Ký ức về “địa ngục trần gian”

(GLO)- Trong số hàng ngàn cựu tù chính trị yêu nước và người thân ở khắp mọi miền Tổ quốc về dự lễ kỷ niệm 50 năm “Chiến thắng trở về” do Tỉnh ủy, UBND tỉnh Kiên Giang phối hợp với Ban Liên lạc toàn quốc chiến sĩ cách mạng Việt Nam bị địch bắt tù đày tổ chức tại Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Trại giam Phú Quốc, tỉnh Gia Lai có 32 cựu tù và thân nhân. Với mỗi người, đây là chuyến đi ấn tượng, đong đầy cảm xúc.

Hai lần đến Phú Quốc, bà Đào Thị Hà (305 Cách Mạng Tháng Tám, phường Hoa Lư, TP. Pleiku) đều không ngăn được dòng nước mắt lăn dài khi viếng Nghĩa trang Liệt sĩ và Đền thờ liệt sĩ TP. Phú Quốc. Ký ức về những năm tháng bị kẻ thù giam cầm, tra tấn dã man cứ thế ùa về trong tâm trí nữ cựu tù đã bước qua tuổi 73.

Bà hồi tưởng: “17 tuổi, tôi tham gia đội biệt động thị xã Kon Tum. Nhiệm vụ lúc bấy giờ là làm giao liên, rải truyền đơn, vận chuyển lương thực, đưa đón cán bộ ra vào thị xã... Năm 1970, khi đang làm nhiệm vụ, tôi bị địch bắt giam tại Ngục Kon Tum. Chúng dùng đủ mọi cực hình để tra hỏi, nhẹ thì đấm đá, bạt tai, nặng hơn là bịt mũi đổ nước ớt, xà phòng vào miệng”.

Không dừng lại ở đó, bà Hà còn nhiều lần bị cai ngục tra tấn bằng cách cho đi “máy bay”-cột 2 chân treo lơ lửng trên trần nhà, rồi cho người đấm đá đến khi ngất lịm; đi “tàu thủy”-cho người vào thùng phuy ngập nước, lấy búa sắt đập mạnh bên ngoài. Kèm theo cực hình tra tấn ấy là hàng loạt câu hỏi: “Cơ sở mày ở đâu?”, “Ai đồng chí với mày?”, “Mày Việt Cộng nằm vùng phải không?”...

Năm 1972, bà cùng nhiều tù nhân khác bị kẻ địch đưa về giam tại Nhà lao Pleiku và 1 năm sau bị kết án 18 tháng tù (lấy mốc ngày 27-1-1973) với tội danh “Việt Cộng nằm vùng”. Sau đó, bà bị đưa xuống giam giữ ở Trại cải huấn Khánh Hòa, đến tháng 8-1974 mới được trả tự do.

“Cha tôi là liệt sĩ Đào Duy Hải cũng bị địch bắt cùng năm. Chúng giam cha tôi tại Nhà lao Pleiku sau đó chuyển ra Nhà tù Côn Đảo. Năm 1973, cha tôi được đưa về Nhà lao Tân Hiệp (tỉnh Đồng Nai) để chờ trao trả tự do theo Hiệp định Paris nhưng vì kiệt sức bởi những đòn roi tra tấn nên đã hy sinh”-bà Hà rưng rưng nhắc nhớ.

Các cựu tù chính trị yêu nước tỉnh và thân nhân tham gia lễ kỷ niệm 50 năm “Chiến thắng trở về” tại Phú Quốc (ảnh Hội Cựu tù chính trị yêu nước tỉnh cung cấp).

Các cựu tù chính trị yêu nước tỉnh và thân nhân tham gia lễ kỷ niệm 50 năm “Chiến thắng trở về” tại Phú Quốc (ảnh Hội Cựu tù chính trị yêu nước tỉnh cung cấp).

Cũng như bà Hà, khi về thăm lại Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Trại giam Phú Quốc, nỗi đau về thể xác lẫn tinh thần trong suốt 8 năm bị địch bắt tù đày (1967-1975) của cựu tù 77 tuổi Nguyễn Đôn Thiêm (276/4 Lê Duẩn, phường Phù Đổng, TP. Pleiku) như hiện hữu.

Bị bắt giữ khi đang tham gia lực lượng du kích địa phương, thời gian đầu, ông Thiêm bị giam tại Nhà lao Quảng Ngãi. Vài ngày, ông bị cai ngục tra hỏi. Lần nào cũng vậy, ông đều khai là người dân sinh sống tại địa phương. Đến tháng 4-1968, ông bị đưa ra Nhà tù Côn Đảo. Hiệp định Paris ký kết, ông cùng nhiều tù nhân khác được đưa về đất liền để tiến hành trao trả. Tuy nhiên, kẻ địch lại tìm cách hợp thức hóa vấn đề giam giữ và ông bị liệt vào danh sách gian nhân hiệp Đảng, không được trao trả. Năm 1974, chúng đưa ông quay trở lại Nhà tù Côn Đảo giam giữ cho đến ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

“Đây là lần thứ 3 tôi trở lại Phú Quốc. Những lần trước, chúng tôi di chuyển bằng ô tô, bằng tàu, riêng lần này được đi máy bay. Chúng tôi rất biết ơn Đảng, Nhà nước đã quan tâm, tạo điều kiện để các cựu tù chúng tôi có chuyến hành trình đầy ý nghĩa. Chúng tôi có cơ hội thắp nén nhang cho những người đã nằm xuống; gặp lại những bạn tù, ôn lại kỷ niệm, thấy bản thân còn may mắn vì còn sống và tiếp tục cống hiến cho quê hương”-ông Thiêm chia sẻ.

Ông Nguyễn Đôn Thiêm từng bị địch bắt và giam giữ suốt 8 năm. Ảnh: Phương Dung

Ông Nguyễn Đôn Thiêm từng bị địch bắt và giam giữ suốt 8 năm. Ảnh: Phương Dung

Tâm trạng ông Trần Minh Sơn-Chủ tịch Hội Cựu tù chính trị yêu nước tỉnh cũng đan xen buồn vui. Những đổi thay của nơi từng được ví là “địa ngục trần gian” khiến ông không khỏi ngạc nhiên. “10 năm trước, nơi đây còn là huyện đảo hoang sơ. Bây giờ, Phú Quốc đổi khác với các công trình kiến trúc sang trọng, đẹp mắt, những điểm tham quan du lịch hấp dẫn. Riêng Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Trại giam Phú Quốc được tu bổ, tôn tạo nhiều hạng mục như: nhà trưng bày di tích, đường hầm vượt ngục, chuồng cọp, nhà giam, tượng đài Nắm Đấm, tượng đài Đồi Sim... Nơi đây không chỉ là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng mà còn là điểm đến của nhiều du khách trong và ngoài nước”-ông Sơn bày tỏ.

Tham dự lễ kỷ niệm 50 năm “Chiến thắng trở về” diễn ra trong 2 ngày (25 và 26-3), các cựu tù và thân nhân đã được tham gia nhiều hoạt động ý nghĩa, qua đó ôn lại truyền thống đấu tranh bất khuất, ý chí cách mạng kiên cường của các chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày; đồng thời tưởng nhớ, tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc, đóng góp xây dựng quê hương.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.