Đam Pao không chỉ là ký ức: Chàng Việt kiều hồi hương cách tân thổ cẩm

Từ bỏ công việc ổn định ở nước ngoài với mức lương nhiều bạn trẻ mơ ước, anh K'Jona trở về Lâm Đồng với khát vọng kết hợp thổ cẩm với các chất liệu vải khác nhau để tạo nên những trang phục ấn tượng, mở hướng đi mới cho nghề dệt của dân tộc mình.

“Săn” các họa tiết lạ

Mặc dù chưa nghe giới thiệu tên họ, gốc gác, chúng tôi vẫn nhận ra anh là người bản địa Tây Nguyên bởi nước da nâu, mái tóc xoăn, đôi mắt sâu và nụ cười rạng rỡ rất đặc trưng. K’Jona sinh ra và lớn lên tại buôn làng K’Ho ở xã Đạ Ploa (huyện Đạ Huoai, Lâm Đồng), nơi mà hầu như nhà nào cũng có khung cửi để dệt thổ cẩm truyền thống. Đến năm 12 tuổi, K’Jona rất thích vẽ cảnh làng quê thanh bình, buôn làng mở hội, các họa tiết thổ cẩm… là những đề tài của anh.

“Ba khuyên nên học ngành y, nhưng vốn đam mê hội họa, thời trang nên mình cố gắng thi đậu khoa Thiết kế thời trang của trường Cao đẳng Mỹ thuật trang trí Đồng Nai. Năm 2011, mình ra trường rồi sang thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia làm trợ lý cho nhà thiết kế Ridzuan Bohari”, K’Jona hồi tưởng. Anh đã tháp tùng nhà thiết kế (NTK) Ridzuan Bohari tại nhiều tuần lễ thời trang lộng lẫy ở Kuala Lumpur vào các năm 2013, 2014, 2016 và tuần lễ thời trang Malaysia 2015. Thế nhưng, lòng không nguôi trăn trở về thổ cẩm, loại trang phục mộc mạc nhưng giàu bản sắc của quê hương.

Đến năm 2019, sau 8 năm làm việc chuyên nghiệp trong lĩnh vực thiết kế thời trang ở nước ngoài và tích lũy được nhiều kinh nghiệm, K’Jona từ bỏ vị trí làm việc mà nhiều bạn trẻ mơ ước với mức lương hơn 30 triệu đồng để trở về Việt Nam. In dấu chân khắp các buôn làng ở các xã Đạ Đờn (huyện Lâm Hà), Đạ Ploa (huyện Đạ Huoai), xã Lát và Đưng K’Nớ (huyện Lạc Dương)… để tìm lại hương vị núi rừng, ngửi mùi khói bếp quen thuộc thuở nào và đặc biệt sưu tầm các họa tiết thổ cẩm cho bộ sưu tập của mình.

Sơn nữ K’Ho diện váy cưới của NTK K’Jona.

Sơn nữ K’Ho diện váy cưới của NTK K’Jona.

“Càng đi càng ngỡ ngàng vì thổ cẩm quá đẹp, mẫu mã phong phú; hoa văn và màu sắc rất đặc trưng, tạo được dấu ấn riêng của mỗi vùng đồi núi mà các cộng đồng người thiểu số sinh sống. Họ diễn đạt cuộc sống qua những hình ảnh khi thì đơn giản, chân phương, lúc lại sắc sảo, sống động trên khung dệt”, chị Chế Phương Nam chia sẻ. Chị Nam là Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin Lâm Hà, từng đồng hành với NTK K’Jona và một số nhà sưu tầm thổ cẩm trong các chuyến khảo sát.

Đốn tim giới mộ điệu

Khi đã thỏa chí tang bồng sau những tháng ngày rong ruổi, năm 2020, anh K’Jona bắt đầu cách tân thổ cẩm, lên ý tưởng cho những bộ trang phục vừa hiện đại vừa truyền thống. Trong lúc hướng dẫn khách tham quan những trang phục do mình thiết kế, K’Jona cho biết, hoa văn thổ cẩm vốn là hồn cốt của các tộc người thiểu số Tây Nguyên, rất độc đáo, ấn tượng, nhưng chất liệu dệt khiến loại vải này khá dầy, hơi thô cứng. “Mình tìm cách phối thổ cẩm với các chất liệu khác như voan, cotton, tafta, vải lưới…; đồng thời kết hợp với cách cắt cúp, xếp ly, tạo điểm nhấn ở những chỗ cần thiết để không chỉ tôn dáng người mặc, mà còn giúp bộ trang phục trở nên tinh tế và nhẹ nhàng hơn”, anh giải thích.

Chiêm ngưỡng chiếc váy mà K’Jona thiết kế cho một cô gái để tham gia cuộc thi hoa hậu, người xem không khỏi ngỡ ngàng trước những hoa văn độc đáo của người K’Ho được thêu tỉ mỉ bằng tay trông rất cuốn hút. Cùng với việc đính nhiều hạt đá và cườm tạo điểm nhấn khiến chiếc váy trở nên lộng lẫy, bắt mắt. Sau hồi lâu ngắm chiếc váy, sơn nữ Ka Soan (thị trấn Đinh Văn, huyện Lâm Hà, Lâm Đồng) tiết lộ đã đặt K’Jona may chiếc váy cưới của mình.

K’Jona cách tân thổ cẩm.

K’Jona cách tân thổ cẩm.

“Trước kia thổ cẩm thường được trao tặng trong dịp cưới hỏi để may áo, khố, chân váy hoặc làm tấm đắp. Thổ cẩm còn làm vật đổi chác nhưng hầu như chỉ quẩn quanh trong các buôn làng. Trang phục cưới truyền thống của người K’Ho khá đơn giản, chỉ có chân váy và áo cổ tròn. Sau lễ thì gấp cất đi, không sử dụng được nhiều. Bởi thế, khi lướt facebook, nhìn thấy các trang phục thổ cẩm do K’Jona thiết kế, mình thích lắm, vội tìm đến đặt may áo cưới và cả những chiếc váy xinh xắn khác để đi chơi, dự tiệc, lễ hội...”, Ka Soan hào hứng thổ lộ.

“Đối tượng khách hàng mà tôi hướng đến không chỉ ở trong nước mà còn là du khách nước ngoài. Một số khách hàng tại Mỹ, Canada hay Malaysia đã đặt mua các trang phục có dấu ấn thổ cẩm. Họ sẽ là những đại sứ văn hóa tự nhiên nhất khiến thổ cẩm Tây Nguyên được biết đến nhiều hơn”

NTK K’Jona

NTK K’Jona cho biết, màu sắc của thổ cẩm K’Ho khá tối, bao gồm màu xanh của rừng, đan xen các mảng đen và xám là màu của núi, không thích hợp với các trang phục áo cưới, váy dạ hội của giới trẻ hiện đại. Do đó, anh mạnh dạn phá cách theo hướng dùng màu trắng tinh khôi, màu đỏ thắm của đóa hồng tình yêu hay sắc vàng rực rỡ của loài hoa dã quỳ hoang dại làm màu chủ đạo, biến tấm vải thổ cẩm mộc mạc thành những trang phục trẻ trung, thanh thoát. “Sơn nữ xinh đẹp không chỉ ở nét đẹp hình thể mà tâm hồn luôn hướng về cội nguồn, biết rõ mình là ai. Tuy nhiên, mình cũng mạnh dạn thay đổi để vươn xa, vươn cao. Trang phục hiện đại nhưng vẫn thấm đượm phong vị núi rừng”, anh K’Jona chia sẻ.

Vốn yêu thổ cẩm của tộc người K’Ho và cũng có tình yêu lớn không kém đối với tà áo dài quốc phục Việt Nam, NTK K’Jona tìm cách phối hợp các chất liệu mềm mại, hiện đại như nhung, voan, ren với loại vải thổ cẩm mộc mạc nhưng có mã văn hóa sống động. Nhờ vậy, nhiều mẫu thiết kế của anh có sự kết hợp nhuần nhị giữa nét đặc trưng núi rừng nơi vải thổ cẩm cùng sự uyển chuyển, thướt tha của áo dài, nhất là bộ sưu tập “Thiên đường Tây Nguyên”. Lấy cảm hứng từ hoa văn thổ cẩm của người K’Ho, cùng với sự tinh tế trong cấu trúc, phom dáng, K’Jona đã tạo ra cách thức biểu đạt mới cho bộ sưu tập với 20 áo dài truyền thống duyên dáng nói trên.

“NTK K’Jona thường xuyên mua thổ cẩm ở Đam Pao để phục vụ cho các thiết kế của mình. Trang phục càng đa dạng, phong phú thì thổ cẩm của người dân địa phương sẽ được tiêu thụ nhiều, nghề truyền thống sẽ không bị mai một” - Bà Chế Phương Nam

Tại chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật Việt Nam-Hàn Quốc (trong khuôn khổ Festival Hoa Đà Lạt năm 2022), bộ sưu tập “Thiên đường Tây Nguyên” đã để lại nhiều ấn tượng với giới thời trang. Một số NTK nhận định bộ sưu tập rất trẻ trung, bắt mắt, có cá tính riêng biệt; vừa quen thuộc, gần gũi với lối sống hạo nhiên, phóng khoáng của con người miền sơn cước, vừa có nét sang cả, kín mà gợi của tà áo dài Việt Nam. Sau sự kiện ấy, khách hàng trong ngoài nước đã mua toàn bộ áo dài trong bộ sưu tập.

(Còn nữa)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.