Nẻo về nguồn cội

Với 74 lễ hội được duy trì tổ chức, đời sống văn hóa tinh thần của người dân ở các buôn làng trên cao nguyên Đắk Lắk càng thêm thắm thiết, nồng nàn.

Cộng đồng các dân tộc nơi đây có được không gian kết nối, trao truyền các giá trị văn hóa. Miên man với các sinh hoạt cộng đồng tưng bừng, độc đáo trong lễ hội cũng là lối để tìm về nguồn cội.

49 dân tộc chọn Đắk Lắk làm nơi sinh cơ, lập nghiệp. Cuộc sống đủ đầy, mỗi lễ hội truyền thống của dân tộc được tổ chức quy mô hơn nhưng vẫn giữ nét nguyên bản, như một nẻo tìm về với nguồn cội, tỏ lòng tôn kính với tổ tiên. Còn với thế hệ trẻ được sinh ra, lớn lên trên mảnh đất này, lễ hội như một miền ký ức đẹp đẽ, nguồn cảm hứng bất tận để hình thành nên tinh thần tích cực, hướng về những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Mỗi người tìm về lễ hội với những cách cảm khác nhau, song vẫn gắn bó đậm sâu thông qua hoạt động chung của cộng đồng, cộng cảm và cố kết trong không gian thấm đượm ân tình.

neo-ve-nguon-coidd.jpg
Biểu diễn văn nghệ truyền thống tại Lễ hội mừng cơm mới ở xã Ea Hồ (huyện Krông Năng).

Như ở buôn M’Ngoan (xã Ea Hồ, huyện Krông Năng), lễ hội mừng cơm mới của người Êđê là một điểm nhấn khắc họa đời sống tinh thần, đưa họ trở về với truyền thống, giá trị đặc trưng riêng có trong bản sắc tộc người. Sau mùa thu hoạch lúa cuối cùng trong năm, dân làng mở hội để vui mừng chung hưởng thành quả của một chu kỳ sản xuất chính của năm.

Có tham dự lễ hội mới cảm nhận rõ sự tinh tế như “trật tự” đã có sẵn mà không cần thỏa thuận từ trước của dân làng, họ cùng nhau góp công, góp “của” để mở hội. Lễ vật dâng cúng, mở hội là những sản vật sẵn có của nhà nông, đơn giản nhưng chứa đựng lòng thành và sự tôn kính với các vị thần linh, tổ tiên. Đàn ông trong buôn đảm nhận công việc nặng nhọc: chặt tre, đốn củi, dựng cây nêu; phụ nữ lo dọn dẹp ngõ xóm buôn làng sạch sẽ, chuẩn bị những bộ trang phục, nấu món ăn truyền thống của dân tộc mình; lớp trẻ trong buôn tất bật chuẩn bị các tiết mục văn nghệ… Để có “vật chất” chung vui ngày hội, dân làng ai có gì góp nấy, nhà chung vui bằng ché rượu cần, người mang đến lễ hội con gà, gùi gạo mới vừa gặt trên nương, có nhà thì góp bó rau rừng, quả bí…

Nếu phần lễ thiêng liêng, huyền bí với các nghi thức “tế lễ”, thì phần hội lại có sức hấp dẫn riêng khi hòa vào không khí náo nhiệt của các trò chơi dân gian, các hội thi kéo co, thi ẩm thực, dân vũ… bao trùm lên đó là không khí vui tươi, phấn khởi. Bà H’Rô Ma Mlô, Bí thư Đảng ủy xã Ea Hồ cho biết, địa phương có 19 dân tộc cùng chung sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 68% dân số. Trước dòng chảy của thời gian nhưng nhiều sinh hoạt văn hóa truyền thống vẫn được bà con các dân tộc nơi đây lưu giữ như: lễ mừng cơm mới, cúng bến nước, cúng sức khỏe. Xã cũng nỗ lực hỗ trợ, định hướng để người dân tổ chức lễ hội gắn với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tạo nên không khí sôi nổi, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, tri thức dân gian trong cộng đồng.

2neove.jpg
Người dân hào hứng tham gia phần hội tại lễ mừng cơm mới của đồng bào Thái ở xã Ea Kuếh (huyện Cư M'gar).

Còn buôn H’ring (xã Ea H’đing, huyện Cư M’gar), lễ hội mừng lúa mới diễn ra vào ngày 1/1 hằng năm không khác gì ngày tết đúng nghĩa với đồng bào Xê Đăng như một phần tất yếu không thể thiếu trong cuộc sống người dân. Đây là một trong 14 lễ hội dân gian truyền thống được khôi phục tổ chức trên địa bàn huyện. Trong đó, có nhiều lễ hội được duy trì thường xuyên như: lễ cầu mưa, cúng lúa mới, lễ hội lồng tồng...

Qua nhiều năm tổ chức, các lễ hội đã đi vào miền ký ức đẹp đẽ của người dân, để họ hiểu hơn về bản sắc văn hóa, thỏa sức sáng tạo nghệ thuật và gia tăng ý thức trách nhiệm của cá nhân với cộng đồng, dân tộc. Mỗi năm, việc tổ chức lễ hội lớn hay nhỏ tùy thuộc vào kết quả thu hoạch mùa màng của dân làng. Nhưng đặc biệt, tiếng cồng chiêng, điệu múa, vòng xoang thì không thể thiếu. Cồng chiêng như phương tiện đặc biệt để con người giao tế với thần linh, giao hòa với đất trời và cộng đồng. Người Tây Nguyên rất yêu âm nhạc, thích hát ca. Vì thế, trong không gian huyền bí của lễ hội, âm thanh của cồng chiêng nhịp nhàng hòa lẫn tiếng cười rộn rã, dân làng, du khách cùng tổ chức lễ tạ ơn, rồi vui hội, ăn uống, hát hò, nhảy múa, xoay theo vòng xoang cho đến khi tàn cuộc. Năm nào có đông khách cùng dự hội, cùng ăn chung lễ được xem là niềm vinh dự. Đây cũng là dịp để khắc sâu thêm tình yêu với buôn làng, quê hương.

Các tộc người Tây Nguyên có lối sống cố kết cộng đồng rất bền vững. Nét đẹp mang đậm tính truyền thống và giá trị nhân văn sâu sắc của lễ hội càng có dịp lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng, tạo nên sức mạnh đoàn kết của dòng tộc và buôn làng.

Theo Đỗ Lan (baodaklak.vn)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.