Kể chuyện văn hóa về 'viên ngọc đen'

Ở tuổi 30 đầy hoài bão, một chàng trai người Êđê quyết định dừng nghiệp y đức, rẽ lối kinh doanh. Giữa “rừng” thương hiệu cà phê với nhiều “ông lớn” vang danh thế giới, anh vẫn thành công theo cách riêng của mình.

Chinh phục “cá mập” rót vốn

Anh Y Pôt Niê (SN 1988, người Êđê), Giám đốc Cty TNHH Ê Đê Café (Ê Đê Café), đến từ buôn K’la (xã Dray Sap, huyện Krông Ana, Đắk Lắk) nhận được nhiều sự quan tâm, lời chúc mừng khi anh kêu gọi đầu tư thành công tại Thương vụ bạc tỷ (Shark Tank Việt Nam). Tại chương trình, anh gây thương nhớ với chất giọng vang khỏe đầy nội lực cùng phong thái biểu diễn tự tin khi thể hiện bài hát mang đậm núi rừng Tây Nguyên (H’ren lên rẫy). Không chỉ được nhận xét hát hay, đẹp trai, chàng trai Êđê còn chinh phục các vị “cá mập” bằng câu chuyện kinh doanh sản phẩm cà phê.

Với anh cà phê không đơn thuần thức uống. Bởi, trong “viên ngọc đen” của đại ngàn còn chứa đựng cả câu chuyện văn hóa về mảnh đất, con người Tây Nguyên. Theo anh, để làm nên một ly cà phê đủ sức đánh thức được mọi giác quan, khai thông trí lực và khiến người khác “phê”, thật không đơn giản. Hạt cà phê- “viên ngọc đen” của đại ngàn phải được người nông dân, nâng niu chăm sóc, hấp đủ sinh khí của đất trời và qua bàn tay tài hoa rang xay chế biến của người thợ.

Anh Y Pôt (bên trái) thể hiện tài ca hát trên Shark Tank Việt Nam

Anh Y Pôt (bên trái) thể hiện tài ca hát trên Shark Tank Việt Nam

“Đến vụ thu hoạch, Ami, Ama (mẹ, bố, theo cách gọi của người Êđê) sẽ chọn những hạt cà phê chín mọng đem về bỏ vào cối giã, phơi 7 nắng. Sau đó, Ami, Ama đổ vào chảo đảo đều trên lửa đỏ cho đến khi hạt cháy đen, bốc khói. Khi ấy, cà phê đã chín, Ami, Ama đem đi ủ 3 ngày mới cho vào cối giã, pha cho các thành viên trong gia đình uống. Đây là cách thưởng thức cà phê đặc biệt của người Êđê”, Y Pôt cho hay.

Chính bí quyết pha chế cà phê đặc trưng ấy khiến Ê Đê Café không bị lẫn giữa “rừng” thương hiệu trên cao nguyên. Điều quan trọng hơn, anh Y Pôt rất thông minh khi biết định vị thương hiệu bằng câu chuyện văn hóa. Dẫu chưa thể bứt phá như “vua cà phê” Đặng Lê Nguyên Vũ, song anh Y Pôt “chốt deal” thành công cùng Shark Hùng Anh, với 2,5 tỷ đồng cho 15% và 2,5 tỷ cho vay không tính lãi. Đặc biệt, anh còn được tặng vé vàng trị giá 100 triệu đồng từ vị “cá mập” này.

Ông Y Ju Apuôt, Chủ tịch UBND xã Dray Sap cho hay, rất tự hào về thanh niên Y Pôt Niê. Để có được thành công như hôm nay, thanh niên người Êđê này đã vượt qua bao khó khăn, vất vả. Y Pôt xứng đáng là tấm gương cho thanh niên trong buôn làng tự lực, tự cường, vươn lên trong cuộc sống.

Sau chương trình Shark Tank Việt Nam, nhiều người tò mò về sản phẩm cà phê có khói của Ê Đê Café. “Loại cà phê này được rang bằng tay trên bếp củi. Mỗi chảo chỉ được 1 kg trong vòng 1 giờ đồng hồ. Để cho ra mẻ cà phê chất lượng, người rang cà phê phải tập trung, đảo đều tay, đặt cái tâm của mình vào trong và không được mang cảm xúc tiêu cực. Chưa hết, người rang phải chú ý đến ngọn lửa, lúc nào cần to, khi nào phải hạ nhiệt. Khi mẻ cà phê đủ chín còn bốc khói nghi ngút sẽ được ủ kín 3 ngày. Trong thời gian này, khói củi sẽ quyện cùng hạt cà phê tạo nên vị khói cà phê đặc trưng”, anh Y Pôt nói và cho biết thêm, để tìm ra bí quyết đúng chuẩn, bản thân đã làm hỏng 20 mẻ cà phê, dù trước đó, anh đã được mẹ truyền bí quyết.

Bước qua giới hạn bản thân

Trong tiết chiều đầu năm 2024, tôi tìm về buôn K’la, cách thành phố cà phê Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk chưa đến 20 cây số. Đường về buôn được đổ bê tông trải dài, sạch đẹp. Phía đầu buôn ruộng lúa vàng ươm, đi vào bên trong vườn cà phê vừa được tuốt quả. Ê Đê Café gây ấn tượng với chiếc cổng gắn tên công ty có màu xanh cao vút mang dáng dấp cây tre. Phía trong, khu làm việc của công ty là ngôi nhà dài của người Êđê. Bên trong ngôi nhà, anh trưng bày khá nhiều vật dụng, nhạc cụ, sản phẩm truyền thống (gùi, rìu, nỏ; chiêng; khung dệt, thổ cẩm…). Tất cả được bố trí hài hòa tạo không gian làm việc lý tưởng.

Anh Y Pôt luôn chọn những hạt cà phê chín mọng để chế biến
Anh Y Pôt luôn chọn những hạt cà phê chín mọng để chế biến

Đặc biệt, trong nhà còn treo chiếc áo blouse cùng ống nghe y khoa. Anh Y Pôt cho biết, đấy là kỷ niệm của nghề. Y Pôt là con thứ 5 trong gia đình thuần nông có 8 anh em. Gia đình anh có 10ha cà phê. Tuổi thơ của anh trải qua đủ thăng trầm với “hạt ngọc đen”. Có thời điểm cà phê rớt giá, gia đình lâm cảnh khó khăn, bị chủ nợ đến nhà đòi tiền. Trong nỗi xấu hổ và bất lực, Y Pôt chỉ biết cố gắng học tập để thay đổi số phận. Năm 2014, anh tốt nghiệp Trường Cao đẳng Y tế Đà Nẵng, rồi “đầu quân” cho 1 số bệnh viện: TP Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, TP Buôn Ma Thuột.

Ê Đê Café cung cấp ra thị trường cà phê rang thủ công và bằng máy. Ngoài cà phê nguyên chất, công ty còn có thêm sản phẩm cà phê hòa tan kết hợp với các hương vị trái cây như khoai môn, sầu riêng… Ê Đê Café có mặt hầu hết ở các tỉnh thành trên cả nước, thậm chí đã xuất sang Canada, Đức. Doanh thu của công ty năm 2023 đạt 10 tỷ đồng, lợi nhuận 1,6 tỷ đồng.

Đến năm 2018 (ở tuổi 30), Y Pôt quyết định nghỉ việc, khởi nghiệp với cà phê. Anh bộc bạch: “Bố mẹ buồn khi mình nghỉ việc. Dù sao trong nhà, mình được học nhiều chữ nhất. Mình cũng thích nghề y. Nhưng để đi xa và có thể giúp được gia đình, bà con buôn làng, mình chọn cà phê”, anh Y Pôt nhớ lại.

Cà phê sau khi rang xong sẽ đem đi ủ cho hương thơm đặc biệt

Cà phê sau khi rang xong sẽ đem đi ủ cho hương thơm đặc biệt

Nhân viên Ê Đê Café phân loại những hạt cà phê không đạt

Nhân viên Ê Đê Café phân loại những hạt cà phê không đạt

Anh tâm sự thêm, bản thân đã từng là cậu nhóc nhút nhát, đến mức không dám trả lời bài học trên lớp. Sự tự ti ấy khiến Y Pôt nhiều lần bị bắt nạt. Về sau, anh nhận ra, chính bản thân phải thay đổi. Theo anh, tư duy của con người rất quan trọng. “Có nhiều đất nhưng không biết tính toán làm ăn thì vẫn cứ nghèo. Gia đình, bà con mình trước đây cứ cảnh bán cà phê non (mượn tiền của đại lý hoặc ký nợ phân bón, thuốc trừ sâu…, đến mùa thu cà phê sẽ trả cả gốc lẫn lãi). Sau này, mình hướng dẫn bà con canh tác an toàn, hạn chế sử dụng hóa chất, thu hái cà phê chín…Mình thu mua cao hơn thị trường 5 nghìn đồng/kg cà phê; đồng thời bà con nào cần tiền để đầu tư vườn cây, mình sẽ cho mượn không tính lãi”, anh Y Pôt kể và thông tin thêm, đến nay công ty đã có vùng nguyên liệu 50ha cà phê đảm bảo chất lượng.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.