Người mang họ Hồ: Người Vân Kiều thời 4.0

Dù còn nhiều khó khăn nhưng người Vân Kiều nay đã khác. Họ được học hành, biết chữ, biết làm du lịch, biết phối hợp với tổ chức phi chính phủ giữ rừng để chở che tổ ấm của mình.
Ươm những “mầm xanh”
Tháng 9.2021, hình ảnh hai chị em ruột người Vân Kiều là Hồ Thị Thanh Huyền và Hồ Thị Son ở bản Bạch Đàn (xã Lâm Thủy, H.Lệ Thủy, Quảng Bình, đang học Trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Quảng Bình) lên núi dựng lều để bắt sóng 3G học online đã khiến nhiều người suy nghĩ. Thời điểm đó, do dịch Covid-19, các em không đến lớp mà học trực tuyến, ngặt nỗi bản làng quá xa xôi, không sóng điện thoại cũng chẳng có internet. Để kết nối với “thế giới phẳng”, 2 em đã phải leo lên ngọn núi cách nhà 3 km căng lều bạt, dựng bàn ghế ngồi học.

Học sinh Vân Kiều ở bản Chuồn (xã Trường Xuân, H.Quảng Ninh, Quảng Bình) được tiếp cận với tin học. Ảnh: Hoàng An
Học sinh Vân Kiều ở bản Chuồn (xã Trường Xuân, H.Quảng Ninh, Quảng Bình) được tiếp cận với tin học. Ảnh: Hoàng An
Câu chuyện hiếu học của 2 cô học trò Vân Kiều đã “đánh động” chính quyền địa phương và ngành chức năng. Ngay sau đó, Tập đoàn Viettel chi nhánh Quảng Bình lên hiện trường khảo sát vị trí, địa điểm để lắp trạm phát sóng 4G. Từ đó, không chỉ 2 chị em Huyền, Son mà hàng chục đứa trẻ Vân Kiều khác ở bản Bạch Đàn cũng có cơ hội học tập tốt hơn.
Nhưng học để đỗ đại học, với học trò miền núi nói chung và học trò người Vân Kiều nói riêng là chuyện không dễ. Vì thế, khi nữ sinh Hồ Thị Út (18 tuổi, thôn Chân Rò, xã Đakrông, H.Đakrông) đỗ vào Học viện Ngoại giao hồi năm 2021 với 29 điểm đã trở thành một kỳ tích. Út sinh ra ở bản nghèo, bố mất sớm. Hay tin em đỗ đại học, ai cũng ngỡ ngàng, nhất là khi bạn bè của Út đều đã… yên bề gia thất.
Chạm đến giấc mơ, nhưng trước mắt vẫn còn nhiều khó khăn khi phải đối diện với những khoản học phí, chỗ ăn chỗ ở khi Út một mình cắp sách ra Bắc học. Nhưng với cô nữ sinh Vân Kiều, đó lại chính là động lực để tiếp tục phấn đấu. Bởi giờ đây Út đang là tia hy vọng của gia đình, cũng là niềm tự hào của dòng tộc, bản làng.

Du khách tham quan thôn Chênh Vênh (xã Hướng Phùng, H.Hướng Hóa, Quảng Trị). Ảnh: Thanh Lộc
Du khách tham quan thôn Chênh Vênh (xã Hướng Phùng, H.Hướng Hóa, Quảng Trị). Ảnh: Thanh Lộc
Người Vân Kiều làm du lịch
Với những tiềm năng vốn có mà thiên nhiên ban tặng, cộng đồng người Vân Kiều đang sở hữu nhiều thứ có thể khiến du khách tò mò khám phá. Từ những năm 2018, ở Quảng Bình đã có những tour khám phá văn hóa cộng đồng người Vân Kiều ở các huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy. Lộ trình sẽ ngang qua những địa danh như xã Ngân Thủy, hang Nước, bản Cây Sung, hang Chà Lòi, vực Hang Còi…
Chi phí những tour như thế không nhiều, chỉ vài trăm ngàn đồng. Nhưng ở Quảng Trị, có nữ cán bộ xã thậm chí còn tổ chức tour khám phá cộng đồng với mức giá rẻ đến không tưởng: 199.000 đồng.
Người đưa ra ý tưởng về tour trải nghiệm giá rẻ khó tin ấy là Hồ Thị Thương, 35 tuổi, một người Vân Kiều và là đương kim Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Tà Long (H.Đakrông). Ý tưởng khởi nghiệp của chị Thương bắt đầu với câu hỏi: “Thay vì mang những đặc sản vùng cao về miền xuôi, tại sao mình không đưa khách hàng lên tận nơi để thưởng thức tại chỗ những món ăn, thức uống ấy và cho họ trải nghiệm không gian núi rừng, sông suối?”.

Hồ Thị Út, cô gái Vân Kiều thi đỗ vào Học viện Ngoại giao. Ảnh: Bá Cường
Hồ Thị Út, cô gái Vân Kiều thi đỗ vào Học viện Ngoại giao. Ảnh: Bá Cường
Về con số 199.000 đồng, chị Thương thổ lộ nhóm của mình không đặt nặng lợi nhuận. Số tiền đó không quá lớn để khách phải đắn đo khi lên với Tà Long, nhưng cũng không quá nhỏ đến mức chỉ phục vụ không công. Chị Thương nhanh chóng xây dựng 2 tuyến du lịch. Tuyến thứ nhất là thăm suối Pa Ca ở bản Pa Hy với các hoạt động đến nhà sàn, làm bánh beng, tắm thác Raa Po. Tuyến thứ hai thăm suối Tà Lao, trải nghiệm bắt cá rồi nướng ăn tại chỗ và “hóa thân” thành người con Vân Kiều bằng những tấm áo truyền thống. Chị tự tin chọn slogan: “Các bạn cứ lập team, mọi thứ có Thương lo!”.
Cũng ở H.Đakrông, dân bản Klu (xã Đakrông) với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương đã đưa vào vận hành, phục vụ du khách chương trình tại khu du lịch suối nước nóng Klu. Cách TP.Đông Hà chừng 40 km, du khách tìm đến không chỉ với con suối nước nóng 30 - 50 độ C mà còn có những dãy nhà sàn được dựng bên bờ suối, thưởng thức các món ăn của người bản địa như gà bản, măng rừng, rượu cần… Ông Hồ Văn Sơn, người sống ngót 50 mùa rẫy ở Klu, vẫn không ngờ rằng có ngày con suối ấy lại đưa du khách đến với bản, mang lại những đồng tiền quý giá nuôi sống bà con.
Vài năm gần đây, hàng ngàn lượt du khách đã đến với Klu mỗi năm. Ai cũng bảo cộng đồng người Vân Kiều giờ đã khác, biết làm du lịch và thậm chí làm du lịch rất khéo, níu được chân người.

Với tour của chị Thương, chỉ cần bỏ ra 199.000 đồng du khách sẽ được trải nghiệm nhiều hoạt động của người Vân Kiều. Ảnh: Thanh Lộc
Với tour của chị Thương, chỉ cần bỏ ra 199.000 đồng du khách sẽ được trải nghiệm nhiều hoạt động của người Vân Kiều. Ảnh: Thanh Lộc
Giữ rừng theo cách riêng
Với sự hỗ trợ của Ủy ban Y tế Hà Lan - Việt Nam tại Quảng Trị và UBND H.Hướng Hóa, thôn Chênh Vênh (xã Hướng Phùng, H.Hướng Hóa) đã lần đầu tiên mở tour khám phá rừng nguyên sinh kết hợp tìm hiểu cuộc sống người bản địa. Du khách sẽ được tìm hiểu đời sống người dân tộc thiểu số Vân Kiều và khám phá thắng cảnh thiên nhiên thác Chênh Vênh, rừng tre trúc, rừng tự nhiên nguyên sinh do chính người Chênh Vênh bảo vệ.
Thôn Chênh Vênh có diện tích 1.500 ha, với 130 hộ, 440 khẩu, tất cả đều là người Vân Kiều. Thôn nằm sát đường Hồ Chí Minh nhánh tây, được bao bọc bởi núi rừng, sông suối, đồi núi hoang sơ, hùng vĩ, đặc biệt là thắng cảnh thác Chênh Vênh, với đặc sản măng rừng, nếp than, rượu bản... Theo tour này, từ cụm dân cư Rờ Vê, du khách sẽ trải nghiệm cuộc sống của bà con Vân Kiều, mua bán nông sản địa phương, sau đó mới đến thác Chênh Vênh. Đồi Sa Mươi (sương mù), khu vực người dân chăn thả gia súc và làm nương rẫy, cũng nằm trong hành trình. Ngọn đồi này là đồng cỏ rộng hơn 20 ha, nằm trên đỉnh đèo Sa Mù cao hơn 1.000 m, một điểm lý tưởng để ngắm mây bay giữa các đỉnh núi.
Trong tour, du khách cũng đến thăm rừng tre trúc bạt ngàn, rừng nguyên sinh có chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Cánh rừng này rộng gần 1.000 ha, do người dân Chênh Vênh chung tay bảo vệ, giữ gìn. Tối đến, người dân sẽ đãi khách những món ăn bản địa như xôi nếp rẫy, gà, heo nướng, các món rau rừng, măng luộc... Du khách có thể lựa chọn ngủ trong nhà sàn hoặc lều trên đỉnh đồi Sa Mươi để ngắm bình minh trong sương. Tùy từng thời điểm trong năm, du khách còn được thưởng thức các lễ hội đặc sắc của người Vân Kiều như tết cơm mới, lễ cưới hỏi... “Chúng tôi vẫn sống nhờ rừng, nhưng chúng tôi đã sống rất khác, chúng tôi còn biết giữ rừng…”, một “hướng dẫn viên” du lịch tay ngang ở Chênh Vênh chia sẻ.
(còn tiếp)
Theo Nguyễn Phúc (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.