Điệu Lăm Vông bên sông Sêrêpốk

Ngược dòng Sêrêpốk sang “làng đảo” Buôn Đôn buôn bán, các thương gia bộ tộc Lào yêu thích cảnh núi non sông nước hữu tình cùng tính cách mộc mạc chân thành của cư dân bản địa nên quyết định dừng chân lập nghiệp. Qua bao thế hệ, người Lào chung sống thuận hòa với các dân tộc anh em M’nông, Êđê… tạo nên cuộc sống yên vui như bản giao hưởng văn hóa đa sắc màu bên dòng sông chảy ngược.
 
Nghi lễ tắm Phật được thực hiện rất tôn nghiêm.
Giữ hồn dân tộc
Trung tuần tháng 4, chúng tôi về xã Krông Na (huyện Buôn Đôn, Đắk Lắk) hòa chung niềm vui đón Tết cổ truyền Bun Pi May của các bộ tộc Lào.
Từ sáng sớm, hàng trăm người dân cùng du khách đổ về tận mắt chứng kiến nghi lễ đón tết độc đáo của cư dân có văn hóa nguồn cội từ xứ hoa Chăm Pa. Trong bộ Sinh (trang phục truyền thống của nữ Lào), một phụ nữ kính cẩn bê chiếc thuyền hoa được kết từ bè chuối bên trong đựng ít xôi, hoa, quả, có cắm cờ giấy và một nén nhang mang ra triền sông làm lễ cầu nguyện rồi thả xuống nước.
Chị Sáo Nang Nga (người Việt gốc Lào, ở xã Krông Na) cho biết, tất cả những lễ vật này do chị tự tay chuẩn bị với lòng thành kính hướng về cội nguồn. Chiếc thuyền hoa trôi theo dòng nước xua đi những điều không tốt trong năm cũ và mang theo ước vọng một năm mới bình an, ấm no.
Ông nội chị Nga là người Lào sang Buôn Đôn buôn bán rồi lấy vợ Êđê định cư luôn. Sang đời bố mẹ rồi đến đời chị, “chất” Lào ít nhiều phai đi song các giá trị văn hóa truyền thống của cha ông vẫn được gìn giữ. Minh chứng là năm nào, con cháu người Việt gốc Lào cũng  chuẩn bị đầy đủ lễ vật để tổ chức đón Tết cổ truyền trên quê hương mới.
Lấy sợi chỉ đỏ để trong mâm Khoẳn (mâm lễ cúng gồm có rượu, hoa, trứng, xôi…) đã được các sư thầy đọc kinh làm phép, ông Bun My Lào (buôn Ky A, xã Krông Na) nhẹ nhàng buộc vào cổ tay khách quý rồi chắp tay chúc nhau may mắn. Ông Bun My Lào vui vẻ giải thích: Tết Bun Pi May hay còn gọi là “Bun” nghĩa là làm phước. Người Lào thường cầu phúc, cầu may mắn cho người khác hơn là cho chính họ. Người khác vui, họ cũng vui theo. Nên khi nhận được sợi chỉ (vật tượng trưng cho may mắn), người Lào lại dành buộc cho người mình thương yêu, trân quý. Để tín vật này có hiệu nghiệm, trong vòng 3 ngày, người được buộc sợi chỉ không được tháo rời tay vì bất kỳ lý do nào.
Ông Bun My Lào tâm sự: Dù sinh ra, lớn lên ở Việt Nam, ông vẫn nhớ về quê hương, cội rễ của mình. Từ nhỏ đến giờ, ông đã 3 lần hành hương về Chăm Pa Sắk (một tỉnh của nước Lào- quê nội của ông). Lần về gần nhất là năm 2012, ông có gần một tháng “ăn cơm, uống nước” quê nhà để cảm nhận, hiểu thêm văn hóa dân tộc. Ông luôn răn dạy con cháu mình gìn giữ truyền thống cha ông từ tiếng nói, cách sinh hoạt đến món ăn, đặc biệt là trang phục truyền thống.
Chỉ vào bộ Salong (trang phục của nam giới Lào) màu nâu bóng loáng, ông Bun My Lào bảo “Màu da, ánh mắt của tôi có thể không giống người Lào cho lắm vì đã “lai” với người Êđê, M’nông… song tôi mặc bộ đồ này chắc hẳn bạn sẽ biết tôi là ai đúng không! Ngày tết, ngày lễ Phật, đi đám cưới… tôi đều mang bộ đồ này và cảm thấy rất thoải mái, dễ chịu”.
Té nước, “say” điệu Lăm Vông
Tắm Phật, thả hoa đăng, buộc chỉ tay, đắp tháp cát… xong, người Lào cùng đông đảo du khách tiếp tục thực hiện nghi lễ té nước, rồi nhún nhảy theo điệu Lăm Vông tình tứ, vui nhộn.
Bê thau nước nực mùi hương hoa thơm ngát, bà Sáo Tha Luôn dùng tay tát nước vào những người xung quanh. Trước khi té nước, bà chắp tay trao lời chúc bình an, may mắn. Người được té nước không hề né tránh, ngược lại họ còn nở nụ cười tươi, chắp tay cúi chào thể hiện sự biết ơn. Bởi người Lào tin rằng, nước sẽ gột rửa điều xấu xa, bệnh tật và cầu chúc năm mới dồi dào sức khỏe. Người được tạt ướt nhiều thì sẽ nhận được phước lộc nhiều.
Thông thường, người trẻ tuổi té nước người lớn tuổi để chúc sống lâu và thịnh vượng. Bạn bè cũng té nước vào nhau. Không chỉ té nước vào người mà còn vào nhà cửa, đồ thờ cúng, súc vật và công cụ sản xuất… để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Vừa té nước, người dân cùng du khách thả hồn vào điệu Lăm Vông bằng tất cả sự hồn nhiên, sôi nổi. Người Lào rất thích vui, mỗi khi có lễ hội họ đều nhiệt tình tham gia và say sưa ca hát, nhảy múa. Với họ, Lăm Vông như cơm ăn, nước uống không thể thiếu trong cuộc sống. Theo tiếng Lào “Lăm” là hát, “Vông” là tròn. Đội múa Lăm Vông đi theo vòng tròn, chuyển động theo hướng ngược chiều kim đồng hồ. Người múa vừa cuộn bàn tay, vừa ép ngón trỏ vào ngón cái, các ngón xoè rộng và uốn cong. Chân cứ ba bước tiến, một bước lùi nhịp nhàng, uyển chuyển. Lời ca trong Lăm Vông được phổ từ những bài hát dân gian như Khắp Thùng, Tăng Vi, Lămxaravan…
Hướng dẫn khách xòe tay, nhún theo điệu nhạc, chị H Na Knul cho hay: Điệu Lăm Vông nhẹ nhàng, đơn giản, dễ học, dễ nhảy. Người tập múa chỉ cần một chút khéo léo, uốn dẻo của đôi bàn tay thon thả là có thể thu hút biết bao ánh nhìn. Từng đôi nhảy xoay tròn, những bước chân nhịp nhàng, những khuôn mặt hào hứng, say mê không biết mệt. Những vị khách mới đầu đứng ngoài vỗ tay theo nhịp giờ đã chân bước tay uốn nhập cuộc hân hoan.
Thấy chúng tôi đứng ngoài, một bạn nữ Lào bước đến mời “Nhảy đi, dễ lắm. Bạn cứ  làm theo mình. Xòe tay cuộn lại, chân di chuyển là được”. Cứ thế điệu Lăm Vông kéo mọi người lại gần với nhau. Mọi khoảng cách về ngôn ngữ, địa lý, dân tộc.. bị xóa nhòa chỉ còn lại tình người ấm áp, chân thành. “Bữa tiệc” Lăm Vông tiếp nối, kéo dài suốt 3 ngày đêm. Mỗi khi mệt, họ dừng lại cùng nâng chén rượu thơm, nhấm nháp món Lạp (món gỏi truyền thống của người Lào).
Ông Y Lươm Knul, phó Chủ tịch UBND xã Krông Na (Buôn Đôn) cho biết: Tết Bun Pi May của người Lào diễn ra từ ngày 13 đến 15/4 hằng năm, bao gồm nhiều nghi thức như tắm Phật, buộc chỉ tay, té nước cầu may… Trước đây, đời sống người dân còn khó khăn nên Tết cổ truyền Bun Pi May tổ chức khá đơn giản, chủ yếu trong cộng đồng người Lào ở Buôn Đôn. Vài năm trở lại đây, chính quyền huyện phối hợp Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh, Hội hữu nghị Việt Nam-Lào tổ chức cho người dân một cái tết trang nghiêm, đầy đủ thu hút nhiều dân tộc anh em cùng du khách phương xa đến chung vui. 

Huyện Buôn Đôn có hơn 220 nhân khẩu là người Việt gốc Lào, tập trung chủ yếu ở xã Krông Na. “Chính quyền huyện tổ chức Tết Bun Pi May thể hiện sự tôn trọng phong tục tập quán của nhân dân các bộ tộc Lào, làm phong phú thêm kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, góp phần vun đắp thêm tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt giữa hai nước Việt Nam- Lào” - Ông Y Lươm Knul nói.

 
Người dân cùng du khách té nước và nhảy điệu Lăm Vông.
H.T (TP)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.