Mạch ngầm sông Ba - Kỳ cuối: Chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống Pháp ở An Khê

(GLO)- Tháng 10-1945, dưới sự hướng dẫn, chỉ đạo trực tiếp của Xứ ủy Trung Kỳ, Chi bộ Đảng Cộng sản Đông Dương ở tỉnh Gia Lai được thành lập, gồm 9 đảng viên, do đồng chí Nguyễn Đường làm Bí thư. Sự kiện này đã đánh dấu mốc quan trọng trong bước phát triển của phong trào cách mạng ở địa phương. Chi bộ cũng là Ban vận động thành lập Đảng bộ tỉnh Gia Lai sau này.

An Khê là nơi phong trào cách mạng diễn ra khá sôi nổi với nhiều quần chúng yêu nước được tôi luyện qua các cuộc đấu tranh trước Cách mạng Tháng Tám nên Ban vận động thành lập Đảng của tỉnh đã cử đồng chí của mình về tìm hiểu giúp đỡ một số đối tượng tích cực, xuất sắc trong phong trào để kết nạp vào Đảng và tiến tới thành lập chi bộ Đảng ở đây. Đồng chí Đỗ Trạc và đồng chí Hồ Thượng Hiền được các đồng chí trong Ban vận động xem xét kết nạp vào Đảng đầu tiên. Do lúc này Đảng ta đang còn hoạt động bí mật nên lễ kết nạp Đảng được tổ chức riêng lẻ từng người.

Lãnh đạo thị xã An Khê và các ban, ngành trong ngày khởi công xây dựng Nhà lưu niệm Anh hùng Đỗ Trạc. Ảnh: L.Đ.N

Lãnh đạo thị xã An Khê và các ban, ngành trong ngày khởi công xây dựng Nhà lưu niệm Anh hùng Đỗ Trạc. Ảnh: L.Đ.N

Lễ kết nạp đồng chí Đỗ Trạc được tổ chức vào lúc 22 giờ ngày 29-10-1945 tại lầu 1, trụ sở Việt Minh huyện An Khê. Buổi lễ được tổ chức nghiêm trang, có cờ Đảng, ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, 2 bên thắp 2 cây nến đỏ, có lọ cắm hoa rừng, giữa bàn để cái khay gỗ đặt Điều lệ Đảng. Sau phần phát biểu nêu lý do và mục đích buổi lễ của đại diện Ban vận động thành lập Đảng bộ tỉnh, đồng chí Đỗ Trạc đứng lên đọc đơn xin vào Đảng. Trong đơn, đồng chí nêu rõ: “Tôi nhận thấy mục tiêu lý tưởng của Đảng Cộng sản Đông Dương là phục vụ Nhân dân và Tổ quốc Việt Nam, qua nghiên cứu Điều lệ Đảng, tôi tự nguyện xin đứng vào hàng ngũ của Đảng để phấn đấu làm tròn nhiệm vụ của người đảng viên. Tôi xin thề suốt đời trung thành, phấn đấu vì mục tiêu lý tưởng của Đảng, vì Tổ quốc và Nhân dân…”. Đại diện Ban vận động ghi nhận lời tuyên thệ dưới cờ Đảng của đồng chí Đỗ Trạc và nhắc nhở đảng viên mới phải luôn cố gắng học tập, trau dồi đạo đức cách mạng, vận dụng đường lối của Đảng vào tình hình cụ thể của địa phương để lãnh đạo quần chúng nhân dân chống kẻ thù xâm lược và kiến thiết, phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương. Theo Điều lệ Đảng và hoàn cảnh cụ thể bấy giờ, đồng chí Đỗ Trạc không qua thời gian dự bị và được công nhận là đảng viên chính thức ngay sau khi kết nạp.

Người thứ 2 được kết nạp vào Đảng là đồng chí Hồ Thượng Hiền (Chủ nhiệm Việt Minh huyện) cũng với thủ tục trong bí mật như vậy. Người thứ ba là đồng chí Ngô Thành-nguyên nhân viên đạc điền tỉnh Kon Tum đã đến An Khê làm trong sở thuốc lá MIC. Như vậy, ngay từ buổi đầu ở An Khê đã có 3 đảng viên Đảng Cộng sản để có thể hình thành một chi bộ. Các đồng chí trong Ban vận động tỉnh đã căn dặn từng đồng chí đảng viên mới là Đảng ta đang trở lại trong thời kỳ hoạt động bí mật nên không để lộ danh tính của mình và các đồng chí cùng hoạt động. Các đảng viên chỉ với danh nghĩa là người của Mặt trận Việt Minh để vận động quần chúng đấu tranh với địch.

Ngày 25-11-1945, ngày đánh dấu mốc son của An Khê, một địa phương phía Đông, cửa ngõ từ đồng bằng lên Tây Nguyên, được thành lập Chi bộ Đảng. Bấy giờ, đồng chí Phan Thêm với danh nghĩa là Đặc phái viên Xứ ủy Trung Kỳ và các đồng chí trong Ban vận động thành lập Đảng bộ của tỉnh đã đến An Khê và triệu tập các đảng viên nơi đây để công bố quyết định thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản An Khê, đồng thời chỉ định đồng chí Đỗ Trạc làm Bí thư Chi bộ. Như vậy, đến thời điểm này, ngoài Chi bộ đầu tiên ở Pleiku và Chi bộ An Khê, Ban vận động còn thành lập các chi bộ ở Bàu Cạn, Biển Hồ và 1 chi bộ trong quân đội là Chi bộ Chi đội Tây Sơn với tổng số đảng viên toàn tỉnh là 24 người. Ngày 10-12-1945, Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tỉnh Gia Lai chính thức được thành lập lấy tên: Đảng bộ Tây Sơn. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh lâm thời gồm 5 đồng chí, do đồng chí Phan Thêm-Phái viên Xứ ủy Trung Kỳ làm Bí thư và các Ủy viên: Nguyễn Đường, Nguyễn Xuân, Trần Ren, Phạm Thuần.

Chi bộ Đảng Cộng sản An Khê lúc này có nhiệm vụ lãnh đạo Nhân dân xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, chuẩn bị lực lượng và các điều kiện để kháng chiến chống thực dân Pháp. Chi bộ đã dựa vào những vấn đề cấp bách mà Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu trong phiên họp đầu tiên (ngày 3-9-1945) để đề ra phương hướng công tác, đó là: chống đói, xóa nạn mù chữ, tổng tuyển cử, xây dựng đời sống mới, tự do tín ngưỡng và đoàn kết lương giáo. Chú trọng vào 3 thứ giặc: chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm. Trước mắt là củng cố chính quyền cách mạng, chuyển đổi UBND cách mạng lâm thời ở huyện, xã thành ủy ban hành chính các cấp. Ủy ban Hành chính huyện An Khê bấy giờ gồm 5 thành viên: đồng chí Ngô Thành làm Chủ tịch; đồng chí Y Niêm, Bùi Thế Viện làm Phó Chủ tịch; đồng chí Đỗ Trạc và Siu Pứt làm Ủy viên Thư ký.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.