Đời thợ xa nhà

(GLO)- Gọi là thợ khi phải thành thạo một nghề, có kỹ năng, kinh nghiệm nhất định. Những người thợ gắn bó với các công trình quy mô, đặc thù, thời gian kéo dài, thường có tay nghề cao, được tôn trọng nể vì. Nhưng cuộc đời nay đây mai đó của họ ẩn khuất không ít tâm trạng, tâm tư mà chẳng mấy ai hiểu hết.



Nhất nghệ tinh

Anh Bốn năm nay chừng 50 tuổi, quê Bình Định, theo tốp thợ lên thi công công trình chùa Bửu Quang (TP. Pleiku), phần trang trí. Hạng mục chính là tòa chánh điện quy mô, rộng đến cả ngàn mét vuông, sau khi tháp chuông, phòng khách, phòng sách, phòng phương trượng… đã hoàn tất. Tốp thợ của anh Bốn hiện đảm trách trang trí phần tường tòa chánh điện.

Mỗi ngày ngang qua, chú ý lắm mới thấy tiến độ “chạy” đến đâu. Đó là những dòng chữ hình vuông màu đỏ trên nền tường vàng nổi bật xuất hiện ngày một nhiều mảng tường phía Nam. Quan sát từ xa, người thợ bé nhỏ đứng trên giàn giáo tua tủa, cheo leo, chăm chú khắc từng con chữ, tô từng lớp sơn. Có dịp cà phê quán cóc trước chùa, anh Bốn tâm sự: “Làm việc trên cao, mùa này gió lớn rất nguy hiểm. Người thường không dám trèo lên đâu. Chúng tôi quen rồi, chỉ chú tâm làm thật tốt, thật hoàn hảo, thời gian không quan trọng”.

 Anh Quốc mải mê đục phác thảo. Ảnh: T.S
Anh Châu bên tượng gỗ Phật Di Lặc. Ảnh: T.S



Để tinh thông một nghề có tính chuyên biệt, đòi hỏi người thợ trải qua quá trình học tập, rèn luyện nghiêm khắc. Anh Bốn có gần 40 năm theo nghề nhưng “chưa là gì so với nhiều người”-anh nói. “Cỡ như tôi cũng chỉ là làm theo mẫu, chứ sáng tạo, vận dụng còn hạn chế lắm”. Có thể thế thật, vì có lần tôi chứng kiến nhóm thợ của anh đắp phù điêu một khung trang trí theo mẫu. Đầu tiên, thợ tráng một lớp nền (đất sét pha cát theo một tỷ lệ), rồi lấy mẫu phác thảo trên giấy in xuống lớp đất nền làm khuôn. Sau đó, dùng vữa tráng một lớp theo mẫu. Tiếp tục cắt sắt làm nhiều đoạn làm thành lớp khung ở giữa phù điêu cho chắc chắn. Cuối cùng đắp lên một lớp vữa nữa, trước khi cắt gọt, chỉnh sửa hoàn thiện tác phẩm. Chờ chừng 1 tuần, nhóm thợ anh Bốn mới bắc giàn đưa phù điêu vào vị trí chuẩn bị sẵn và trám hồ cố định.

Nhu cầu tâm linh kéo theo sự phát triển điêu khắc mỹ thuật truyền thống, đặc biệt là điêu khắc nghệ thuật đề tài tôn giáo. Đã có hẳn một nghề điêu khắc tượng Phật duy trì cho đến ngày nay. Tôi chợt liên tưởng đến anh Quốc-người từng học việc tại một cơ sở điêu khắc mỹ nghệ. Xa quê theo người quen lên đây học nghề, những ngày đầu của Quốc chỉ là cân đo đong đếm nguyên liệu hay bê bưng trà nước vặt vãnh cho chủ cơ sở có tên là Châu. Ông chủ Châu cũng là người ngoại đạo, do có năng khiếu, đam mê và chịu khó học hỏi mà tiến bộ trưởng thành. Anh Quốc buổi đầu chỉ có thể tập tò tạo tác sản phẩm đơn giản. Dần dà, anh làm quen với quy trình làm ra một tác phẩm tượng Phật: chọn mẫu, chọn gỗ nguyên liệu, phá gỗ tạo dáng, phác thảo chi tiết, đục chi tiết và điểm nhãn, hoàn thiện tác phẩm. Vất vả nhất là những lần cố định mẫu có hình khối lớn, nặng nề. Và trong một lần như thế, do không có thiết bị hỗ trợ, anh Quốc bị gốc cây to đè gãy một chân.

Không biết rủi hay may nhưng sau tai nạn ấy, chủ xưởng chỉ bày tận tình giúp anh tiến bộ mau chóng. Được xem là người sáng dạ nhưng phải nhiều năm sau nữa, Quốc mới tự mình hoàn thiện những sản phẩm đơn giản của bộ Tam đa, Di lặc, bình hoa cách điệu. Siêng năng, ham học hỏi, giờ đây, Quốc đã thành thạo để tạo ra những tác phẩm đa dạng đề tài, độ tinh xảo cao, đặc biệt là rất có hồn, được nhiều khách hàng ưa chuộng. Tùy kích thước, khối lượng, giá trị nguyên liệu và sự sáng tạo độc đáo mà sản phẩm có giá khác nhau. Nhiều sản phẩm gỗ lũa quý của ông Châu và Quốc có giá đến nhiều trăm triệu đồng.

Đi lúc con mới sinh, về con vào lớp 9!

Trụ trì chùa Minh Thành (TP. Pleiku), khi đưa Thượng tọa Thích Nhật Từ-Phó Trưởng ban Phật giáo Quốc tế Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Phó Viện trưởng Viện Phật giáo Việt Nam-đến thăm chùa, đã tiết lộ điều đó. “Có anh thợ ngoài Bắc Ninh vào làm khi con mới sinh, đến khi về con đã vào lớp 9! Con thấy cha mà như thấy... người lạ!”-sư trụ trì kể.

Anh Châu bên tượng gỗ Phật Di Lặc. Ảnh: T.S
Anh Quốc mải mê đục phác thảo. Ảnh: T.S



Cháu Tiến gần nhà tôi gọi sư trụ trì là “ông cậu” do có quan hệ họ hàng, theo công trình này từ ngày khởi công tái thiết. Cứ sáng đi, trưa về, chiều đi, tối về. “Biết chừng nào mới xong hả chú? Chỉ làm thôi, không quản tháng ngày”-một lần Tiến nói.

Minh Thành là ngôi chùa nổi tiếng không chỉ ở Tây Nguyên với kiến trúc khác lạ, đẹp mắt và quy mô hoành tráng với chánh điện, tháp chuông, hồ liên trì, 500 tượng La Hán làm bằng gỗ quý, bảo tháp 9 tầng cao 72 m thờ Xá lợi, 4 tượng thiên thủ thiên nhãn cao 8 m và vô số độc đáo, hấp dẫn khác. Tính đến nay, quá trình tái thiết ngôi chùa này đã gần vài chục năm có lẻ. Sư trụ trì cho biết, chùa đang ráo riết thi công để kịp khánh thành vào cuối năm 2020. “Phấn đấu như vậy nhưng tôi sợ đến lúc đó công trình cũng chưa xong. Tất cả phụ thuộc ở kinh phí, sau mới đến nhân lực”-Đại đức Thích Giác Mãn-trụ trì chùa Minh Thành-cho biết.

Thầy trụ trì chùa này từng có 7 năm theo học thạc sĩ mỹ thuật, kiến trúc Phật giáo tại Đài Loan. Tái thiết chùa, sư trụ trì luôn trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn theo đúng quy hoạch, thiết kế. Đội ngũ thợ thầy tạo tác, điêu khắc các pho tượng, trang trí đầu hồi, đỉnh tháp, hoa văn họa tiết trang trí tinh xảo hiếm thấy.

Chứng kiến cảnh họ tỉ mỉ, miệt mài, không một biểu hiện mệt mỏi mà đầy say mê trên trần chánh điện cao gần 20 m mới thấy trình độ tay nghề và niềm yêu nghề nơi họ mãnh liệt đến nhường nào. Trong Nam, ngoài Bắc, những tay nghề chạm khắc, trang trí giỏi nhất đều được tập hợp về đây. Thời điểm cao nhất có cả hàng trăm thợ điêu khắc chạm trổ. Gần như “nội bất xuất”, họ ở luôn trong chùa, ăn uống đã có người phục vụ.

Vì nghề mà xa quê, xa gia đình nên người thợ không khỏi những phút chạnh lòng. Anh Bốn, Quốc nhiều đêm không ngủ vì nhớ cha nhớ mẹ, vợ con. Nhiều đêm cánh thợ chùa Minh Thành rơi nước mắt vì nhớ nhà. Tiếng chuông, tiếng mõ làm cho tâm tịnh nhưng đâu ít lần khiến họ não lòng. Đã theo nghề thì chấp nhận, họ ý thức điều đó nhưng cũng đau đáu ngày về, ngày đến một công trình khác.

Những dòng này tôi viết khi Tiến thông báo một nhóm thợ chùa Minh Thành vừa được “ông cậu” giới thiệu vào làm một ngôi chùa ở Bình Dương.

 

 THẤT SƠN


 

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.