Gạc Ma - ngày ấy, không quên

Những ngày này, các cựu binh Trường Sa tại miền Trung lại tất bật đến nhà đồng đội - những chiến sĩ đã ngã xuống trên đảo Gạc Ma bởi nòng súng của quân Trung Quốc ngày 14-3-1988. Có người đến tận nhà đồng đội thắp nén hương. Có nơi làm lễ giỗ vọng cho 64 đồng đội như một lời tri ân những người nằm lại Gạc Ma.
Cựu binh Gạc Ma ôm nhau thắm thiết ngày gặp lại. Ảnh: NGỌC OAI
Cựu binh Gạc Ma ôm nhau thắm thiết ngày gặp lại. Ảnh: NGỌC OAI
Giỗ vọng Gạc Ma
Ở thôn Xuân Thủy (xã Quảng Thủy, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình) có liệt sĩ Trần Văn Quyết, hy sinh trong sự kiện Gạc Ma năm 1988. Mãi đến năm 2009, hài cốt liệt sĩ Trần Văn Quyết mới được tìm thấy nhờ xét nghiệm AND và đưa về quê nhà. Căn nhà thờ anh và bố mẹ đã xuống cấp, anh em ra riêng ai cũng nghèo khó.
Ông Trần Đình Cương, anh trai liệt sĩ Trần Văn Quyết, kể lại: “Ngày đón em về, thờ trong căn nhà cấp 4 xập xệ. Năm 2016, nhờ các nhà hảo tâm vận động và xã hội hóa, nhà thờ cho em trai mới được xây dựng kiên cố, chống được lũ. Căn nhà gần 200 triệu đồng, rất chắc chắn. Tui nghĩ mãi rồi bàn với anh em họ tộc, quyết định căn nhà này ngoài thờ liệt sĩ Trần Văn Quyết thì cũng là nơi thờ vọng 63 đồng đội của em trai. Dù không sinh cùng ngày nhưng lại hy sinh cùng ngày vì nhiệm vụ bảo vệ biển đảo quê hương”.
Người đầu tiên thực hiện tục giỗ vọng 64 liệt sĩ Gạc Ma là cụ Hoàng Nhỏ ở thôn Tân Định (xã Hải Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình). Cụ Hoàng Nhỏ năm nay ngoài 91 tuổi, đã tiếp nối truyền thống 31 năm làm giỗ cho con mình và đồng đội của con với tấm chân thành của tình phụ tử. Theo lời cụ, mâm thờ luôn sắp đặt 64 cái bát, 64 đôi đũa. Trên bàn thờ vọng là danh sách 64 liệt sĩ in ngay ngắn để hóa vàng.
Anh Nguyễn Văn Tấn, Trưởng ban liên lạc bộ đội Trường Sa TP Đà Nẵng, mấy ngày này lại chung tay với đồng đội lo giỗ vọng đồng đội đã nằm lại Gạc Ma. Từ năm 2012 đến nay, ban liên lạc chọn trụ sở Công ty Kỹ thuật - Dịch vụ - Thương mại hàng hải Nguyên Tiến (nằm trên đường Đặng Nhữ Lâm, Thọ Quang, Sơn Trà, Đà Nẵng) làm nơi tụ họp của bộ đội Trường Sa và giỗ vọng 64 chiến sĩ nằm lại Gạc Ma. Ông chủ công ty này là anh Trần Văn Tiến, đi bộ đội Trường Sa năm 1988.
“Cứ tới ngày 14-3, anh em chúng tôi kẻ Trung, người Bắc về ngồi lại cùng nhau để làm giỗ cho mấy anh em nằm lại Gạc Ma và ôn lại những ngày đi xây đảo. Những thằng đàn ông ngồi nhắc lại chuyện cũ là uất nghẹn, như cái hồi ngồi quanh cái radio nghe Đài tiếng nói Việt Nam phát đi phát lại bản tin quân Trung Quốc nổ súng giết đồng đội để chiếm đảo Gạc Ma. Lúc đó, hơn 60 anh em đang ngồi trên chiếc sà lan ở đảo Tốc Tan”, anh Tấn nghẹn ngào.
Gia đình cụ Hoàng Nhỏ mỗi năm đều tổ chức giỗ 64 liệt sĩ Gạc Ma. Ảnh: MINH PHONG
Gia đình cụ Hoàng Nhỏ mỗi năm đều tổ chức giỗ 64 liệt sĩ Gạc Ma. Ảnh: MINH PHONG
Những ngày sau khi mất Gạc Ma, anh em công binh vẫn tiếp tục xây đảo Tốc Tan với tốc độ nhanh nhất. Kế hoạch là xây đảo trong 2 tháng, nhưng chưa đến 1 tháng đã hoàn thành. Xây xong, tàu không thể vào kéo sà lan về nên hơn 60 công binh mắc kẹt ở Tốc Tan trong 3 tháng, phải tiết kiệm từng giọt nước ngọt. Nhiều anh em bắt đầu bị phù thũng, teo cơ vì thiếu rau.
Anh Tấn kể, trong lứa công binh E83 đi Trường Sa đầu năm 1988, Đà Nẵng có 30 người; cánh đi HQ604 xây đảo Gạc Ma có 10 người Đà Nẵng nhưng bị quân Trung Quốc giết hết 9 người, chỉ duy nhất anh Dương Văn Dũng còn sống, sau đó bị bắt về giam tại Liêu Đông 45 tháng cùng 8 đồng đội khác. Sau khi được thả, anh Dương Văn Dũng trở về Đà Nẵng và kiếm sống qua ngày bằng nghề thợ hồ trong nghèo khó. Những cựu binh Trường Sa đã chung tay giúp đỡ anh Dũng có được cuộc sống tương đối thì anh phát hiện có khối u trong não, rồi không nhớ lại.
Quán phở  “Gạc Ma - Trường Sa”
Nằm sâu trong phố biển Quy Nhơn (Bình Định) có một quán phở đặt tên là “Gạc Ma - Trường Sa”. Chủ nhân của quán phở là anh Lê Minh Thoa (53 tuổi) - một nhân chứng vào thời khắc quân Trung Quốc nổ súng chiếm đảo Gạc Ma 31 năm trước, 14-3-1988. Anh Thoa lý giải việc đặt tên quán là Gạc Ma - Trường Sa như một lời nhắc nhớ ngày mất Gạc Ma, ngày những đồng đội của ông bị bắn chết và nằm lại trên đảo.
Vào ngày 11-3-1988, Lê Minh Thoa được điều động sang tàu HQ 604, thuộc Hải đội 1 (Lữ đoàn 125) để nhận nhiệm vụ tăng cường vận tải cho đảo Trường Sa (Khánh Hòa). 2 ngày sau, tàu HQ 604 chạm đến mũi đá đầu tiên ở đảo Gạc Ma. Mặc các tàu Trung Quốc vây ráp, đợi triều cường xuống, những chiến sĩ Lữ đoàn 125 vẫn mang dụng cụ, lương thực rời tàu lên đảo Gạc Ma để cắm cờ Tổ quốc.
Rạng sáng 14-3-1988, thấy cờ Việt Nam bay trên đảo Gạc Ma, tàu Trung Quốc bắt đầu nổ súng nhưng các chiến sĩ công binh vẫn vây quanh quyết tử bảo vệ cờ Tổ quốc. Pháo vẫn nổ ác liệt cho đến 6 giờ sáng cùng ngày, Trung Quốc mới quay sang nã vào 3 tàu của Hải quân Nhân dân Việt Nam là HQ 604, HQ 605, HQ 505.
Hai tàu HQ 604 và HQ 605 bốc cháy dữ dội rồi chìm dần xuống biển. Thoa rời khoang tàu HQ 604, ngoi lên khỏi mặt biển và may mắn vớ được 2 quả bí đỏ. Lấy bí làm phao, Thoa gồng mình cầm cự giữa biển và sau đó bị tàu Trung Quốc bắt giữ, đưa về giam cầm tại Lôi Châu cùng 8 đồng đội trên tàu HQ 604. “Đó là 1.380 ngày tù đày, cực khổ ở Lôi Châu”, anh Thoa uất nghẹn.
Quán phở “Gạc Ma - Trường Sa” nằm ở cuối đường Tăng Bạt Hổ (TP Quy Nhơn) đông hơn trong những ngày cận kề lễ tưởng niệm những đồng đội nằm lại ở Gạc Ma. Trong đó, không chỉ cán bộ về hưu, cựu binh, bộ đội biên phòng, mà còn cả công chức, trí thức, học sinh. Quán phở của anh Thoa như là dấu chỉ để người dân tìm đến tưởng niệm.
“Anh em đồng đội chúng tôi đã cống hiến tuổi trẻ và xương máu của mình ở Trường Sa nên chúng tôi có ước nguyện là được quay lại Trường Sa, được ngụp lặn trong nước biển, nơi có dòng máu của đồng đội chúng tôi hòa chung vào vị mặn của biển”-anh Nguyễn Văn Tấn, Trưởng ban liên lạc bộ đội Trường Sa TP Đà Nẵng
MINH PHONG - NGỌC OAI - NGUYÊN KHÔI
(theo sggp)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.