Làn điệu dân ca Pa Kô, Vân Kiều sống lại trên dãy Trường Sơn

Câu lạc bộ (CLB) dân ca cụm thôn Húc - Pa Lu gồm có 27 thành viên. Họ là phụ nữ sinh sống ở 2 thôn liền kề (Húc và Pa Lu) với nhiều lứa tuổi khác nhau, trong đó có khá nhiều người trên 60 tuổi và có người chưa đến tuổi 20.

Định kỳ, 1 tháng CLB sinh hoạt 1 lần tại nhà học tập cộng đồng hoặc có khi CLB di dời đến những nhà sàn của già làng, trưởng bản trong 2 thôn để vừa sinh hoạt vừa nhận được sự hỗ trợ, góp ý của những người có kinh nghiệm về hát dân ca.

Cùng nhau tìm lại vẻ đẹp xưa

 

Bà Y La hướng dẫn thành viên trẻ tuổi của CLB học sử dụng nhạc cụ và hát dân ca truyền thống.
Bà Y La hướng dẫn thành viên trẻ tuổi của CLB học sử dụng nhạc cụ và hát dân ca truyền thống.

Nhằm góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị tinh thần và văn hóa tinh hoa của dân tộc mình, được sự quan tâm, hỗ trợ của Hội LHPN huyện Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị), năm 2015, phụ nữ cụm thôn Húc – Pa Lu (xã A Túc, huyện Hướng Hóa) thành lập CLB dân ca.

Sau hơn một năm đi vào hoạt động, CLB đã thu hút được nhiều thành viên tham gia, sinh hoạt đều đặn và bước đầu có hiệu quả. CLB thực sự là nơi tăng cường sự đoàn kết giữa các dân tộc Vân Kiều và Pa Kô, tạo cho đời sống tinh thần của người dân nơi đây phong phú, có thêm động lực để chung sức xây dựng cuộc sống mới.

Việc sinh hoạt của CLB khá thuận lợi vì 2 thôn gần nhau nên hiếm khi có thành viên nào vắng mặt. Nội dung lời các bài hát dân ca được CLB sưu tầm và thể hiện chủ yếu đề cập đến những tâm tư, tình cảm, triết lý sống của người đồng bào dân tộc thiểu số đối với tự nhiên, xã hội và cuộc sống. Bên cạnh đó, có những bài hát ngợi ca về tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc anh em sinh sống cùng địa phương; sự chung sức chung lòng xây dựng gia đình, bản làng tiến bộ.

Là người thích sưu tầm và có giọng hát dân ca ngọt ngào nên khi có chủ trương thành lập CLB dân ca cụm thôn Húc – Pa Lu, bà Y La được phụ nữ 2 thôn tín nhiệm bầu làm chủ nhiệm CLB. Dưới sự điều hành của Y La, CLB đã sớm sưu tầm được hàng chục bài hát dân ca, hát theo các làn điệu truyền thống của 2 dân tộc Vân Kiều và Pa Kô, như: tà oái, oát, xà nớt, a dên…

Để các bài hát có đệm nhạc phù hợp, Y La đích thân nhờ các nghệ nhân giỏi nhạc cụ trong 2 thôn hướng dẫn chị em cách đánh đàn ta lư, thổi sá, thổi khèn bè… và giúp góp ý sáng tác lời để hát theo từng điệu nhạc cho phù hợp. Nhờ vậy, các buổi sinh hoạt của CLB luôn diễn ra sôi nổi, đa số thành viên tích cực học hỏi kinh nghiệm và thể hiện khả năng biểu diễn của mình thông qua các điệu nhạc, lời ca, tiếng hát dân ca truyền thống.

Truyền lại cho các thế hệ tiếp theo

 

Một buổi sinh hoạt của CLB dân ca cụm thôn Húc – Pa Lu có sự tham gia của các nghệ nhân.
Một buổi sinh hoạt của CLB dân ca cụm thôn Húc – Pa Lu có sự tham gia của các nghệ nhân.

Bà Y La chia sẻ: “Từ nhỏ, tôi thường được nghe ông bà, bố mẹ hát ru con, cháu hoặc vào các dịp lễ, tết, cưới hỏi… các nghệ nhân trong bản cùng nhau hát, múa những làn điệu dân ca mộc mạc, gần gũi, vui tươi, mang nhiều ý nghĩa trong cuộc sống.

Có lẽ nhờ vậy mà khi trở thành một thiếu nữ tôi đã thẩm thấu một tình yêu đặc biệt đối với những làn điệu dân ca của dân tộc mình. Tôi thích tham gia vào đội văn nghệ của địa phương, sẵn sàng biểu diễn phục vụ các dịp lễ, tết, cưới hỏi của bà con. Sau này, khi lập gia đình và giờ đã lớn tuổi nhưng không lúc nào tôi thôi đam mê múa hát dân ca.

Nhờ gắn bó với dân ca truyền thống mà tôi luôn cảm thấy mình trẻ mãi với thời gian. Mới đây nhất, CLB dân ca được các nghệ nhân lớn tuổi trong cụm thôn Húc – Pa Lu sáng tác tặng một bài hát mang tên đoàn kết. Hiện các thành viên CLB đang luyện tập để phổ biến rộng rãi. Lời bài hát này rất ý nghĩa, chúng tôi hát theo được nhiều điệu như: tà oái, xà nớt, à dên…

Lời bài hát đó như sau: “Chúng ta sum họp một nhà/Chung sức đoàn kết trẻ già mẫu mực/Mong sao quê hương phát triển bền vững/Kinh tế - an ninh - quốc phòng/Giữ gìn, sạch đẹp mọi nhà an vui/Đề cao thực hiện bình đẳng/Thanh niên nam nữ phải sao công bằng”.

Để các làn điệu dân ca của dân tộc không bị mai một, bà Y La chú tâm truyền lại cho con, cháu và thế hệ trẻ của 2 thôn Húc và Pa Lu. Với sự nhiệt tình dạy bảo của Y La, chị em trong CLB tiếp thu, luyện tập và tham gia sáng tác nhiều bài hát dân ca ý nghĩa.

Em Hồ Thị Giang, 18 tuổi cho biết: “Em rất vui khi được tham gia sinh hoạt CLB dân ca cụm thôn Húc – Pa Lu. Đây là sân chơi bổ ích để thế hệ trẻ như chúng em có cơ hội học tập, nghiên cứu những làn điệu dân ca truyền thống mà các nghệ nhân đi trước truyền đạt. CLB còn là nơi tạo điều kiện để 2 dân tộc Vân Kiều, Pa Kô học tập, giao lưu với nhau; góp phần tăng cường tình đoàn kết, cùng nhau gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số”.

Dân ca của người Vân Kiều và Pa Kô luôn có đặc trưng riêng, tùy theo lời từng bài hát mà kết hợp với điệu nhạc phù hợp. Bất cứ bài hát dân ca nào được các thành viên CLB thể hiện cũng chứa đựng tinh thần đoàn kết của các dân tộc anh em; màu sắc không khí từng lễ hội, ngày vui cưới, hỏi của các đôi trẻ… Do đó, họ luôn cố gắng làm sao duy trì dân ca truyền thống của mình trong cuộc sống hiện đại với phương châm “hòa nhập chứ không hòa tan”.

Chị Hồ Thị Thanh Thủy, Phó Chủ tịch Hội LHPN huyện Hướng Hóa cho biết: “Chỉ mới hơn một năm thành lập nhưng CLB dân ca cụm thôn Húc – Pa Lu đã được nhiều nơi biết tiếng. Các thành viên CLB luôn nỗ lực hết mình trong việc sưu tầm, sáng tác nhiều bài hát dân ca; tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của từng thành viên đối với các hoạt động của CLB rất cao.

Nhiều bài hát dân ca của người Vân Kiều, Pa Kô tưởng chừng như bị lãng quên với thời gian được CLB khơi dậy và tạo nên một sức sống mới. Nhờ họ mà dân ca truyền thống sẽ không bị mai một mà sẽ ngày càng được phát huy. Nhận thấy việc thành lập CLB dân ca do phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số đảm trách phù hợp, có hiệu quả thiết thực, trong thời gian tới, Hội LHPN huyện sẽ tiếp tục phổ biến và nhân rộng mô hình CLB dân ca trên địa bàn huyện.

Đồng thời, Hội sẽ kêu gọi, vận động sự hỗ trợ, hợp tác từ các đơn vị, cơ quan trên địa bàn cũng như các chương trình, dự án để tạo nguồn kinh phí nhằm duy trì và hoạt động có hiệu quả các câu lạc bộ dân ca truyền thống của người Vân Kiều, Pa Kô”.

Kô Kăn Sương/laodong

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.