Khắc khoải từ một chiến công

Một ngày đầu tháng 12-2017, ông Vũ Phạm Quyết Thắng - nguyên phó tổng Thanh tra Chính phủ - liên lạc với Tuổi Trẻ để tâm sự về “điều day dứt của cha tôi, và nay sắp kỷ niệm 45 năm ngày chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”, tôi muốn giãi bày.

Ông Vũ Phạm Quyết Thắng trầm ngâm, "bắn hạ được B52 thì công đầu thuộc về kỹ sư Nguyễn Ngọc Lạc, khi đó là thượng úy công tác tại phòng vũ khí phòng không, Cục Quân khí - Bộ Quốc phòng (thời điểm đó ông Vũ Phạm Thuyên, bố đẻ ông Thắng là trưởng phòng - P.V).

Tìm đến nhà ông Lạc ở khu tập thể Nam Đồng (quận Đống Đa, Hà Nội), bà Phạm Thị Bạch Liên - vợ ông Lạc - bật khóc: "Ông ấy mất từ đầu năm rồi. Mấy năm cuối đời, ông ốm đau nằm viện, bạn bè đồng đội cũ cùng gia đình chạy đi chạy lại lo làm các thủ tục, chỉ mong trước khi chết ông nhà tôi được ghi nhận, khen thưởng vì thành tích góp công bắn hạ B52. Nhưng ông ấy mất rồi...".

 

Ông Võ Xuân Cờ với hồ sơ, tư liệu chứng minh kỹ sư - thượng úy Nguyễn Ngọc Lạc là người có công nghiên cứu, cải tiến rađa K860 giúp tên lửa xác định mục tiêu chính xác để bắn hạ B52.
Ông Võ Xuân Cờ với hồ sơ, tư liệu chứng minh kỹ sư - thượng úy Nguyễn Ngọc Lạc là người có công nghiên cứu, cải tiến rađa K860 giúp tên lửa xác định mục tiêu chính xác để bắn hạ B52.

Cải tiến rađa hỏng bắn hạ B52

Giở cuốn Lịch sử ngành quân khí Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1965-1975)", ông Võ Xuân Cờ - đồng nghiệp cùng phòng vũ khí phòng không với ông Lạc - buồn bã: "Trong cuốn sách này ghi Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã khen ngợi thành công của Cục Quân khí trong việc cải tiến rađa K860.

Tổng kết thi đua năm 1972, phòng vũ khí phòng không được thưởng Huân chương Chiến công hạng ba. Riêng đồng chí Nguyễn Ngọc Lạc được chọn làm báo cáo để đề nghị tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam".

Ông Cờ dẫn dắt: cuối năm 1972 xưởng quân giới (Cục Quân khí - Quân chủng phòng không - không quân) tiếp nhận một số rađa K860 về để sửa chữa do cả hai băng sóng 1 và 2 đều hỏng. Đây là loại rađa có băng sóng 10cm và băng sóng 3cm. Các băng sóng 10cm thì đối phương dò được, phá nhiễu và tấn công lại ta.

Băng sóng 3cm thì hoàn toàn mới, đối phương chưa biết nhưng hiểm nỗi hầu hết các rađa khi hoạt động thì băng sóng 3cm toàn bị hỏng. Việc chỉ sử dụng băng sóng 10cm khiến ta bắn gần 100 quả tên lửa ở Hải Phòng ngày 16-4-1972 và gần 40 quả tên lửa ở phía tây thủ đô Hà Nội một ngày sau đó không trúng mục tiêu B52 nào.

Tháng 5-1972, Quân ủy trung ương tổ chức hội nghị bàn cách bắn hạ B52 vì nhận định chắc chắn Mỹ sẽ đánh Hà Nội. Khi đó đưa ra 3 phương án đánh B52 bằng cách bắn pháo sáng, dùng máy bay Mic-23 bay lên trên B52 để thả pháo sáng và dùng kính quang học. Và cả 3 cách này đều không hiệu quả.

Phải khôi phục được băng sóng 3cm thì mới làm đối phương bất ngờ được. Ông Lạc trao đổi với mọi người trong phòng và xuống xưởng quân khí tìm hiểu. Lúc này, hàng chục cán bộ kỹ thuật, chuyên gia Trung Quốc hì hục sửa chữa băng sóng 3cm, nhưng sau 3 tháng họ đành bó tay.

"Anh Lạc là người rất cần cù, chịu khó. Anh học ở Trung Quốc 4 năm. Anh cũng tự học tiếng Nga để đọc, dịch các tài liệu tiếng Nga hồi đó. Vì biết tiếng Trung, tiếng Nga nên anh ấy tự mua sách để nghiên cứu..." - ông Cờ nói về người đồng đội của mình.

Theo ông Cờ, khi đó phòng vũ khí có 3 nhiệm vụ là tiếp nhận, bảo quản và hướng dẫn sử dụng vũ khí. Việc sửa chữa vũ khí phòng không thuộc nhiệm vụ của đơn vị khác. Nhưng ông Lạc là người rất chịu khó tìm hiểu, quyết truy cho ra nguyên nhân rađa K860 hỏng vì đâu. Rồi ông đã phát hiện nguyên nhân băng sóng 3cm không hoạt động là do mạch điện bị đấu sai.

Ông Cờ cho biết rađa K860 vốn được trang bị đồng bộ cho pháo cao xạ tầm trung 57mm, nhưng sau khi sửa chữa, cải tiến ổn định thì ông Lạc cho rằng loại rađa K860 có thể giúp tên lửa đánh B52.

Chính nhờ có sáng kiến, cải tiến của ông Lạc mà rađa K860 hoạt động tốt với 2 băng sóng, bắt mục tiêu B52 một cách chính xác, nhờ đó dẫn đường cho tên lửa của ta bắn hạ được B52. Khi đó, Bộ tư lệnh phòng không không quân đã nhanh chóng triển khai ứng dụng cải tiến toàn bộ rađa K860 cho các đơn vị tên lửa để đối phó với máy bay B52".

 

Sách Lịch sử ngành quân khí do NXB Quân Đội Nhân Dân xuất bản năm 2006, từ trang 241-243 có ghi về sáng kiến cải tiến và chiến công của thượng úy Nguyễn Ngọc Lạc và các cộng sự phòng vũ khí phòng không.
Sách Lịch sử ngành quân khí do NXB Quân Đội Nhân Dân xuất bản năm 2006, từ trang 241-243 có ghi về sáng kiến cải tiến và chiến công của thượng úy Nguyễn Ngọc Lạc và các cộng sự phòng vũ khí phòng không.

Lá thư day dứt gửi Chủ tịch nước

"Bố tôi, cụ Vũ Phạm Thuyên từng là chỉ huy của ông Lạc. Trước khi mất, cụ rất suy tư, trăn trở với việc người lính của mình có công lớn nhất trong việc cải tiến rađa phòng không giúp phát hiện chính xác B52 để tên lửa bắn hạ. Vậy nhưng sau bốn mươi năm, ông Lạc vẫn không được khen thưởng gì..." - ông Vũ Phạm Quyết Thắng nói về lý do mà hơn 3 năm trước (ngày 19-5-2014) ông đã gửi thư tới Chủ tịch nước Trương Tấn Sang.

Trong thư, ông Thắng mong mỏi và kiến nghị Chủ tịch nước trao đổi với Bộ Quốc phòng, Quân ủy trung ương giao cho Tổng cục Kỹ thuật, Cục Quân khí "xem xét lại trường hợp của thượng úy Nguyễn Ngọc Lạc để có thể làm thủ tục xem xét phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang".

Trong thư, ông Thắng nêu: đến đầu năm 1972, chúng ta chưa hạ nổi pháo đài bay B52 mà ngược lại, ta thiệt hại rất nhiều người và khí tài. B52 - pháo đài bay của Mỹ - là một thách thức trong cuộc chiến. Nên việc sửa chữa, cải tiến và dẫn đường cho tên lửa bắn hạ được B52 là một thành tích vang dội, góp phần thay đổi cục diện cuộc đối đầu.

Ông Cờ cũng cho biết năm 2011 và 2012, chuẩn bị cho kỷ niệm 50 năm thành lập Cục Quân khí, ông cũng có đơn gửi Cục Quân khí đề nghị xét phong tặng danh hiệu Anh hùng cho ông Lạc. Để hoàn thiện hồ sơ, ông đã liên hệ và cùng các đồng đội cũ xác nhận vụ việc, chứng minh cuối năm 1972 đơn vị đã nhiều lần họp bàn và thống nhất đề nghị phong danh hiệu Anh hùng cho ông Lạc.

"Vụ việc này cũng rối rắm, ông Lạc thì ốm yếu nên giao cho vợ con làm nên cũng khó mà chỉn chu, vì nó liên quan đến kỹ thuật. Nói chung, dính đến khen thưởng thì rất phức tạp..." - người cựu binh gốc Quảng Ngãi Võ Xuân Cơ buồn bã nói.

45 năm từ ngày ấy. Và người có công nay cũng đã khuất núi. Nhưng một sự ghi nhận chiến công vẫn còn xa...

 

12 ngày đêm oai hùng: hạ 34 chiếc B52

Chiến dịch Linebacker II là chiến dịch quân sự cuối cùng của Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, từ 18-12 đến 30-12-1972. Tại chiến dịch này, Mỹ sử dụng lực lượng không quân chiến lược với B52 làm nòng cốt ném bom rải thảm hủy diệt xuống Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên và các mục tiêu khác liên tục trong 12 ngày đêm.

Đêm 18-12, chiếc máy bay B52 đầu tiên bị bắn hạ trên bầu trời Hà Nội. Trong 12 ngày đêm "Điện Biên Phủ trên không", quân và dân ta đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 máy bay B52, 5 máy bay F111 và 42 máy bay chiến thuật khác.
 

Không để người có công bị lãng quên
 

Vợ ông Lạc bật khóc:
Vợ ông Lạc bật khóc: "Chỉ mong trước khi chết ông nhà tôi được ghi nhận, khen thưởng nhưng ông ấy mất rồi..."

Ông Phạm Vũ Quyết Thắng nói: "Để bắn hạ được pháo đài bay B52, công lớn thuộc về ông Nguyễn Ngọc Lạc, người đã nghiên cứu, sửa chữa và cải tiến rađa K860 của Trung Quốc để chống nhiễu và bắt rõ mục tiêu, bắn hạ siêu pháo đài bay này. Sau chiến công này, đơn vị đã đề nghị phong Anh hùng cho ông Lạc, nhưng đến tận bây giờ vẫn chưa được khen thưởng gì. Đó là lý do tôi làm đơn gửi Chủ tịch nước".

Đức Bình/tuoitre

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.