Khi tôi đeo đuổi nhân vật

Sự may mắn trong lúc đi viết phóng sự chỉ đến khi chính mình đã kiên trì, gắng sức đeo bám nhân vật. Nếu nản lòng, bạn có thể sẽ bỏ qua một câu chuyện ý nghĩa, một con người thú vị, truyền cảm hứng cho cộng đồng…

1. Trên hành trình đi viết phóng sự, chắc hẳn nhiều đồng nghiệp cũng như tôi từng đối diện nỗi lo: không gặp được nhân vật. Ở đồng bằng còn đỡ, chứ tìm lên những bản làng heo hút nơi rẻo cao mà "nhân vật vắng nhà" thì quả là không gì buồn hơn. Đọc đến đây, nhiều người sẽ đặt câu hỏi: Sao không hẹn trước cho đỡ mất công? Trên thực tế, những nhân vật gắn liền với biên cương, hải đảo như già làng thường không dùng điện thoại hay những ngư dân quanh năm bám biển có dùng thì cũng mất sóng. Để gặp được họ, không cách nào khác là phải theo đuổi đến cùng.

Người viết cùng ngư dân Lê Văn Ninh trên tàu cá của ông

Người viết cùng ngư dân Lê Văn Ninh trên tàu cá của ông

Nhớ lần tôi đi tìm lão ngư Nguyễn Đình Bê (P.An Hải Bắc, Q.Sơn Trà, TP.Đà Nẵng) để thực hiện phóng sự Can trường bám biển Hoàng Sa (đăng trên Báo Thanh Niên ngày 30.11.2021). Từ thông tin của Bộ đội biên phòng TP.Đà Nẵng, tôi được biết nhà ông Bê chỉ cách nơi tôi sinh sống khoảng chừng 2 km. Hớn hở vù xe máy tìm đến nhà thì vợ ông Bê cho biết khoảng nửa tháng nữa ông mới từ ngư trường Hoàng Sa trở về. Tôi thất thểu ra về với số điện thoại của ông luôn trong tình trạng "ò í e".

Gương ngư dân bám biển với tấm lòng nghĩa hiệp - Lê Văn Ninh

Gương ngư dân bám biển với tấm lòng nghĩa hiệp - Lê Văn Ninh

Vợ ông Bê nói "nửa tháng" là áng chừng vậy thôi, chứ tàu cá cập bờ thì có bao giờ ấn định chính xác thời gian. Bà hứa sẽ gọi ngay để thông báo khi tàu về, nhưng không ai đảm bảo lúc đó bà sẽ còn nhớ để bấm số điện thoại của tôi. Trong khi đó, chuyên mục mà tòa soạn mở ra cũng sắp đóng... Thành ra, mỗi ngày, tôi đều đặn gọi 2 cuộc vào sáng sớm và cuối giờ chiều. Tuần đầu, điện thoại của ông vẫn báo ngoài vùng phủ sóng. Đến buổi sáng của ngày thứ 10, tôi gọi và mắt như sáng lên khi nghe đầu dây bên kia đổ chuông. "Tàu mới về tối qua, anh tới cảng cá để mình nói chuyện. Tui đang tranh thủ vá lưới…", ông Bê đáp gọn.

Sau chuyến biển thắng lợi, ông Bê tâm trạng phấn chấn nên câu chuyện về "nghiệp" bám biển, bảo vệ ngư trường Hoàng Sa của ông cũng xuất hiện nhiều tình tiết thú vị. Sau khoảng hơn 1 giờ đồng hồ gặp mặt, tôi ra về và biên ngay phóng sự kể về một cuộc đời nỗ lực bám biển. Bài báo được đăng đã tạo hiệu ứng tốt đẹp trong lòng bạn đọc về một nhân vật mang trong lòng tình yêu và sự say mê biển cả, gan lì bám giữ ngư trường truyền thống… Vui hơn nữa là sau đó, phóng sự về ông Bê được trao giải nhất giải Báo chí TP.Đà Nẵng năm 2022. Lúc đứng trên bục cao nhất nhận giải, tôi thầm cảm ơn nhân vật, cảm ơn vì mình đã không bỏ cuộc…

2. Tôi khá có duyên khi đeo đuổi rồi gặp được nhân vật là những ngư dân điển hình, tiêu biểu của TP.Đà Nẵng. Cũng như trường hợp ông Bê, để có phóng sự "Hiệp sĩ" ở Hoàng Sa về ngư dân Lê Văn Ninh (trú tại P.Hòa Minh, Q.Liên Chiểu) đăng trên đặc san 21.6 của Báo Thanh Niên năm 2023, mỗi ngày tôi đều gọi điện để canh chừng khi nào ông Ninh về bờ. Chỉ cần điện thoại đổ chuông, tôi sẽ hẹn và có mặt ngay lập tức để phỏng vấn. Và tôi đã mất gần nửa tháng gọi điện thoại "canh me"…

Mất nhiều ngày chờ đợi, người viết mới gặp được nghệ nhân điêu khắc gỗ Pa Kôh - ông Cu Đài

Mất nhiều ngày chờ đợi, người viết mới gặp được nghệ nhân điêu khắc gỗ Pa Kôh - ông Cu Đài

Nếu ở TP.Đà Nẵng, không gặp được nhân vật thì còn có thể quay về và chờ đợi. Nhưng khi đi thực tế ở miền núi, len sâu vào những bản làng trên dãy Trường Sơn, nỗi lo "nhân vật vắng nhà" càng tăng lên gấp bội. Vì đường sá cách trở nên đồng bào Pa Kôh, Cơ Tu, Tà Ôi, Vân Kiều… khi đi đâu đó thường phải tính thời gian vắng nhà bằng "đơn vị" ngày. Không ít lần tôi lâm cảnh dở khóc dở cười bởi lúc tìm đến thì nhân vật mới rời khỏi nhà mấy tiếng đồng hồ trước. Như lần tôi về đại ngàn A Lưới (Thừa Thiên-Huế) tìm nghệ nhân điêu khắc gỗ Pa Kôh - ông Cu Đài (trú thôn Ta Ay, xã Trung Sơn). "Anh tới sớm hơn chút thì hay rồi, tôi đi ăn cưới ở bản giáp Lào. Mốt mới về…", ông trả lời điện thoại khi tôi đã tìm đến tận nhà. Mà để tìm được nhà ông, trước đó tôi đã mất cả buổi chiều để dò hỏi đường đi. Lần đầu tìm không thấy, sáng sớm hôm sau tôi tiếp tục hỏi và được một người dân tốt bụng dẫn đến tận nhà. Vậy mà…

Mất hơn 3 ngày, tôi mới gặp được nhân vật thứ sáu trong loạt bài Giữ hồn đại ngàn (đăng trên Báo Thanh Niên tháng 11.2022). Loạt bài sau đó đã vào đến vòng chung khảo giải Báo chí Hải Triều (Thừa Thiên-Huế) năm 2023. Vì sao ông Cu Đài quan trọng với tôi như vậy? Vì ông là một tay đục giỏi, đại diện cho bộ môn điêu khắc truyền thống của đồng bào A Lưới. Không gặp được ông, loạt bài sẽ không trọn vẹn, cứ như xem một bộ phim mà bị "xén" mất một tập.

Ngư dân Nguyễn Đình Bê - nhân vật mà người viết phải theo đuổi nhiều ngày mới gặp được

Ngư dân Nguyễn Đình Bê - nhân vật mà người viết phải theo đuổi nhiều ngày mới gặp được

Nhiều người hỏi đã bao giờ vì nản lòng mà tôi bỏ cuộc giữa chừng trên hành trình đi tìm nhân vật? Chắc chắn là không! Những lần như thế, tôi thường nghĩ vui: nhân vật "đinh" họ thường "trốn tìm", để rồi tự động viên mình "cố lên chút nữa, câu chuyện hay đang chờ mình ở phía trước". Tôi sẽ chờ để gặp được họ. Bởi tôi cũng tin rằng đó là thử thách mà tôi phải vượt qua. Chờ đợi là cái giá để có được nhân vật hay. Và "trời không phụ lòng… phóng viên", khi gặp được họ, tôi thường có những phóng sự ưng ý.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.