Hy sinh vì Campuchia-kỳ 4: Vị tướng hy sinh trên chiến trường Campuchia

Thiếu tướng Kim Tuấn (tên thật là Nguyễn Công Tiến, sinh năm 1927, quê xã Tân Ước, Thanh Oai, Hà Nội), tư lệnh Quân đoàn 3 (Binh đoàn Tây Nguyên) là vị tướng duy nhất đã hi sinh trên chiến trường Campuchia.

Thiếu tướng Nguyễn Thị Thanh Hà, tiến sĩ tâm lý học, chính ủy Viện Y học cổ truyền quân đội, con gái tướng Kim Tuấn, dù rất bận rộn nhưng cũng sắp xếp gặp chúng tôi vào một buổi tối muộn tại nhà riêng, trong ngõ nhỏ phường Phương Mai (Hà Nội).

 

Thiếu tướng Nguyễn Thị Thanh Hà, con gái tướng Kim Tuấn, đang kể câu chuyện về cha mình.
Thiếu tướng Nguyễn Thị Thanh Hà, con gái tướng Kim Tuấn, đang kể câu chuyện về cha mình.

Vị tướng anh hùng

Ôm cuốn sách Chân dung vị tướng anh hùng, liệt sĩ Kim Tuấn trong lòng, thiếu tướng Hà nói: “Đời binh nghiệp, vì việc nước, việc quân, bố tôi đi biền biệt. Chị em tôi cứ thui thủi lớn lên ở vùng sơ tán, số lần chúng tôi được gặp bố chỉ đếm trên đầu ngón tay. Những gì chúng tôi biết về bố là qua lời kể của mẹ, các đồng đội của bố và được tập hợp hết trong cuốn sách này...”. Tướng Hà nói rồi tặng chúng tôi cuốn sách (NXB Quân Đội Nhân Dân ấn hành tháng 7-2012).

Theo bà Hà, trung tướng Nguyễn Quốc Thước, nguyên phó tư lệnh (rồi quyền tư lệnh) Quân đoàn 3, tư lệnh Quân đoàn 4, thường nhắc về thủ trưởng, người tiền nhiệm của mình với tình cảm nể phục, kính trọng. Tướng Thước còn nhớ mãi một trận đánh đầu năm 1979 nhằm đập tan tuyến phòng ngự của hai sư đoàn Pol Pot tại Công Pông Chàm do tên bộ trưởng Son Xen trực tiếp chỉ huy.

Nhiệm vụ là sư đoàn 320 (do Khuất Duy Tiến chỉ huy) phải đánh tan tuyến phòng ngự này để mở đường cho các đơn vị của ta vượt sông Mekong, tiến vào giải phóng Phnom Penh. Trước trận đánh, tướng Kim Tuấn cùng phó tư lệnh Nguyễn Quốc Thước đã trao đổi rất kỹ, đưa ra các tình huống khác nhau.

Thậm chí, tướng Tuấn đã suy nghĩ nhiệm vụ của sư đoàn 320 khá nặng nề, nên đã giao ông Thước (là phó tư lệnh) tăng cường để hỗ trợ chỉ huy trận đánh. Khi vào trận chiến, đúng như những gì tướng Tuấn đã dự liệu, khi quân ta bí mật vượt sông định đánh chiếm đầu cầu phía bên kia thì bị địch phát hiện.

Do đã bàn và thống nhất trước, quân ta đã chuyển sang tiến công, tấn công bằng sức mạnh và chỉ sau 20 phút, hệ thống phòng tuyến của địch tê liệt, sức đề kháng của hai sư đoàn Khmer Đỏ bị quân ta đánh tan tác...

Trung tướng Nguyễn Quốc Thước kể vào đầu tháng 3-1979, Bộ Quốc phòng quyết định Quân đoàn 3 mở một đợt truy quét vào sào huyệt cuối cùng của Pol Pot tại khu vực biên giới Battambang (giáp với Thái Lan). Trước trận đánh, tướng Kim Tuấn giao tướng Thước trở lại Siem Reap để thu quân, bàn giao sư đoàn 31 cho Bộ Quốc phòng để làm nhiệm vụ khác, còn ông sẽ trực tiếp ở lại Battambang để chỉ đạo, tham gia chiến dịch truy quét tàn quân Pol Pot.

Dù tướng Thước cùng nhiều chỉ huy các đơn vị cho rằng tư lệnh Kim Tuấn phải về Siem Reap, nhưng tướng Tuấn nhất quyết không nghe. Ông lệnh cho một số cá nhân, bộ phận liên quan chuẩn bị để sáng 16-3 lên thị sát mặt trận, kiểm tra công tác chiến đấu của sư đoàn 10, sư đoàn 31...

Sáng 16-3-1979, tướng Kim Tuấn ngồi trong một chiếc commăngca đi kiểm tra mặt trận. Khi đến Phum Tốc (cách Battambang 40km), một phát súng B40 từ trên núi bắn xuống, trúng xe của ông. Tư lệnh Kim Tuấn bị thương nặng, trực thăng cấp cứu đã chở ngay ông về sân bay Pochentong, sau đó bay tiếp về sân bay Tân Sơn Nhất.

“Do điều kiện cấp cứu ở chiến trường Campuchia không tốt nên bố tôi được máy bay đưa về TP.HCM để cấp cứu. Đích thân ủy viên Bộ Chính trị Lê Đức Thọ đã trực tiếp ra sân bay Tân Sơn Nhất cùng hai êkip cấp cứu, nhưng do vết thương quá nặng, bố tôi đã mất ngay trên máy bay. Trước lúc mất, ông nhận hết trách nhiệm về mình, dặn dò đồng đội và gửi lời xin lỗi vợ con” - thiếu tướng Nguyễn Thị Thanh Hà xúc động kể lại.

 

Thiếu tướng Kim Tuấn (trái) đang báo cáo tình hình mặt trận tại Campuchia (1-1979) cho phó tổng tham mưu trưởng Lê Trọng Tấn - Ảnh tư liệu.
Thiếu tướng Kim Tuấn (trái) đang báo cáo tình hình mặt trận tại Campuchia (1-1979) cho phó tổng tham mưu trưởng Lê Trọng Tấn - Ảnh tư liệu.

Cuộc chiến và cuộc đời

Bà Hà tâm sự khi cuộc chiến chống Mỹ vào giai đoạn ác liệt (đầu những năm 1960), bà mới 6 tuổi cùng cậu em trai Nguyễn Công Hiệu, 4 tuổi, phải cùng ông bà nội sơ tán về mãi Phú Thái, Hải Dương. Mẹ bà thì làm bác sĩ ở Hà Nội, bố bà đi suốt đến giải phóng cũng không về, rồi vì nhiệm vụ lại quay ngay sang Campuchia luôn. Dù vậy, hai chị em bà vẫn không trách móc hay cảm thấy thiệt thòi gì về sự vắng mặt thường xuyên của bố.

“Giờ chúng tôi cũng đã 60 tuổi rồi, làm cha làm mẹ, lên ông lên bà rồi nên hiểu rất rõ tình cảm của bố tôi với vợ con sâu nặng như thế nào. Chúng tôi tự hào về bố của mình. Với chúng tôi, ông là tấm gương để noi theo. Khi bố hy sinh cũng là lúc tôi tốt nghiệp đại học, và tôi đã tiếp bước ông xin vào quân ngũ (Học viện Quân y)” - bà Hà nói.

Trong cuộc chiến, như lời kể của bà Hà thì tướng Kim Tuấn tham gia quân đội từ rất sớm, ông là học sinh Trường võ bị Trần Quốc Tuấn khóa đầu tiên, trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Trong 33 năm chiến đấu liên tục trên các chiến trường liên khu 3, Trị Thiên, Tây Nguyên, Sài Gòn - Gia Định ông đã lập nhiều chiến công vang dội.

“Đất nước thống nhất (năm 1975), nhưng gia đình tôi vẫn chưa được sum vầy, bố tôi vẫn phải ở lại Sài Gòn. Rồi đến năm 1978, cấp trên lại giao nhiệm vụ mới và ông lại ra chiến trường tham gia bảo vệ biên giới Tây Nam, giải phóng đất nước Campuchia khỏi nạn diệt chủng của Pol Pot”.

Theo lời kể của các đồng đội ông Tuấn thì mùa xuân năm 1979, cả Quân đoàn 3 bước vào cuộc tổng tiến công thần tốc, vượt chặng đường 600km xung quanh Biển Hồ, giải phóng sáu tỉnh phía bắc và tây bắc, góp phần giải phóng hoàn toàn đất nước Campuchia. Đồng thời, quân đoàn của tướng Kim Tuấn cũng đã đồng loạt tiến công truy quét, đập tan cơ quan trung ương và lực lượng tàn quân địch ở vùng rừng núi tây nam Campuchia.

Trong 20 tháng chiến đấu, Quân đoàn 3 đã tiêu diệt làm tan rã toàn bộ quân địch trên mặt trận đường 7 quân khu Đông, quân khu Tây Bắc, quân khu Bắc, loại khỏi vòng chiến đấu trên 48.000 tên địch, thu trên 53.000 súng các loại, gần 11.000 tấn đạn, hàng trăm ôtô, xe tăng, máy bay và nhiều tài liệu, tài sản quý rồi bàn giao đầy đủ cho chính quyền mới của Campuchia, góp phần giải phóng 1,7 triệu dân thoát khỏi cơn ác mộng diệt chủng Khmer Đỏ.

Theo tuoitre

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.