần. “Mực câu ngày càng khó, mà không đi thì nhớ biển và cũng chẳng có tiền để đong gạo”, anh Lanh thở dài.
Người bạn câu Nguyễn Văn Bình năm nay 54 tuổi và đã có gần 40 năm đi biển, nhiều năm “đi bạn” tận trong Kiên Giang.
4 năm lại đây, anh về quê, chuyển sang câu mực gần bờ. Nhưng nghề mực cũng chỉ đủ trang trải qua ngày cho 4 miệng ăn trong nhà.
5 giờ sáng, chiếc thuyền nhổ neo, trở về. Hơn 1 giờ sau, chúng tôi về tới cảng cá. Thành quả
14 giờ lênh đênh trên biển của 4 ngư dân là hơn 6 kg mực, phần lớn còn sống, bán được 2,1 triệu đồng. Trừ 700.000 đồng tiền dầu chạy thuyền, còn lại được chia đều cho 5 phần (chủ thuyền được 2 phần), mỗi người gần 300.000 đồng. “Ít hơn hôm qua chút, nhưng cũng khá hơn nhiều bữa”, chủ thuyền Lanh nói.
Mặt trời đã nhô lên khỏi mặt biển. Những ngư dân ở bến cá lục tục lên bờ, về nhà. Buổi sáng, với họ là giấc ngủ đêm. Chiều đến, họ lại lên thuyền ra biển…

Đại úy Phạm Văn Thanh, Trạm trưởng Biên phòng cảng Cửa Lò, thừa nhận tình trạng tàu công suất lớn đánh bắt giã cào ở vùng gần bờ và một số tàu đến từ các địa phương khác đánh bắt bằng xung điện khiến nguồn hải sản bị cạn dần. Mặc dù biên phòng và lực lượng kiểm ngư đã bắt giữ nhiều vụ nhưng vẫn không thể ngăn chặn được do các tàu hoạt động vào đêm khuya, khó phát hiện.

Khánh Hoan (Thanh Niên)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.