Không cần đi quá xa bờ, chỉ sau vài giờ buông lưới, thả câu, ngư dân đã có thể thu về tiền triệu mỗi ngày.
Những ngày qua, dọc các xã bãi ngang ven biển Hà Tĩnh, không khí trở nên náo nhiệt lạ thường khi luồng cá trích xuất hiện dày đặc. Chỉ sau vài giờ thả lưới gần bờ, nhiều ngư dân đã thu về cả tấn cá tươi rói, thu nhập lên đến hàng triệu đồng mỗi chuyến biển.
"Lộc trời" ngay sát bờ
Giữa trưa, khi mặt trời đứng bóng, bãi biển các xã Thạch Lạc và Tiên Điền (Hà Tĩnh) trở nên nhộn nhịp bởi tiếng động cơ của từng đoàn thuyền nan, bè mảng hối hả cập bờ. Những tấm lưới dày đặc cá trích lấp lánh ánh bạc được ngư dân khẩn trương kéo lên bãi cát.
Vừa thoăn thoắt gỡ cá, ngư dân Trần Văn Anh (44 tuổi, ngụ thôn Bắc Lạc, xã Thạch Lạc) hồ hởi: "Năm nay thời tiết thuận lợi, luồng cá trích về sát bờ sớm hơn mọi năm. Chúng tôi thường bắt đầu chuyến biển từ 4 giờ sáng, di chuyển ra cách bờ chừng 2 - 4 hải lý là đã thấy cá trích nhảy lao xao trên sóng. Có hôm trúng đậm, lưới kéo lên nặng trịch, cá đóng dày đến mức kín gần hết các mắt lưới. Khi cập bờ, tôi phải huy động cả nhà ra gỡ cá".
Theo ngư dân Anh, mỗi chuyến biển "tốc hành" như vậy, thuyền của anh thu về từ 5 tạ đến 1 tấn cá là chuyện thường. Với giá bán từ 11.000 - 12.000 đồng/kg tại bến, sau khi trừ chi phí xăng dầu, anh "bỏ túi" nhẹ nhàng từ 3 - 5 triệu đồng mỗi chuyến. Mùa săn "bạc xanh" này giúp ngư dân vùng bãi ngang như anh "hốt bạc" sau những ngày biển động.
Vừa kéo mẻ lưới nặng trĩu cá trích tươi rói lên bãi cát, ngư dân Trình Thành (42 tuổi, ngụ xã Tiên Điền) lau vội những giọt mồ hôi trên gương mặt sạm nắng, phấn khởi cho biết: "Từ sau tết Bính Ngọ, tôi đã có 15 chuyến biển ra khơi đánh bắt cá trích. Trung bình mỗi chuyến, tôi đánh bắt được từ 2 - 5 tạ cá, thu về khoảng từ 2 - 5 triệu đồng. Nghề biển nhọc nhằn, nhưng những ngày trúng "lộc" thế này giúp bà con có thêm động lực vươn khơi".
Theo kinh nghiệm của những lão ngư tại đây, mùa cá trích thường bắt đầu từ tháng giêng và rộ nhất vào tháng 3 âm lịch. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, biển êm nên luồng cá trích vào sát bờ rất nhiều.
Mỗi chuyến biển thường chỉ kéo dài từ 4 - 9 giờ sáng là thuyền đã đầy ắp cá. Đến buổi trưa thì hầu hết các thuyền nan đã kết thúc chuyến biển trong ngày, cập bờ để gỡ cá bán cho thương lái.
Khác với đánh bắt xa bờ, săn cá trích ven bờ là một nghệ thuật đòi hỏi sự tinh tường. Hầu như ngư dân ở Hà Tĩnh không dùng máy tầm ngư hiện đại mà dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm cha truyền con nối.
Ngư dân Trần Văn Thành (40 tuổi, ngụ xã Tiên Điền) tiết lộ bằng mắt thường muốn tìm được cá trích thì phải nhìn sắc nước. Khi thấy mặt biển hơi sẫm màu, sóng đánh lăn tăn li ti, lại có chim hải âu chao lượn phía trên, đó chính là luồng cá đang đi ăn. "Ngay lập tức, chúng tôi phải điều khiển chiếc thuyền nan công suất 24 CV tăng tốc để bủa lưới vây bắt. Thường thì một người cầm lái, một người đứng đầu mũi thuyền quăng lưới theo hình vòng cung để bao vây đàn cá", ngư dân Thành nói.
Mắt lưới cá trích thường rất nhỏ, chỉ chừng hai ngón tay, được làm bằng sợi cước mảnh nhưng cực kỳ dẻo dai. Khi đàn cá đâm vào, chúng sẽ bị mắc kẹt ở mang. Cảm giác tay kéo lưới nặng trĩu, rung bần bật theo từng nhịp vùng vẫy của cá là khoảnh khắc phấn khích nhất của người đi biển.
Chợ cá bên mép sóng
Sức hút của "lộc biển" không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở sự nhộn nhịp của chợ cá nằm ngay mép sóng. Khi thuyền vừa chạm cát, các thương lái đã chực sẵn với khay nhựa và cân điện tử. Trên bờ còn có cả những lái buôn lớn từ các tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An đánh cả xe tải nằm chờ để thu mua cá với số lượng lớn.
Bà Trần Thị Vân, một thương lái thu mua cá tại bãi biển Thạch Lạc, cho biết: "Cá trích đầu mùa con nào con nấy béo tròn, vảy bạc lóng lánh nên khách rất chuộng. Cá đưa lên bao nhiêu tôi gom hết bấy nhiêu để kịp chuyển đi các chợ đầu mối và các lò nướng cá trong vùng. Có ngày tôi thu mua cả tấn cá mà vẫn không đủ giao".
Là thương lái nhiều năm thu mua cá trích ở biển Thạch Lạc, ông Nguyễn Công Thuộc (76 tuổi) nói rằng trung bình mỗi ngày ông và em trai thu mua khoảng 5 - 10 tấn cá cho ngư dân địa phương, cá biệt có ngày thu mua đến hơn 50 tấn cá. "Không chỉ anh em tôi, thương lái khắp nơi đổ về đây tấp nập, gom hàng chục tấn mỗi ngày. Từ bến cá này, hàng tấn cá trích theo những chuyến xe tải tỏa đi khắp các tỉnh thành…", ông Thuộc chia sẻ.
Không chỉ các hộ chuyên đánh bắt, sự xuất hiện của luồng cá trích còn tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương từ việc gỡ cá thuê, vận chuyển đến sơ chế. Mỗi lao động thời vụ cũng có thể kiếm thêm 200.000 - 400.000 đồng mỗi buổi gỡ cá.
Dưới cái nắng buổi trưa, bà Nguyễn Thị Hồng (60 tuổi) cùng nhóm chị em trong xã Thạch Lạc đã đợi sẵn, tay thoăn thoắt tách những con cá bạc lấp lánh khỏi mắt lưới. "Cả mười mấy năm nay rồi, cứ hễ cá về là tụi tui lại í ới gọi nhau ra biển. Công việc gỡ cá thuê nhẹ nhàng, phù hợp với cánh phụ nữ. Ngày cao điểm, chúng tôi kiếm được gần cả triệu bạc đấy", bà Hồng cười, đôi bàn tay sạm nắng vẫn không ngừng nghỉ.
Với những người phụ nữ vùng biển này, mùa cá trích là mùa "lộc biển" về, giúp họ có thêm thu nhập trang trải cuộc sống gia đình.
Đặc sản từ biển
Cá trích được mùa còn làm sống lại những làng nghề nướng cá truyền thống dọc ven biển. Tại các xã ven biển như Hộ Độ, Lộc Hà (tỉnh Hà Tĩnh), khói từ các lò nướng cá tỏa ra thơm nức cả vùng.
Bà Nguyễn Thị Liên, có hơn 20 năm kinh nghiệm nướng cá ở xã Lộc Hà, cho biết cá trích ngon nhất là khi vừa đưa từ thuyền lên, còn cứng mình và mắt còn trong. "Cá trích nhiều xương nên phải nướng kỹ bằng than củi. Người nướng phải luôn tay lật để cá chín đều, da vàng óng, mỡ chảy ra thơm phức mà thịt bên trong vẫn không bị khô", bà Liên chia sẻ.
Mỗi ngày, các lò nướng tại đây tiêu thụ hàng tạ cá tươi. Cá trích nướng được bán trực tiếp cho người dân, tiểu thương các chợ trong tỉnh hoặc đóng gói gửi đi các tỉnh thành xa. Với giá khoảng 30.000 - 40.000 đồng/chục, cá trích nướng là món ăn dân dã nhưng cực kỳ đắt khách.
Theo bà Liên, không chỉ nướng than, cá trích đầu mùa còn là nguyên liệu chính cho món gỏi cá trích trứ danh. Bên cạnh đó, nhiều người còn tận dụng thời điểm cá trích rẻ và ngon nhất để làm nước mắm. Những chum mắm cá trích được ủ kỹ, chờ ngày cho ra dòng nước mắm hảo hạng màu hổ phách, đậm đà vị biển, là món quà quý giá gửi tặng người thân nơi phố thị.
Khi cái nắng bắt đầu dịu lại cũng là lúc những chiếc thuyền cuối cùng ra khơi trong buổi sáng cập bến. Những khay cá nặng trĩu được đưa lên xe, mang theo niềm hy vọng về một vụ mùa bội thu cho ngư dân dọc dải đất Hà Tĩnh đầy nắng gió. (còn tiếp)
Theo Phạm Đức (TNO)
