Đi qua nỗi đau bom mìn

Chuyện Hồ Văn Lai thường kể không phải của ai khác mà là của chính anh. Chuyện thật 100%, nghe buồn nao lòng nhưng lạ thay lần nào kể xong Lai cũng bảo... rất vui!
Tại Trung tâm Trưng bày hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn của Dự án Renew (đóng tại TP Đông Hà, tỉnh Quảng Trị), Hồ Văn Lai thường giới thiệu với các học sinh đến tham quan: "Anh là Hồ Văn Lai, 31 tuổi, nạn nhân của bom mìn sau chiến tranh. Các em cứ nhìn tay, chân và mắt của anh đây là rõ. Bom mìn nó "cướp" đi hết rồi!".
Buổi sáng kinh hoàng
Một buổi sáng mùa hè năm 2000, nắng như dát vàng lên vùng cát thị trấn Cửa Việt, huyện Gio Linh. Lai lúc đó 10 tuổi, cùng 3 người em họ đi dọc triền cát gần nhà nhặt phế liệu để đổi kem.
Cả nhóm đang thoải bước thì nhìn thấy một vật kim loại hình tròn, gỉ sét, nằm lộ thiên trên cát. Lai vốn dạn dĩ nên tiến lại gần, nhặt lên ngó thử rồi bất ngờ gõ mạnh vật kia vào đá. Một tiếng nổ chát chúa vang lên, xóa tan sự tĩnh lặng vốn có nơi miền biển này. "Đó là bom bi sót lại sau chiến tranh, con à", sau này Lai nghe ba của anh nói về vật lạ kia như thế.
Cả người Lai nóng ran, mắt không nhìn thấy, chân lẫn tay như bị một khối nặng vô hình ghì lấy. "Nằm trên cát, tôi nghe tiếng bước chân ngày một gần hơn. Mùi tanh của máu, mùi thuốc súng cứ lờm lợm trong cổ họng. Rồi tôi nghe tiếng khóc, tiếng kêu gào thảng thốt của người thân bên tai. Lúc đó, người tôi nóng lắm, rát lắm, toàn thân nhói buốt. Tôi nhớ mọi người bế tôi lên xe máy để chở đến bệnh viện. Trên đường đi, tôi lịm đi lúc nào không hay" - Lai bồi hồi nhớ lại.
Vụ nổ bom bi năm ấy đã khiến 2 người em họ của Lai chết thương tâm, người em còn lại bị thương nhẹ. Riêng Lai bị cụt gần nửa cánh tay phải, tay trái bị bom "tiện" mất ngón cái. Chân phải của Lai "rụng" ngang gối, chân trái mất bàn chân. Những hạt bi sắt trong quả bom bi còn khiến mắt phải của Lai bị hỏng, mắt trái tổn thương thị lực chỉ còn 3/10. Trong vụ nổ này, sức khỏe của Lai bị tổn hại đến 86%.
"Sau 4 ngày mê man trong bệnh viện, tôi mới tỉnh lại. Âm thanh đầu tiên tôi nghe được là tiếng thở dài của ba và tiếng mẹ khóc nức nở. Sau này, khi lớn lên, tôi mới nghĩ vì bản thân thiếu hiểu biết về bom mìn nên mới khiến 2 người em thiệt mạng, còn mình thì mang thương tật suốt đời" - Lai ngậm ngùi nói.

Hồ Văn Lai kể lại câu chuyện của mình cho các em học sinh tại Trung tâm Trưng bày hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn
Hồ Văn Lai kể lại câu chuyện của mình cho các em học sinh tại Trung tâm Trưng bày hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn
Kể chuyện buồn để... vui
Hơn 4 tháng nằm viện và trải qua gần chục ca phẫu thuật, Hồ Văn Lai mới được xuất viện về nhà. Sau đó, dù thân thể không lành lặn, thường xuyên phải nghỉ học nhưng Lai đã nỗ lực vượt qua. Anh hoàn thành chương trình phổ thông rồi vào học tại Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng, chuyên ngành công nghệ thông tin. Tuy nhiên, học đến năm thứ 2, Lai đành ngậm ngùi rời giảng đường vì thị lực ngày càng yếu.
Năm 2015, Lai gặp anh Nguyễn Thanh Phú - cán bộ giáo dục nguy cơ bom mìn, vật nổ của Dự án Renew. Anh Phú ngỏ ý: "Lai có thể đứng trước các học sinh và chia sẻ lại câu chuyện tai nạn bom mìn của mình được không?". Không chần chừ, Lai nhận lời. Từ đó, anh đảm nhận vai trò tuyên truyền viên giáo dục nguy cơ bom mìn cho cộng đồng tại trung tâm với mức lương khoảng 4 triệu đồng/tháng.
Tại trung tâm, mỗi tuần có rất nhiều đoàn học sinh đến tham quan, tìm hiểu về nguy cơ bom mìn. Bên cạnh các nhân viên khác, Lai luôn có mặt và thu hút sự chú ý của học sinh bằng câu chuyện và thân thể không lành lặn của mình. Mỗi lần kể chuyện xong, Lai lại huơ huơ nửa cánh tay phải còn lại, dốc lời "ruột gan": "Các em hãy nhớ tránh xa bom mìn nhé! Nó vô cùng nguy hiểm bởi có thể gây chết người hoặc như bản thân anh đây".
Lai tâm sự rằng mỗi lần kể chuyện xong, anh cảm thấy rất vui dù nói... mỏi cả tay. "Tôi vui là vì các em nhận thức được tầm nguy hiểm của bom mìn mà tránh xa. Vui cũng bởi bản thân còn có ích cho cuộc đời này" - Lai bộc bạch.
Giờ đây, nơi triền cát vụ nổ bom bi năm xưa đã mọc lên những công sở, trường học. Dấu tích ngày xưa đã mất, giờ chỉ còn hình ảnh Lai chống nạng đi ngang qua mỗi ngày. Có lúc anh nán lại hồi lâu để nhắc bản thân phải nỗ lực nhiều hơn trong việc đẩy lùi nguy cơ tai nạn bom mìn. Anh mong mỗi vùng quê trên đất nước mình đều sạch đạn bom chiến tranh và không ai gặp tai nạn như anh nữa.
Anh Nguyễn Thanh Phú cho biết những năm qua, Lai không chỉ đến trung tâm để kể chuyện mà còn hỗ trợ, triển khai nhiều hoạt động truyền thông khác. Lai đã truyền đi thông điệp rằng anh hoàn toàn bình thường như bao người khác và có thể làm được những công việc giúp ích cho cộng đồng. Đến giờ, Lai đã trở thành một thành viên không thể tách rời trong hoạt động truyền thông về nguy cơ bom mìn của trung tâm. 
Hàng trăm ngàn tấn bom mìn sót lại
Việt Nam đã hứng chịu hơn 16 triệu tấn bom đạn các loại từ năm 1964-1975, gấp 4 lần số lượng bom đạn trong chiến tranh Thế giới thứ I. Theo điều tra của Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam (VNMAC) năm 2018, số lượng bom đạn còn sót lại tại Việt Nam lên tới hàng trăm ngàn tấn.
Trên vị trí Chủ tịch Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hiệp Quốc tháng 4-2021, Việt Nam đã chủ trì phiên họp trực tuyến cấp bộ trưởng về chủ đề "Khắc phục hậu quả bom mìn và duy trì hòa bình bền vững: Tăng cường gắn kết để hành động hiệu quả hơn" gắn với Ngày Quốc tế nhận thức bom mìn và hỗ trợ hành động bom mìn (4-4) được Liên Hiệp Quốc tổ chức hằng năm vào tối 8-4 (giờ Hà Nội).
HĐBA đã thông qua Tuyên bố Chủ tịch đầu tiên của HĐBA do Việt Nam đề xuất, đề cập riêng đến vấn đề khắc phục hậu quả bom mìn. Văn kiện nhấn mạnh mối liên hệ giữa khắc phục hậu quả bom mìn với duy trì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững, khẳng định cam kết của HĐBA và đề cao sự cần thiết của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực khắc phục hậu quả bom mìn.
Kỳ tới: Những người thoát chết
Bài và ảnh: ĐỨC NGHĨA (NLĐO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.