Nghề... chạy theo tết: 'Đãi' cát ra tiền

Loại cát trắng ven biển rất được ưa chuộng để đổ vào lư hương, làm mới bàn thờ ngày tết. Nhiều người dân Quảng Bình đã lặn lội vào các đồi cát để tìm kiếm và đào bới hàng giờ...
Nghề không bỏ vốn
Thoạt nghe, cứ tưởng đào cát trắng lên bán là công việc dễ dàng. Nhưng không, phải đi xa, mang vác nặng, phơi phóng và chẳng phải ai cũng kiếm được mớ cát trắng tinh, sạch sẽ. Bởi thứ cát cần tìm là loại cát trắng nằm sâu dưới lớp đất thịt và lớp cát vàng. Nó không lộ thiên, nên ngoài cuốc xẻng, người đào cần có kinh nghiệm để “bắt mạch” nơi nào có cát trắng. Hiện ở H.Quảng Ninh (Quảng Bình) có không ít người chọn nghề đào cát để mưu sinh dịp tết.

Ông Châu “thu hoạch” chừng 7 kg cát trắng. Ảnh: Bá Cường
Ông Châu “thu hoạch” chừng 7 kg cát trắng. Ảnh: Bá Cường
Tôi gặp ông Lê Văn Châu (70 tuổi, trú xã Võ Ninh, H.Quảng Ninh) ở chợ Dinh Mười vào một ngày cận Tết Quý Mão 2023. Vừa hay ông đang chuẩn bị đi đào cát trắng nên tôi ngỏ ý xin đi theo và được ông đồng ý. Dừng xe máy ngoài đường nhựa, ông dẫn tôi đi theo lối mòn vào giữa rừng phi lao, trên ngọn đồi cát mênh mông.

“Giữa một dải cát rộng thế này, không phải cứ đào là có cát trắng đâu. Nếu cứ đào kiểu may rủi thì hiệu quả không cao, có khi tay không về nhà”, ông Châu nói. Bằng kinh nghiệm riêng, ông Châu chọn những khu vực từng có người đến đào bới. Ban đầu, ông đào lại những hố cát của người đã lấy trước đó nhưng chỉ mới 2-3 cái múc tay, cát trắng đã hết sạch, lộ ra phần đất vàng. Ông nhẹ nhàng vét phần cát vàng ra, tạo một khoảng rộng nhất định để cát trắng không bị lẫn cát vàng vào rồi bốc từng nạm bỏ vào bao. “Khi đào thấy cát trắng thì không nên vội xúc ngay mà phải chậm rãi, nếu không sẽ bị phần cát ở trên lấp xuống, phải đào lại từ đầu”, ông cười.
Với tôi, mớ cát trắng cũng như gói bánh, cái kẹo dọn tết. Mình có thì cũng mong người ta có chút đỉnh. Cùng là dân lao động, kiếm cơm ngày tết, hỗ trợ nhau tí chút là chuyện thường.
Ông Lê Văn Châu (70 tuổi, trú xã Võ Ninh, H.Quảng Ninh, Quảng Bình)
Trong lúc ông Châu đang cặm cụi lấy cát thì có một cặp vợ chồng cũng vừa đến. Hôm đó họ gặp may vì ông Châu sẵn sàng chia sẻ “mỏ cát” vừa tìm thấy. Bà Nguyễn Thị Xuân (54 tuổi), người vừa đến, cho biết vợ chồng bà đã lặn lội hàng chục cây số từ Tân Ninh (H.Quảng Ninh) về đây để đi tìm cát. Nếu không có sự hào phóng của ông Châu, họ sẽ mất nhiều thời gian để lần dò tìm cát. “Với tôi, mớ cát trắng cũng như gói bánh, cái kẹo dọn tết. Mình có thì cũng mong người ta có chút đỉnh. Cát giữa trời đất, đâu phải của riêng ai mà giấu. Cùng là dân lao động, kiếm cơm ngày tết, hỗ trợ nhau tí chút là chuyện thường”, ông Châu nói.

Ông Châu phải sau vài lần đào mới tìm thấy nơi có cát trắng
Ông Châu phải sau vài lần đào mới tìm thấy nơi có cát trắng
Biến cát thành… tiền
Để có thêm ít tiền lo cho một cái tết cận kề, nhiều người như ông Châu, bà Xuân không ngại đường xa đi tìm cát trắng nằm sâu dưới lòng đất. “Hầu như năm nào cũng thế, cứ sau rằm tháng chạp, khi việc nhà nông đã vãn, vợ chồng tôi lại tay bay tay cuốc vác bao tải đi đào cát. Mỗi lần đi cố lấy được 10 - 20 kg mang về. Phần dùng để thay lư hương trong nhà, dư ra thì cho bà con hoặc mang ra chợ bán”, bà Xuân kể.

Cát trắng không dễ lấy mà phải tốn nhiều thời gian, công sức
Cát trắng không dễ lấy mà phải tốn nhiều thời gian, công sức.
Sau chừng 1 giờ lui cui đào xới và đổ đầy 2 bao tải cát trắng, vợ chồng bà Xuân cẩn thận gói lại rồi khiêng ra xe chở về. Riêng ông Châu vì đi một mình nên chỉ lấy khoảng 7 kg. Họ cẩn thận lấp lại các hố đào trước khi rời đi. Vác bao cát trở ra, ông cười tươi vì biết mình đã kiếm được ít đồng. Phía trước, trong rừng phi lao, vẳng nghe tiếng bà Xuân vui vẻ nói với chồng: “Chừng ni cũng kiếm hơn trăm bạc rồi nhỉ”.

Để lấy được cát trắng phải khéo léo, tỉ mỉ trong từng động tác
Để lấy được cát trắng phải khéo léo, tỉ mỉ trong từng động tác.
Nhưng để cát trắng này có thể “biến” thành tiền, còn phải qua vài công đoạn nữa. Về đến nhà, họ phải nhặt rác bẩn, sàng qua vài lần, phơi 4-5 nắng nếu thời tiết thuận lợi hoặc sấy trên lửa nếu trời không nắng. “Vì nhiều công như thế nên mới có cái nghề “đào cát trắng”, chứ nếu không thì người ta đã tự đi đào lấy cát về dùng rồi”, bà Xuân giải thích.
Giá cát trắng ngày tết dao động từ 5.000 - 10.000 đồng/kg tùy vào chất lượng. Cát trắng tinh hay hơi sẫm màu, cát khô rang hay còn ẩm… sẽ có giá khác nhau. Bán với giá đó, chả bù lại được công tìm kiếm, đào bới, phơi phóng mấy ngày liền. Nhưng nhiều người vẫn năng đi lấy cát, bởi dù giá rẻ thì vẫn có thể tích tiểu thành đại, lấy được càng nhiều thì tết càng thêm phần đủ đầy.

Người dân tại xã Võ Ninh (H.Quảng Ninh, Quảng Bình) sàng cát, phơi khô để kịp bán dịp tết
Người dân tại xã Võ Ninh (H.Quảng Ninh, Quảng Bình) sàng cát, phơi khô để kịp bán dịp tết.
Những ngày này, đi giữa xóm làng của xã Võ Ninh (H.Quảng Ninh, Quảng Bình), đâu cũng thấy người đang cặm cụi sàng hay trải bạt phơi cát trắng. Họ chẳng mong gì lúc này ngoài việc cầu cho trời nắng và hanh để cát mau khô. Họ cũng chạy đua với thời gian, một cái tết có ấm no hay không đều trông chờ vào những hạt cát nhỏ. Chỉ dăm ngày nữa thôi, cát trắng Võ Ninh sẽ được các thương lái thu mua, đưa về khắp các khu chợ xuân, từ TP.Đồng Hới cho đến những vùng quê khác trong tỉnh để phục vụ nhu cầu thay cát cho lư hương trên bàn thờ tổ tiên. (còn tiếp)
Theo Bá Cường - Nguyễn Phúc (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.