Kỳ tích "đại thủy nông" Phú Ninh

Được mệnh danh là công trình thủy lợi lớn nhất miền Trung, hồ Phú Ninh (thuộc huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam) với diện tích mặt nước hơn 3.200 ha, sức chứa 344 triệu m³ là một công trình đại thủy nông của cả nước. Đây không chỉ là công trình tạo nên những thay đổi mạnh mẽ trong nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới mà còn là một danh thắng nổi tiếng trong khu vực.

Hạ Long thu nhỏ

Hồ Phú Ninh được ví như “Hạ Long thu nhỏ”, vùng đất sơn thủy hữu tình, cảnh quan thiên nhiên thơ mộng đầy nét hoang sơ. Dọc các triền núi bao quanh lòng hồ là hệ thống rừng tái sinh với các loại cây lâm nghiệp.

 

Một góc lòng hồ Phú Ninh.
Một góc lòng hồ Phú Ninh.

Với hệ thống hơn 30 hòn đảo lớn nhỏ, như đảo Khỉ, đảo Su, đảo ông Sơ, đảo 61…, trên các đảo là rừng nguyên sinh, tái sinh tự nhiên, thực vật đa dạng với hơn 261 loài cây, trong đó có nhiều gỗ quý như lim, trắc... Tại các đảo Khỉ, đảo Rùa, đảo Ông Châu… có hệ động vật phong phú gồm 80 loài chim, 34 loài thú, 26 loài bò sát, nhiều động vật quý hiếm được bảo tồn như khỉ mặt đỏ, sói đỏ, gấu ngựa, sơn dương, khứa đầu trắng.

Bên cạnh thung lũng núi Chấp Trà có mỏ nước khoáng tự nhiên, nóng trên 70°C với nhiều nguyên tố vi lượng, không thua bất kỳ loại nước khoáng nào đang có mặt trên thị trường. Đây là tiềm năng rất lớn để đầu tư phát triển các dịch vụ du lịch như tắm khoáng, tắm bùn, chữa bệnh, nghỉ dưỡng tại Khu du lịch Hồ Phú Ninh.

Hiện nay, trên lòng hồ Phú Ninh đang hình thành nhiều tuyến tham quan du lịch đi các đảo. Ông Nguyễn Tấn Văn cho biết, hiện có 1 công ty du lịch hoạt động với diện tích khai thác 93ha, số lượng khách du lịch hàng năm đạt 30.000 lượt. Ngoài ra, cùng với các danh lam thắng cảnh khác trên địa bàn như mỏ vàng Bồng Miêu, Thác Trắng, Hầm Hô… tạo cho Phú Ninh có một lợi thế rất lớn để phát du lịch. Ông Văn nhấn mạnh: “Hồ Phú Ninh ngoài vai trò điều tiết lũ còn có vai trò trong cung cấp nước tưới, nước sinh hoạt, thủy điện; do vậy, các nhà đầu tư cần giữ các yếu tố về môi trường: rừng phòng hộ, nguồn nước và an toàn hồ đập”.

Dẫn thủy nhập điền

Sau 2 năm nghiên cứu và 9 năm xây dựng, đến năm 1985, toàn bộ hệ thống “đại thủy nông” hồ Phú Ninh đã hoàn thành. Trong đó, đập Tư Yên là điểm khởi đầu của hệ thống kênh chính Bắc Phú Ninh tổng chiều dài 51km, điểm cuối là địa phận huyện Quế Sơn (tỉnh Quảng Nam). Hồ Phú Ninh trở thành công trình rộng lớn nhất miền Trung được xây dựng sau ngày giải phóng, với bàn tay và khối óc của hàng ngàn con người tạo nên một “Hạ Long thu nhỏ”, mang lại hiệu quả trong cung cấp nước tưới phục vụ sản xuất vùng hạ lưu.

Các tư liệu tại Phòng Văn hóa huyện Phú Ninh ghi lại, vào ngày 26-3-1987, đồng chí Phạm Đức Nam, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ), khi nói đến công trình hồ Phú Ninh đã phát biểu: “Ước mơ ngàn đời của người dân các huyện phía Nam của tỉnh nhà đã trở thành hiện thực…”.

Từ xa xưa, các huyện phía Nam tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng là vùng đất khắc nghiệt, ruộng đồng khô héo. Sau chiến tranh, người ly tán bắt đầu trở về quê hương và “ước mơ ngàn đời” được “ăn gạo” trên mảnh đất nhà cũng dần “khô” như đất. Khan hiếm nguồn nước tưới, ruộng đồng mênh mông không bóng người. Khi đó, các cấp lãnh đạo từ trung ương đến địa phương lập tức chỉ đạo phải cải tạo đất thành hồ chứa nước cho dân. Dự án xây dựng công trình Đại thủy nông Phú Ninh lập tức được các cơ quan nghiên cứu bắt tay vào cuộc. Năm 1954, đồng chí Hồ Nghinh, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng, đã dẫn đoàn phá đá ngăn đập, nhưng vì tầng đá đèo Tư Yên quá cứng, không có máy móc hỗ trợ nên đành bỏ dở. 25 năm sau, đồng chí Hồ Nghinh quay lại, với lời thề “Người nào không hoàn thành nhiệm vụ, chết không nhắm mắt”.

Suốt 9 năm đùm khoai sắn, những công nhân quyết tâm xẻ núi làm thủy lợi và thủy điện với tổng khối lượng hơn 15 triệu m³ đất đá đào đắp được thực hiện. Đến tháng 3-1979, công trình đã hoàn thành việc chặn dòng sông Tam Kỳ, đến tháng 7-1979, nước hồ Phú Ninh đã qua phần đầu kênh Bắc, chảy xuống đồng bằng Tam Kỳ - Núi Thành, đến tháng 10-1979, nước chảy về địa phận huyện Thăng Bình, mở rộng vùng tưới cho vùng Đông huyện Quế Sơn và phía Nam huyện Duy Xuyên. Đến tháng 12-1985, “đại thủy nông” Phú Ninh căn bản hoàn thành cùng với trạm thủy điện công suất 2MW cung cấp sản lượng điện cho thành phố Tam Kỳ.

 

Khai thác du lịch ở “đại thủy nông” Phú Ninh.
Khai thác du lịch ở “đại thủy nông” Phú Ninh.

Đất chuyển mình sinh sôi

Khu vực hồ Phú Ninh là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, trở thành hậu phương vững chắc, căn cứ địa cách mạng. Tinh thần ấy tiếp tục sống mãi, khi hơn 16.000 đồng bào ở đây nhường đất lập hồ thủy lợi.

Vùng đất thôn 4 - Eo Gió (xã Tam Lộc, huyện Phú Ninh, Quảng Nam) vẫn được nhiều người dân quen gọi là “thôn 4 lòng hồ”, khi nói đến xóm di cư từ hồ Phú Ninh về đất mới. Ông Phan Văn Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Lộc, cho biết: “Thôn có khoảng 153 hộ di cư từ lòng hồ Phú Ninh, người dân về đất mới, đã chỉnh trang ruộng đồng, làm kinh tế rừng nên đời sống bắt đầu khấm khá”.

Tam Lộc là vùng đất bán sơn địa, thuần nông, điều kiện còn khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, 70% dân số làm nông nghiệp. Nhờ có hệ thống kênh mương thủy lợi, nước tưới từ hồ Phú Ninh chảy về nên diện tích đất nông nghiệp được khai hóa, mở rộng và mang về thu nhập đáng kể cho người dân. Sản xuất lúa đạt 60 tạ/ha, hoa màu đạt 100 triệu đồng/ha/năm...

Không chỉ vùng đất Tam Lộc, người dân khắp nơi đều hưởng lợi từ công trình đại thủy nông này. Ông Nguyễn Tấn Văn, Phó Chủ tịch UBND huyện Phú Ninh, nói: “Hồ Phú Ninh đưa vào sử dụng đã cung cấp nước tưới cho hàng ngàn hécta đất nông nghiệp, nước sinh hoạt cho các huyện Phú Ninh, Thăng Bình, Quế Sơn, Núi Thành, Duy Xuyên và thành phố Tam Kỳ”.

Đặc biệt, hồ Phú Ninh với diện tích mặt hồ rộng lớn phát triển nuôi trồng thủy sản đa dạng như nuôi cá trắm, cá mè, cá chép..., hồ điều tiết hàng trăm cơn lũ lớn hàng năm, hạn chế thấp nhất hậu quả mưa lũ cho các vùng hạ lưu.

Theo sggp

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.