Mưu sinh trên hồ Hòa Bình, bài 2: Săn loài cá lạ

Khoảng 7 năm nay, vào thời gian nhất định trong năm, hồ Hòa Bình xuất hiện loài cá nhỏ hơn đầu đũa, trắng muốt. Loài cá này chưa được nghiên cứu khoa học nhưng khi ăn vào, mọi giác quan đều được đánh thức. Căn cứ vào ngoại hình, người ta gọi nó là “cá ngần”.
Kiếm tiền triệu mỗi ngày
Giữa tháng 5 vừa qua, từ trung tâm huyện Đà Bắc, chúng tôi men theo con đường dài khoảng 50km, uốn lượn quanh hồ Hòa Bình để đến xã Tiền Phong - thủ phủ của cá ngần. Vừa dừng xe, ông Xa Văn Thực, Chủ tịch UBND xã Tiền Phong đón chúng tôi rồi nói ngay: “Tìm hiểu về cá ngần, anh đến đây là đúng địa chỉ rồi. Ông Thực cho biết, cá ngần trên hồ Hòa Bình mới xuất hiện cách đây khoảng 7 năm. Khi mới xuất hiện, người dân không biết loại cá gì, nên không dám ăn, đánh bắt về chỉ dùng cho chăn nuôi. Nhưng một thời gian sau, người dân ăn thử, thấy ngon, bổ dưỡng nên được nhiều người ưa chuộng. Từ đó, xuất hiện nghề đánh cá ngần trên hồ Hòa Bình.
 
Thuyền đánh cá ngần trên hồ Hòa Bình
Thuyền đánh cá ngần trên hồ Hòa Bình
“Cá ngần trên hồ Hòa Bình có ở địa phận xã Hiền Lương, Vầy Nưa và Tiền Phong của Đà Bắc, nhưng nhiều nhất là ở địa bàn xã chúng tôi. Mỗi năm, cứ đến tháng 4 có khoảng 10 đến 15 thuyền đến đây đánh bắt. Ngư dân chủ yếu đến từ các địa phương khác. Họ đánh bắt cá ngần từ khoảng 4h sáng đến 11h trưa thì về nghỉ ngơi”, ông Thực cho biết.
Để kịp thời gian theo chân các “ngư phủ” đi đánh cá ngần, chúng tôi tiếp tục vượt thêm 5km đến bến thuyền bản Đá Bia rồi lên con thuyền nhỏ lướt nhẹ thêm khoảng 15 phút nữa. Các ngư dân đánh cá ngần đã ở phía trước. Không phải người xa lạ gì, dù ở Thủ đô lên nhưng vợ chồng anh Nguyễn Văn Đoàn và chị Bùi Thị Cúc vẫn là quê chài chuyên nghiệp (ở xã Mai Lĩnh, quận Hà Đông, TP Hà Nội). Vừa lên thuyền, chị Cúc giới thiệu luôn: “Thuyền đánh cá ngần như thuyền bình thường nhưng được chế thêm hai càng gắn vào hai bên mạn thuyền rồi dùng lưới có mắt nhỏ gắn vào để xúc cá.
 
Toàn thân cá ngần trắng muốt, mắt cá như hạt vừng đen nhánh
Toàn thân cá ngần trắng muốt, mắt cá như hạt vừng đen nhánh
Tay vừa lái thuyền đi theo luồng cá, trong tiếng nổ của chiếc máy Đông Phong, anh Đoàn chia sẻ: Con cá ngần không ở gần bờ; thường ở những vùng có môi trường nước sạch; nước ô nhiễm, đục chúng không sinh sống. Mùa này, cá bơi thành từng đàn như cá mương. Phải là người có kinh nghiệm sông nước mới có thể đánh bắt hiệu quả. “Loài cá này có hình thù rất lạ. Toàn thân trắng muốt, mắt cá như hạt vừng đen nhánh, chỉ có 1 hàng vảy nhỏ li ti trước vây hậu môn. Đầu của chúng nhọn và có nhiều răng. Xương cá chủ yếu là chất sụn”, anh Đoàn cho hay. Càng ngày, cá ngần càng nổi tiếng, bán được giá cao nên càng nhiều người đánh. “Vào chính vụ, hàng chục chiếc thuyền máy quần thảo, có mẻ xúc được gần chục ký cá; mỗi ngày mỗi thuyền có thể bắt được cả tạ cá ngần”.
Gần trưa, các tiểu thương đến tận thuyền thu mua và cung cấp xăng dầu, đá lạnh, lương thực, thực phẩm cho ngư phủ. Chị Nguyễn Thị Minh, thương lái chuyên thu mua cá ngần nói, ngày bội thu, chị kiếm được cả triệu đồng từ buôn cá ngần. Cá ngần mua của ngư dân 100.000 đồng/kg; bán ở các chợ tại TP. Hòa Bình giá 150.000 đồng/kg nhưng về đến thành phố Hà Nội giá dao động từ 150.000 đến 200.000 đồng/kg, cao điểm lên đến 300.000 đồng/kg.
Món ăn gây thương nhớ
 
Cá ngần được ngư phủ đánh đến đâu, thương lái đến tận thuyền thu mua đến đó, không cần phải mang đi thiêu thụ
Cá ngần được ngư phủ đánh đến đâu, thương lái đến tận thuyền thu mua đến đó, không cần phải mang đi thiêu thụ
Ông Hoàng Văn Son, Chi Cục trưởng Chi cục Thủy sản tỉnh Hòa Bình cho hay: “Chúng tôi đã tìm hiểu thông tin ở các viện nghiên cứu thủy sản trên cả nước nhưng đến thời điểm này, chưa có một công trình nghiên cứu nào chính thức về con cá ngần. Mọi thông tin về nó đều là phỏng đoán. Tên cá ngần cũng chỉ là người dân đặt theo hình dạng trong suốt của nó”.
Về nguồn gốc, theo ông Son, một số người cho rằng cá ngần sống ở Trung Quốc, đẻ trứng, trôi theo dòng nước sông Đà xuống đến hồ Hòa Bình thì đến kỳ trứng cá nở ra con. Có thông tin lại cho rằng, cá ngần có họ hàng với cá tiểu bạc ở hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái. “Các cách lý giải đó có vẻ có lý nhưng chưa chính thức. Tuy nhiên, một điều chắc chắn, cá ngần chỉ mới xuất hiện khoảng 7 năm trở lại đây, vào năm 2015. Cá ngần xuất hiện vào tháng 5, rộ lên vào tháng 6, đầu tháng 7 và kết thúc vòng đời vào tháng 8 hàng năm. Theo tôi, trước khi kết thúc vòng đời, cá ngần đẻ trứng, rồi trứng bám vào các loại cây, cỏ, đến tháng 4, tháng 5 năm sau lại nở”, ông Son cho biết. Về dinh dưỡng của cá ngần, ông Son nói, chưa có công trình nghiên cứu, phân tích nhưng khi ăn, mọi người đều cảm nhận sự thơm ngon, mát lành.
Cá ngần có thể chế biến nhiều món. Đơn giản nhất là tẩm ướp vừa đủ rồi rang lên, ghém với lá lốt, lá sung, lá nhội… chấm với tương ớt hoặc nước mắm. Món này dai, ngọt và bùi. Các đầu bếp khéo tay cũng có thể trộn cá với thịt xay, trứng, hành khô, rau thơm rồi rán thành những viên chả thơm lừng, béo ngậy, ngọt ngọt dai dai. Cá ngần cũng có thể dùng để nấu canh chua. Một quả dứa, dăm quả cà chua thái lát đun sôi rồi thả cá ngân vào cho sôi bùng một lượt là có nồi canh mát lành. Để cất giữ cá ngần dùng dần, người ta có thể đông lạnh.
“Cá ngần mềm như bún nhưng khi nấu chín lại dai, ngọt, không hề nhũn nát. Trong nồi canh, cá ngần ngọt, thấm vị thơm của lá sắn muối. Thi thoảng, lại nhai phải lát gừng thơm lừng, cay cay của ớt, lẩn nhẩn của hành tỏi” Chị Bùi Thị Nhềm
Người dân sống ven hồ Hòa Bình cho biết, cá ngần sạch, bổ dưỡng, an toàn cho sức khỏe, vì chúng tụ nơi thượng nguồn, ăn rong rêu, phù du, cây cỏ.
Chị Bùi Thị Nhềm, chủ kinh doanh homestay tại bản Đá Bia (thuộc xã Tiền Phong) cho hay, trong thực đơn cho khách mùa hè, lúc nào cũng có món cá ngần. Chị Nhềm nói, ngoài các món chúng tôi kể trên, nếu cá tươi vừa vớt, ăn gỏi luôn với các loại lá rừng là ngon nhất bởi thịt cá dai, vị ngọt quyện với lá rừng bùi, ăn vừa lành vừa mát.
Chị Nhềm khoe, nói về món canh chua cá ngần phải là canh chua nấu bằng lá sắn muối chua đặc sản quê chị mới “gây thương nhớ”. Lá sắn non, bánh tẻ hái ở bờ rào, mang về vò kỹ nhưng không được rời, nát. Rửa sạch, vẩy ráo nước rồi cho vào vại, đổ nước muối ngập rau, lấy vỉ gài rồi đậy kín. Sau vài ngày, lá sắn sẽ chua. “Lá sắn muối chua vớt ra, rửa kỹ, vắt kiệt nước rồi xào với hành, tỏi, gừng, ớt... cho ngấm. Sau đó, lấy một bát con nước chua của lá sắn muối, đổ thêm nước rồi đun sôi to lửa rồi trút nhẹ nhàng cá ngần vào. Dăm mười phút sau, hương thơm của món ăn sẽ … cào cấu dạ dày mỗi người”, chị Nhềm nói. Đó là sự phối trộn giữa văn hóa ẩm thực truyền thống của người Mường và đặc sản mới của hồ Hòa Bình. (Còn nữa)
Theo Viết Hà (TPO)
 

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.