Làng chài nghèo mưu sinh: Tháng giêng là tháng... chổng mông

Khi chúng tôi hỏi, quê mình tháng giêng có còn ăn chơi không, anh Nguyễn Hữu Đô, một người dân thuộc vùng biển ngang Tam Tiến (H.Núi Thành, Quảng Nam), nói một câu hóm hỉnh: “Tháng giêng là tháng chổng mông”.
Anh Đô giải thích: Trong khi thiên hạ còn coi tháng giêng là tháng ăn chơi, thì những người dân ven biển ngang này đã xông ra biển cào ốc ruốc. Nỗi vất vả của nghề cào ốc, đặc biệt là tư thế khom người tì vào chiếc cào, đi thụt lùi để cào ốc, được anh Đô tếu táo nói: “Tháng giêng là tháng... chổng mông”.
Nửa đêm… “ra trận”
Biết tôi có ý định tìm hiểu về nghề cào ốc ruốc, Nguyễn Hữu Tiến, một tay khai thác các loài nhuyễn thể như phi, sò, ốc ruốc có tiếng ở thôn Ngọc An, xã Tam Tiến, bảo: “Tầm 1 giờ sáng chú lên nhà đi với cháu”.
Mới vừa sau 3 ngày tết, quá nửa đêm trời còn phảng phất mưa và se lạnh. Tôi cố gắng lắm mới chui ra khỏi chăn, nai nịt cho đủ ấm rồi lên nhà Tiến. Khoảng thời gian này, nhiều người dân ở đây đã lục tục dậy chuẩn bị ăn lót dạ để ra biển cào ốc. Đồ hành nghề chính của họ là chiếc cào được làm từ một thân tre chẻ phần gốc gắn lưỡi cào sắt có nối với chiếc đãy (túi) lưới. Để ốc vào đãy lưới, ngư dân phải khum lưng xuống, đi thụt lùi, rồi nhấn cào sâu xuống lớp cát và kéo.

Nửa đêm người dân thức dậy đi cào ốc ruốc. Ảnh: Quang Viên
Nửa đêm người dân thức dậy đi cào ốc ruốc. Ảnh: Quang Viên
Tôi theo Tiến ra đến biển. Mới hơn 2 giờ sáng, trời tối không nhìn rõ mặt người. Ngoài bãi biển, cái lạnh còn “da diết” hơn ở nhà. Thế nhưng, cách mép nước vài mươi mét, đã có một số người dầm mình cào ốc. Dọc bờ biển dài mấy cây số, những chiếc đèn pin của người dân đi cào ốc lấp lóa như ma trơi.
Bà Phạm Thị Lơi (63 tuổi) người sũng nước khệ nệ kéo đãy chứa ốc ruốc vô bờ, tôi căng mắt để bấm vài tấm hình. Đèn máy ảnh lóe lên, bà Lơi cất giọng: “Ai ri?”. Biết tôi là nhà báo, bà Lơi trải lòng: “Kiếm miếng cơm khổ kinh chú ơi. Mà răng chú không để sáng rồi ra chụp hình, viết bài mà đi giờ ni cho lạnh?”.
Đổ đãy ốc ruốc ra xô, bà Lơi cho biết thêm: “Cào hồi 3 giờ sáng tới chừ được bi nhiêu đây. Cào tới 9 giờ sáng chắc được 4 xô, cũng được 240.000 đồng”. Tôi hỏi dầm mình dưới nước trong thời tiết như thế có lạnh không, bà Lơi thật thà nói: “Lạnh chớ răng không. Lạnh mà có gạo ăn còn hơn ấm mà đói”. Người phụ nữ này nếu là công nhân viên lẽ ra phải được nghỉ hưu, vui thú tuổi già nhiều năm rồi. Nhưng với bà, chừ muốn có cái ăn phải “lăn ra biển”. Chồng mất cách đây mấy năm, 63 tuổi bà Lơi bì bõm trong nước biển lạnh ngắt lúc 3 giờ sáng để đi… thụt lùi cùng với cái cào nhằm kiếm “lộc biển” mỗi năm nổi lên chừng 3 tháng.
Còn làm nghề đánh bắt cá biển, nhưng đến mùa biển động, anh Nguyễn Hồng Tín (52 tuổi) và vợ Nguyễn Thị Chức (45 tuổi) cũng phải cào ốc ruốc mưu sinh. Hôm nay, vợ chồng anh Tín đi từ lúc 2 giờ sáng. Nhờ anh Tín còn khỏe, cào ở xa bờ hơn, nên đến tầm 5 giờ sáng gom thành quả lao động cật lực cả vợ lẫn chồng đã được 5 xô ốc. Bình quân 60.000 đồng/xô, vợ chồng anh Tín cũng bỏ túi được 300.000 đồng. “Chừ còn cào đến 9 giờ sáng chớ chưa nghỉ được đâu. Mấy tháng đút chèo vô bụi (nghỉ đánh bắt xa bờ - PV) có lộc biển ni cũng đỡ khổ”, anh Tín bày tỏ.

Một xô ốc ruốc loại nhỏ chỉ được 60.000 đồng
Một xô ốc ruốc loại nhỏ chỉ được 60.000 đồng
Gạo, vàng và nước mắt
Ở đây ốc ruốc còn được gọi là ốc gạo. Thật sự nhiều người dân sống dọc bờ biển Quảng Nam, đặc biệt là xã Tam Thanh (TP.Tam Kỳ), xã Tam Tiến (H.Núi Thành) khi tàu thuyền lớn vào mùa biển động không thể ra khơi nhiều tháng liền, thì con ốc ruốc sát bờ chính là gạo của họ. “Ở cái làng ni từ tháng chạp đến chừ nhiều người sống được là nhờ ốc này”, Nguyễn Hữu Tiến nói.
Theo tìm hiểu, trong tháng chạp ốc ruốc còn nhỏ nên khai thác được chủ yếu bán cho những người nuôi tôm hùm. Ốc nhỏ nên giá thấp. Tuy nhiên, một người chịu khó, chịu khổ cào tầm 5 - 6 tiếng cũng kiếm từ 300.000 - 400.000 đồng. Có những gia đình vợ chồng, con cái đều cào ốc ruốc nên cộng dồn một buổi trên dưới 1 triệu đồng.
Miệt mài cào một buổi, gia đình gồm 3 người của anh Huỳnh Văn Tính hào hứng với thành quả mười mấy xô ốc, thu về khoảng 900.000 đồng. “Ở bãi ngang ni, mùa không thể đi mành, đi giã cào thì kiếm chừng đó tiền còn chi bằng”, anh Tính tâm sự. “Tui đàn ông còn sức nên cào ở mực nước sâu, ốc nhiều hơn. Còn vợ anh và con gái chỉ cào ở mực nước cạn, ít ốc”, anh Tính nói thêm.

Cảnh cào ốc ruốc
Cảnh cào ốc ruốc
Phần lớn người đi cào ốc là kiếm gạo để nuôi gia đình. Nhưng có những thanh niên khỏe mạnh, siêng năng, coi thường sóng dữ, sẵn sàng cào ở khu vực nguy hiểm thì thu nhập từ nghề cào ốc ruốc là mơ ước của nhiều người. Chàng trai Nguyễn Hữu Tiến được coi là “quái kiệt” khai thác các loại nhuyễn thể ở địa phương này. Cào ốc ruốc cũng đem lại thu nhập rất cao cho Tiến. Anh Nguyễn Hữu Đô, chú ruột của Tiến, chia sẻ: “Hắn chưa lấy vợ mà làm giỏi kinh lắm. Mùa phi hắn bắt phi. Mùa sò hắn lặn sò. Mùa ốc ruốc hắn cào ốc ruốc. Mỗi ngày hắn kiếm tiền triệu chớ đâu có giỡn. Tiền làm phi, sò, ốc ruốc hắn đổ vàng, gửi ngân hàng. Nể hắn luôn”.
Tôi hỏi Tiến: “Xông ra mực nước sâu để cào ốc ruốc trong khi sóng biển to, ao có dòng xoáy thì sợ không?”. Tiến cười tươi: “Sợ chi chú. Kiếm được tiền nhiều thì ham lắm”. Tiến không sợ, nhưng thật sự có không ít người sợ. Câu chuyện những năm trước có hai người đi cào ốc ruốc bị sóng biển cuốn trôi và bỏ mạng luôn ám ảnh họ. Nước mắt người thân của những người cào ốc ruốc không may bị nước cuốn, chết đuối, từng thấm dọc bờ biển này. Ai cũng nhớ như in buổi sáng tang thương ngày 18.2.2014. Lúc đó, một nhóm 4 người ở thôn Hà Quang, xã Tam Tiến đi cào ốc ruốc. Vì mải mê cào ốc không để ý nên cứ đi ra xa bờ, gặp sóng lớn, ao nước xoáy đã cuốn 2 người ra xa và chết. Hai người còn lại may mắn bơi được vào bờ.
Đối diện với cái lạnh buốt, chịu vất vả đủ bề và biết cả những rủi ro tiềm ẩn, nhưng vào mùa ốc ruốc ở làng chài này vẫn như hội mùa kiếm gạo của nhiều người. Biển quê, tháng 2 này chúng tôi ra biển, thấy người dân cào được “gạo” ngay sát mép nước sao lại không vui lây. Nhưng thật tình, vui mà vẫn cứ lăn tăn nỗi buồn.
(còn tiếp)
Mùa ốc ruốc bắt đầu từ tháng chạp đến tháng 3 âm lịch. Trong tháng chạp ốc ruốc còn nhỏ, chỉ bán cho những người nuôi tôm hùm nên giá khoảng 60.000 đồng/bao (loại bao 25 kg). Sau tết nguyên đán, ốc ruốc đã lớn nên trở thành món ăn vặt ngon miệng của nhiều người. Lúc này giá ốc tăng lên khoảng 300.000 đồng/bao.
Theo Quang Viên (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.