Mãi mặn mòi muối Ba Thắc

Trước đây, sản phẩm muối Ba Thắc, hay muối Long Điền sau này nức tiếng khắp vùng, với những cánh đồng muối “thẳng cánh cò bay” của đại điền chủ giàu nứt vách như ông Trần Trinh Trạch - cha của công tử Bạc Liêu…

Giờ đây, diêm dân Bạc Liêu vẫn cố “chung tình” với muối, nghề được công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia, dù không còn dễ sống với nghề như xưa.

Giữ lửa cho nghề

Trước đây, nói đến Bạc Liêu nhiều người nghĩ ngay đến “vương quốc” của muối, bởi nơi đây vốn nổi tiếng với nghề làm muối lâu đời. Muối Bạc Liêu từng được gọi với những tên như muối Ba Thắc - từ cổ chỉ vùng đất Nam sông Hậu, rồi muối Long Điền - vùng đất sản xuất muối nhiều nhất Bạc Liêu. Nghề làm muối của Bạc Liêu từng rất phát triển, sản phẩm cấp cho cả xứ Nam Kỳ và Campuchia, Lào.

Diêm dân trên đồng muối

Diêm dân trên đồng muối

Hiện, muối Bạc Liêu không ngừng được khẳng định thương hiệu và đã trở thành một trong những sản phẩm OCOP của địa phương. Tuy nhiên, theo thời gian, giá trị kinh tế từ hạt muối mang lại giảm dần, lại vất vả hơn nhiều nghề khác, nên các thế hệ sau cứ xa dần với đồng muối, như bao diêm dân của các xứ muối khác trên dải đất Việt Nam. Để bảo tồn và phát huy giá trị nghề làm muối, tỉnh Bạc Liêu đã lên kế hoạch cho hành trình vực dậy danh tiếng muối Ba Thắc.

Về thăm xứ biển Gành Hào (huyện Đông Hải, Bạc Liêu), sẽ có dịp được nghe câu ca vọng cổ “cá kèo kho muối Bạc Liêu, lấy chồng quê biển càng yêu Gành Hào” trong bài vọng cổ “Biển cạn” của soạn giả Ngô Hồng Khanh. Không phải ngẫu nhiên hạt muối mặn mòi xứ biển lại đi vào thơ ca một cách thấm đượm đến vậy, khi nghề muối nơi đây đã có lịch sử hơn trăm năm, trở thành nghề thủ công truyền thống, truyền đời. Có gia đình nơi đây đã truyền nghề làm muối tới đời thứ 6.

Tỉnh Bạc Liêu sẽ tổ chức Festival muối cuối năm nay và cũng là lần đầu tiên của cả nước

Tỉnh Bạc Liêu sẽ tổ chức Festival muối cuối năm nay và cũng là lần đầu tiên của cả nước

Vừa chuẩn bị cải tạo ruộng muối, diêm dân Trần Việt Trung (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) cho biết, ông là đời thứ 3 của gia đình làm muối, và đang cố gắng truyền lại cho đời con và cháu. “Làm muối nói giàu cũng chưa tới, nhưng nghèo cũng không phải. Dẫu vậy, nghề truyền thống này gặp thách thức lớn nhất là giá cả và đầu ra, bởi khi được mùa lại rớt giá và khi được giá là năm mất mùa. Do vậy, diêm dân thu nhập không ổn định, không ít người bỏ ruộng, bỏ đồng muối tìm việc khác ít vất vả thu nhập lại ổn định hơn”, ông Trung nói.

Với kinh nghiệm hơn 40 năm làm muối, diêm dân Hồ Văn Niên (ấp Trường Điền, xã Long Điền Đông) tâm sự, cha ông xưa truyền dạy, con người xứ ta không thể sống thiếu gạo và muối. Bao lớp ông cha khổ cực mở mang, khai sáng ra nghề làm muối, đời con cháu cố bám trụ...

Giữ nghề di sản

Để tạo ra được hạt muối, diêm dân phải trải qua một quá trình đầy gian nan, vất vả. Bước vào mùa vụ, khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 10 hằng năm, diêm dân bắt đầu xổ hết lượng nước còn tích trữ trên đồng muối do mùa mưa để lại. Sau đó tiến hành sên (nạo) vét lại các con mương dẫn nước bị bồi lắng, chờ một khoảng thời gian để đồng muối khô mới lấy nước biển vào chảng (đồng) chứa. Tại đồng chứa, nước biển được lưu lại một thời gian cho bay bớt hơi nước để tăng độ mặn, sau đó mới đưa nước lên sân phơi, chờ muối kết tinh và thu hoạch.

Với các công đoạn này, để làm ra hạt muối, diêm dân phải lao động cật lực gần hai tháng rưỡi. Nếu không may trời đổ mưa lớn, xem như phần công sức cực nhọc đó mất trắng, diêm dân phải bỏ công sức làm lại từ đầu. Nghề làm muối cực nhọc vậy, nhưng nhiều diêm dân nơi đây quyết không bỏ nghề, bởi đó là nghề truyền thống, đã gắn bó với gia đình nhiều thế hệ.

Diêm dân vất vả làm ra hạt muối nhưng giá cả bấp bênh

Diêm dân vất vả làm ra hạt muối nhưng giá cả bấp bênh

Để bảo tồn và phát triển muối Ba Thắc xưa (hay Long Điền nay), năm 2013, Cục sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) đã cấp chỉ dẫn địa lý cho muối Bạc Liêu. Tiếp đó, cuối năm 2020, nghề làm muối tỉnh Bạc Liêu được Bộ VH-TT&DL công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây là những tín hiệu đáng mừng cho nghề làm muối.

Festival nghề Muối Việt Nam - Bạc Liêu năm 2024 dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 26 - 28/12/2024, tại Bạc Liêu, với chủ đề Nâng tầm giá trị hạt muối Việt Nam. Sự kiện do UBND tỉnh Bạc Liêu phối hợp với Bộ NN&PTNT tổ chức. Đây là Festival đầu tiên về muối tại Việt Nam. Festival nghề muối Việt Nam - Bạc Liêu sẽ có 10 hoạt động chính như: Trải nghiệm đồng muối; khánh thành dự án nâng cấp cơ sở hạ tầng đồng muối Đông Hải (huyện Đông Hải); tổ chức tua tham quan các điểm du lịch, di tích lịch sử địa phương; các hội nghị, hội thảo, xúc tiến thương mại cho hạt muối…

Với đồng muối rộng gần 1.500ha, Bạc Liêu là một trong những địa phương có diện tích sản xuất muối lớn của cả nước, sản lượng trung bình đạt trên 27.000 tấn/năm. Muối Bạc Liêu không chỉ được tin dùng rộng rãi trong nước, còn xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc... Đây là thành quả của sự kết tinh hương vị của biển cả và cả những giọt mồ hôi của diêm dân trên những cánh đồng. Dù nghề muối vẫn cơ cực, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, quằn mình cõng nắng, cõng cả những mặn mòi của cuộc sống trên vai.

“Nâng tầm giá trị hạt muối Việt Nam” là chủ đề của Festival nghề Muối Việt Nam - Bạc Liêu năm 2024 dự kiến sẽ diễn ra cuối năm nay. Festival đầu tiên về muối sắp diễn ra, mang kỳ vọng mở hướng đi cho hạt ngọc xứ Bạc Liêu, hạt muối của Việt Nam nói chung. Viết tiếp hành trình trăm năm cho hạt muối đang được Bạc Liêu cật lực thực hiện để mở ra câu chuyện tương lai cho hạt muối và đời diêm dân.

Ông Phạm Văn Thiều, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu nêu thực tế, nghề muối rất cơ cực, diêm dân làm cháy lưng, nhưng bán muối đen chỉ 900 đồng/kg, muối trải bạt cũng chỉ 1.200 đồng/kg. Trong khi cùng hạt muối đó, Singapore nhập về chế biến thành sản phẩm làm đẹp bán ra giá 1,8 triệu đồng/100gr (tương đương 18 triệu đồng/kg - PV). Để hiểu rằng, muốn muối trở thành mỹ phẩm phải qua công nghệ chế biến và đưa trí tuệ vào mới tạo thành.

Ông Thiều cho rằng, nếu không có kế hoạch bảo vệ, bảo tồn, tìm hướng tiêu thụ tốt, và động viên diêm dân gắn bó với nghề làm muối truyền thống, chỉ trong 5-10 năm nữa sẽ không còn ai gắn bó với nghề này.

Trước mắt, diêm dân Bạc Liêu vẫn giữ tình yêu son sắt với nghề làm muối truyền thống, và hy vọng rồi đây muối Bạc Liêu sẽ không còn đối mặt với những khó khăn như hiện tại. Hạt muối sẽ được nâng cao giá trị, ổn định đầu ra để yên tâm tiếp tục gắn bó và gìn giữ nghề truyền thống bao đời trên mảnh đất đầy nắng và gió nơi xứ biển quê nhà.

Theo TÂN LỘC (TPO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.