Mùa sâm đương quy ở Ngọc Lây

Những cơn mưa đầu mùa đổ xuống như hối thúc cư dân Xơ Đăng xã Ngọc Lây (huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum) nhanh tay hơn cho vụ trồng sâm đương quy giống mới.

Không như cây sâm Ngọc Linh - trồng giấu giữa rừng sâu, cây sâm đương quy được trồng giăng giăng khắp vườn nhà, nương rẫy và cả trên chân ruộng khắp các nóc làng xã Ngọc Lây - nơi cây sâm Ngọc Linh được phát hiện hồi năm 1973.

Những mùa đầu hứa hẹn

Mới mờ sáng, A Thuấn (thôn Đak King 1) đã mở vòi tưới cho hai luống đương quy trồng trong khoảnh đất thừa ở khu nội trú của cán bộ xã Ngọc Lây. “Mình tranh thủ tưới để còn đi dạy sớm. Trời mới mưa nhưng cần tưới 
sơ qua để cây nhanh phát triển” - A Thuấn nói.

 

Một góc núi rừng Ngọc Lây, nơi bà con trồng cây sâm đương quy.
Một góc núi rừng Ngọc Lây, nơi bà con trồng cây sâm đương quy.

A Thuấn là thầy giáo, là một trong số ít những người có thu nhập từ củ đương quy giống mới sớm nhất ở Ngọc Lây.

Trước đây vùng này có cây đương quy nhưng củ nhỏ, năng suất thấp, không có giá. Năm 2016, Viện Dược liệu Hà Nội cấp cho 1.500 cây đương quy con giống mới. Cây hợp thổ nhưỡng nên phát triển mau.

Lẽ ra phải trồng 18-24 tháng mới thu hoạch nhưng A Thuấn mới trồng 9 tháng đã có người đến mua vì củ đã lớn. Đợt đó A Thuấn bán được 300kg, mỗi ký 70.000 đồng. “Cũng nhờ đất Ngọc Lây chịu đương quy, còn mình thì chịu khó chăm sóc nó” - A Thuấn nói.

Cũng bán non - tức không đợi cây đương quy trồng được hai năm mới thu hoạch, anh A Biên (thôn Đăk King 2) đã thu được 2 tạ củ đương quy tươi từ 1.000 cây một năm tuổi.

“Giống đương quy mới củ to, khoảng từ 2-5 củ được 1kg. Còn giống cũ phải 10 củ mới được 1kg. Mình muốn bán sớm để bà con thấy được kết quả từ cây đương quy mà cố gắng trồng để có thu nhập” - A Biên nói.

Đường nam Quảng Nam - tức quốc lộ 40B - được khai mở mấy năm nay đã xóa đi sự heo hút của Ngọc Lây - xã tận cùng của huyện Tu Mơ Rông ở hướng đông bắc, giáp với các xã Trà Nam, Trà Linh của huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam.

Những làng nóc lẩn khuất hai bên con đường lớn xuyên giữa bạt ngàn rừng nguyên sinh cao ngút của hệ núi Ngọc Linh luôn với khói sương bàng bạc là nơi cư trú đặc trưng của người Xơ Đăng.

Trên đường 40B và cả trên đường liên thôn đều có những chốt giữ rừng, những làng nóc giữa nơi đại ngàn Trường Sơn trông bớt quạnh vắng. Thiếu đất trồng đương quy nhưng người Xơ Đăng không phá rừng, luôn biết giữ rừng.

 

A Thuấn (thôn Đăk King 1) bên luống đương quy trồng trước nhà. Thuấn nghĩ ra cách che nilông để ngăn nước bốc hơi, giảm tưới.
A Thuấn (thôn Đăk King 1) bên luống đương quy trồng trước nhà. Thuấn nghĩ ra cách che nilông để ngăn nước bốc hơi, giảm tưới.

Đương quy xanh khắp núi rừng

“Trồng nhiều để có thu nhiều!” - người ở Ngọc Lây nói thế bên những vùng sâm đương quy rộng lớn đã lên xanh.

Không khó để nhận ra sâm đương quy hiện là cây trồng nổi bật ở Ngọc Lây khi nhìn những sườn đồi, những lũng ruộng bậc thang, những vườn rẫy bên nóc làng đâu cũng màu xanh của loại dược liệu quý này.

Bên bờ suối Đăk Lây, chị Y Nheng - trưởng thôn Tu Bung - chỉ rẫy sâm, nói: “Rẫy đương quy này có khoảng 10.000 cây, được vợ chồng mình trồng hồi đầu tháng 12-2016. Mình tính để cho cây được hai năm mới bán. Cây đương quy nay mới lớn chừng này mà đã có người buôn đến thăm chừng rồi”.

Y Nheng cho biết thôn Tu Bung có 32 hộ thì hết 80% có trồng đương quy. Đầu năm 2018 là cả làng, cả xã sẽ vào vụ thu hoạch lớn.

Những sơn dân Xơ Đăng tài tình trong việc mò mẫm, tìm tòi kỹ thuật trồng sâm Ngọc Linh giữa Trường Sơn xa khuất này, nay lại sớm có kỹ năng trong việc trồng sâm đương quy.

Mở đầu là việc họ đã đưa đương quy trồng trên chân ruộng trồng lúa. Cây đương quy ưa đất ẩm nên trồng trên đất ruộng bậc thang sẽ hợp trong mùa nắng.

Những vùng ruộng bậc thang trồng đương quy ở Ngọc Lây đều được người trồng chọn ở gần khe/suối để có nguồn nước tưới vào những đợt nắng cường.

Xen canh đương quy vào rẫy cà phê cũng là cách làm mới của người Ngọc Lây. Trồng đương quy xen vào khoảng giữa hai luống cây cà phê để bóng cà phê che nắng cho đương quy.

 

Tự gầy cây giống

Chị Y Hình bên cây sâm đương quy 18 tháng, đã trổ bông cho hạt lấy giống.
Chị Y Hình bên cây sâm đương quy 18 tháng, đã trổ bông cho hạt lấy giống.
Cũng đáng nói về vụ đương quy 2017 này là phần đông bà con ở đây đã tự lo được cây giống. Chỉ trừ những hộ quá khó khăn chờ xã giúp cây giống, còn lại đều tự mua hạt về gieo.

“Cây đương quy con 1.500 đồng/cây. Nhà mình mới trồng được 2.500 cây, mua cây giống hết 2 triệu rưỡi thôi” - chị Y Lính (thôn Cô Sia 1) nói.

Nhưng để làm chủ hoàn toàn về cây đương quy giống, một số người đã giữ những cây đương quy tốt để lấy hạt.

“Nhà mình đang cho mấy cây đương quy lớn trổ bông để lấy hạt đây. Năm tới mình sẽ không cần lên TP Kon Tum để mua hạt đương quy nữa đâu” - chị Y Hình (thôn Đăk King 1) nói bên những cây đương quy nở bông trắng xóa trước sân nhà.

Thêm cái lợi nữa là chăm bón cho cà phê cũng là chăm bón cho đương quy. Y Nheng cho rằng cách làm này giúp tận dụng được đất từ rẫy cà phê bởi đất trồng trọt ở Ngọc Lây không nhiều, mà rừng thì không được phá.

Những vùng trồng lúa rẫy ít có độ dốc nằm bên nguồn nước sau thu hoạch lúa cũng được dành cho đương quy. “Rễ lúa, rạ lúa khi mục nát làm cho cây đương quy xanh tốt, đất tơi mềm ra làm to cái củ đương quy” - chị Y Nheng giải thích.

Chỉ vài tháng nữa - đầu năm 2018 - là người Xơ Đăng ở Ngọc Lây sẽ vào vụ thu hoạch cây đương quy. Với giá trung bình 70.000 đồng mỗi ký như hiện nay, ai ai cũng khấp khởi chờ một vụ bội thu, đang chờ coi đất, chờ cây đương quy trả công lao động cho mình.

Huỳnh Văn Mỹ/tuoitre

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.