Kỷ vật chiến trường “lên tiếng” sau nửa thế kỷ

(GLO)- Trong hành trang của người lính, có lẽ ngoài những thứ thiết yếu hết sức cơ động, gọn nhẹ thì còn có nhiều kỷ vật mà giá trị tinh thần là không thể đong đếm.

Ý nghĩ đó chợt đến khi chúng tôi được nhìn ngắm số kỷ vật chiến trường vừa tìm được trong hang đá ở xã Ia Kreng (huyện Chư Păh) của một cựu chiến binh.

33-6858.jpg
Các kỷ vật bên trong thùng đạn do ông Nguyễn Viết Tuất cất giấu tại hang đá ở xã Ia Kreng. Ảnh: L.N

Tháng 3-2025, Đội Quy tập mộ liệt sĩ (Quân đoàn 34) tổ chức khảo sát, tìm kiếm và cất bốc hài cốt liệt sĩ trên núi Chư Pa (làng Dip, xã Ia Kreng). Kết quả, đã quy tập được 5 hài cốt liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước cùng nhiều di vật như: tăng võng, vỏ đạn đại liên, hộp tiếp đạn AK, ống thuốc, bát sắt… Đặc biệt, đơn vị tìm thấy 1 thùng đạn được cất giấu trong hang đá, bên trong đựng một số kỷ vật, giấy tờ quan trọng của cựu chiến binh Nguyễn Viết Tuất (SN 1935, quê ở xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình), thời điểm đó là Trung đội phó thuộc Đại đội trợ chiến (Tỉnh đội Gia Lai).

Kỷ vật của người lính

Nửa thế kỷ nằm lặng lẽ kể từ khi thống nhất đất nước, tất cả văn bản trong số kỷ vật nói trên vẫn vẹn nguyên từng nét chữ. Sau khi xác minh thông tin về chủ nhân của thùng đạn và vui mừng biết được ông Tuất hiện vẫn đang sống tại quê nhà, chiều 9-4, Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh-Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên (Quân đoàn 34) đã cùng đoàn công tác đến tận nơi trao lại kỷ vật. Buổi lễ diễn ra trang trọng, có sự chứng kiến của đại diện cựu chiến binh Mặt trận Tây Nguyên, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Thái Bình, Ban Chỉ huy Quân sự xã Trọng Quan...

Thượng tá Minh cho hay: Tuy tuổi cao, sức yếu nhưng ông Tuất vẫn còn minh mẫn. Người đảng viên có gần 60 năm tuổi Đảng xúc động hồi tưởng về sự khốc liệt của chiến tranh, sự anh dũng chiến đấu của các chiến sĩ trước kẻ thù. Tuy vui mừng khi được trao tận tay số kỷ vật quý giá của một thuở thanh xuân nơi chiến trường nhưng ông Tuất lại quyết định tặng toàn bộ cho Bảo tàng Binh đoàn Tây Nguyên.

11-3483.jpg
Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh (thứ 2 từ trái sang) trao lại số kỷ vật vừa tìm thấy cho cựu chiến binh Nguyễn Viết Tuất. Ảnh nhân vật cung cấp

Ngoài 1 bộ quần áo, 2 chiếc võng dù, số kỷ vật còn lại trong thùng đạn là một số bức thư chưa kịp gửi và rất nhiều giấy khen, bằng khen ghi nhận thành tích của Trung đội phó Nguyễn Viết Tuất. Đó là giấy khen của Tỉnh đội Gia Lai về thành tích 6 tháng cuối năm 1969 và 7 giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua, giấy khen, bằng khen của thủ trưởng Quân Giải phóng miền Nam.

Cụ thể, năm 1969, ông được tặng 3 giấy khen cho thành tích trong trận chợ Đồn ngày 30-10-1968, trận pháo kích chợ Đồn ngày 13-11-1968 và trận chống càn ngày 29-12-1968. Trong năm 1970 có 2 giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua cấp cơ sở và cấp đại đội; 2 bằng khen về thành tích 6 tháng đầu năm và thành tích trong trận đánh ngày 1-2-1970.

Cùng với việc tặng lại cho Bảo tàng số hiện vật trên, ông Tuất còn tặng thêm nhiều giấy khen, bằng khen của Tỉnh đội Gia Lai-hành trang quý giá sau khi xuất ngũ năm 1976. Đó là sự ghi nhận xứng đáng dành cho người lính quả cảm với các thành tích: hoàn thành nhiệm vụ pháo kích vào Sân bay Tân Tạo đêm 21-3-1969; hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ công tác, chiến đấu năm 1969; hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ 6 tháng đầu năm 1973, 1974; 6 tháng cuối năm 1975…

“Đây là bằng chứng về thành tích chiến đấu của bác Tuất trên địa bàn Tây Nguyên, có giá trị tinh thần rất lớn. Vì vậy, Bảo tàng sẽ gửi lại bản phục chế số giấy tờ, bằng khen, giấy khen trên cho gia đình để làm kỷ niệm”-Thượng tá Minh chia sẻ.

22-2101.jpg
Một số bằng khen, giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua của quân giải phóng miền Nam Việt Nam trao tặng ông Nguyễn Viết Tuất. Ảnh: L.N

Chúng tôi không khỏi xúc động khi cầm trên tay những tờ giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen của Quân Giải phóng miền Nam được ông Tuất cất giữ hết sức cẩn thận. Một vài bức thư tay chưa kịp gửi đi cũng đã bày tỏ phần nào tâm tư của người lính. “Cháu Bích Ngọ thân mến! Đã lâu nay, chú không biết được tin gia đình mà từ khi chú xa gia đình đã 5 năm rồi mà chú chỉ bắt được 2 lá thư của gia đình, một là tháng 5 năm 69, một là tháng 7 năm 71…”-ông Tuất viết. Còn đây là những lời động viên trong bức thư gửi anh chị ở quê hương Thái Bình: “Về kinh tế của gia đình ta thu hoạch đã tạm ổn, đời sống ấm no đó là điều mong muốn nhất của em. Còn phần em công tác ở nơi xa vẫn mạnh khỏe, hoàn thành nhiệm vụ của cấp trên giao cho”.

Những kỷ vật dẫu nhỏ nhưng lại chứa đựng sức mạnh to lớn, nâng đỡ tâm hồn người lính qua những gian lao và hy sinh thời chiến. Câu chuyện của ông Tuất cũng là câu chuyện chung, phổ quát của cả một thế hệ quên mình vì đất nước. Họ bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chỉ với hành trang giản dị là điểm tựa gia đình, là niềm tự hào được góp sức qua từng trận đánh ác liệt và trên hết là niềm tin chiến thắng.

Giáo dục truyền thống lịch sử

Thượng tá Nguyễn Cảnh Minh cho biết: Tại cuộc gặp mới đây, ông Tuất có kể lại một chi tiết hay nhưng không còn nhớ rõ thời điểm. Hôm đó, ông cùng 5 đồng đội làm công tác thương binh tử sĩ sau trận đánh tại khu vực núi Chư Pa thì bị địch phát hiện và dùng máy bay truy đuổi. 3 người chạy hướng khác thoát được, còn ông và 1 người nữa bị truy đuổi gắt gao. Ông bèn nhanh chóng tìm chỗ nấp và dùng súng AK bắn trả khiến con “chim sắt” bị rơi sau đó.

Thượng tá Minh trao đổi: “Chúng tôi sẽ tìm lại trong các tài liệu về lịch sử Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, lực lượng vũ trang Gia Lai xem có chi tiết này hay không. Một Trung đội phó được tặng giấy khen, bằng khen liên tục, nếu còn bắn rơi máy bay như lời ông kể thì đúng là có bề dày thành tích, cần đề nghị một hình thức khen thưởng và chế độ tương xứng”.

Trò chuyện với chúng tôi qua điện thoại, anh Nguyễn Văn Mạnh-cháu nội ông Tuất, người đang trông nom chăm sóc ông hàng ngày-xác nhận: Anh ít khi nghe ông kể chuyện chiến đấu nhưng trước kia có nghe ông nói về việc từng bắn rơi 1 chiếc máy bay trong kháng chiến chống Mỹ. Hiện nay, chế độ chính sách dành cho ông luôn đảm bảo; các ngành, địa phương thường xuyên đến thăm, tặng quà nhân các dịp lễ, Tết.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Mặt trận Tây Nguyên là địa bàn trọng điểm, nơi diễn ra nhiều trận đánh ác liệt với hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ đã ngoan cường chiến đấu và nằm lại. Riêng khu vực làng Dip và Doch (sau tách thành Doch 1 và Doch 2, xã Ia Kreng) là căn cứ địa cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Trong giai đoạn 1968-1973, nhiều hang đá tại đây từng được trưng dụng làm bệnh viện dã chiến phục vụ cứu chữa thương binh sau mỗi trận chiến. Thượng tá Minh nhìn nhận: Từ công tác sưu tầm di vật, kỷ vật của cựu chiến binh và liệt sĩ qua các đợt quy tập của Đội Quy tập mộ liệt sĩ, đến nay, Bảo tàng đang lưu giữ, trưng bày hàng ngàn hiện vật.

“Đây là cơ sở quan trọng để tra cứu thông tin liệt sĩ và thông tin các trận đánh của bộ đội chủ lực trên Mặt trận Tây Nguyên. Những hiện vật này còn góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống lịch sử cho khách tham quan, đặc biệt là thế hệ trẻ”-Giám đốc Bảo tàng nhận định.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.