Đai xanh giữ đất, nuôi người

Việt Nam có bờ biển dài 3.260km, với khoảng 3.000 hòn đảo lớn nhỏ ven bờ, các loại hình đất ngập nước như bãi triều lầy, vịnh, ven đảo, cửa sông, rạn san hô…, thích hợp cho phát triển rừng ngập mặn (RNM). 

Rừng ngập mặn xã Hưng Hòa (TP Vinh, Nghệ An). Ảnh: DUY CƯỜNG
Rừng ngập mặn xã Hưng Hòa (TP Vinh, Nghệ An). Ảnh: Duy Cường
RNM không chỉ là nơi người dân đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản, cung cấp dược liệu, nơi ươm giống của nhiều loài động thực vật…, mà còn có vai trò cực kỳ quan trọng trong phòng hộ, chống xâm thực, hạn chế “cát bay, cát nhảy”, góp phần bảo vệ nơi cư trú của người dân ven biển, các công trình đê điều… RNM chính là đai xanh giữ yên dải đất ven biển.
Sống tựa vào rừng ngập mặn
Sáng sớm, bà Trần Thị Bằng, thôn Liên Thành (phường Hải Châu, thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa) xuống rừng sú vẹt bên cửa Lạch Ghép lấy cá mà chồng và con bà đánh bắt được đem lên chợ bán. Hôm nay, hai bố con ông Yêu (chồng bà) bắt được khá nhiều cá uốp, cá đối. Ngoài cá uốp, cá đối đánh ngoài sông, trong lòng RNM này còn có nhiều loài đặc sản như cá bớp, lệch, cua… mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân nơi đây.
Ở hạ nguồn sông Lam, rừng bần Hưng Hòa ngày càng trở nên tươi tốt, trở thành điểm du lịch của tỉnh Nghệ An. Ông Trần Văn Chương (xóm Thuận  Hòa, xã Hưng Hòa, TP Vinh) cho biết, rừng bần có khoảng 65ha, chiều ngang nơi rộng nhất lên tới gần 1km. “Ngày xưa, RNM quê tôi đã ngăn triều cường từ sông Lam và sông Rào Đừng. Còn nay, rừng không chỉ bảo vệ đê, là nơi sinh sống của tôm cá mà còn là cánh rừng đẹp nổi tiếng nhiều người biết đến”, ông Chương tự hào.
Rừng Sác thôn Nhĩ Thượng (xã Gio Mỹ, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị) rộng khoảng 6ha, có nhiều loài cây như mây, bún, xà cừ, lộc vừng… Đây cũng là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật như: chim cu, chuốc chuốc, vịt trời, cói…
Đặc biệt, trong nhiều năm qua, đây là nơi đàn cò nhạn quý hiếm thường về trú ngụ. Rừng Sác có vai trò vô cùng quan trọng đối với người dân Nhĩ Thượng, là lá phổi xanh, ngăn xâm nhập mặn cho cánh đồng lúa, chắn gió, chắn cát… Cũng nhờ hệ sinh thái đa dạng nơi đây, người dân đánh bắt được nhiều loại tôm, cá để có thêm thu nhập, ổn định cuộc sống hơn. 
Xã Triệu Độ (huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị) có hơn 3km rừng bần chua ven sông Thạch Hãn với diện tích 29ha. Ông Nguyễn Hữu Phận, Phó Chủ tịch UBND xã Triệu Độ, cho biết: “Trong nhiều năm qua, bờ sông có trồng cây bần chua đã hạn chế một cách đáng kể tình trạng sạt lở. Đặc biệt, rừng làm giảm tốc độ dòng chảy nên bờ sông ngày càng được bồi đắp, đưa bờ thoải ra rộng phía dòng sông”.
Giá trị vô biên 
Thạc sĩ Vũ Văn Lương, Viện Nông nghiệp và Tài nguyên - Đại học Vinh, hiện đang làm luận án tiến sĩ về RNM. Anh cho biết, có thể nói, RNM có giá trị vô biên. Đây chính là địa bàn phát triển nghề nuôi trồng thủy sản đem lại hiệu quả kinh tế cao, bền vững. RNM là môi trường phát triển của nhiều loài thủy hải sản, là nơi ươm giống của nhiều loài chim nước, chim di cư và một số động vật như khỉ, cá sấu, heo rừng, kỳ đà, chồn…
RNM có vai trò bảo vệ hệ sinh thái vùng cửa sông - ven biển, điều hòa nhiệt độ; hạn chế xói lở, xâm nhập mặn, bảo vệ các loại tài nguyên ven biển trước sự tàn phá của sóng, gió bão, nước biển dâng, triều cường; ngăn chặn quá trình sa mạc hóa khu vực đất canh tác bên trong RNM. Biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, khó dự báo và kiểm soát, chính vì thế vai trò của RNM càng trở nên đặc biệt quan trọng.
Ngày nay, RNM là địa điểm du lịch sinh thái thú vị, mang lại giá trị kinh tế cao, chẳng hạn Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ (TPHCM), RNM Cà Mau, Vườn quốc gia Xuân Thủy (Nam Định)… Nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản được phát triển trong RNM, tiêu biểu như: nuôi tôm - cua kết hợp ở Cà Mau, nuôi tôm rảo quảng canh cải tiến ở Yên Hưng và Quảng Ninh; nuôi cua lồng, cá bống mú, ốc len trong RNM tại Cần Giờ (TPHCM)…

Người dân đánh bắt cá, tôm trong RNM ở cửa Lạch Ghép sông Yên (phường Hải Châu, thị xã Nghi Sơn, Thanh Hóa). Ảnh: Duy Cường
Người dân đánh bắt cá, tôm trong RNM ở cửa Lạch Ghép sông Yên (phường Hải Châu, thị xã Nghi Sơn, Thanh Hóa). Ảnh: Duy Cường
Theo GS-TS Phan Nguyên Hồng, chuyên gia hàng đầu châu Á về RNM, các loài cây RNM ở Việt Nam cung cấp nhiều sản phẩm, trong đó có 30 loài cây cung cấp gỗ, củi, than; 15 loài cây cung cấp Ta-nanh, 24 loài cây cung cấp lá làm phân xanh, 14 loài cây làm thức ăn gia súc, 5 loài cây làm thuốc, 9 loài cây là cây chủ thả cánh kiến đỏ, 21 loài cây hoa có nhiều mật để nuôi ong,…
Xanh lại đai xanh
Ông Đinh Thìn, người có 21 năm bảo vệ RNM Hưng Hòa (TP Vinh, tỉnh Nghệ An), kể: “Trước đây rừng hay bị chặt, chim hay bị săn bắn trộm. Việc bảo vệ rừng cần có phương tiện đi lại ven sông, luồn lách trong rừng nên cũng khó khăn. Để khắc phục, những thời điểm cần thiết, nhất là ban đêm, tôi thuê thuyền nhỏ đi tuần tra, bảo vệ. Trước đây, có những gia đình chặt cây rừng về làm củi nấu được tôi nhắc nhở. Tôi tham mưu giải pháp bảo vệ rừng cho xã, tuyên truyền tới từng gia đình. Mưa dầm thấm lâu, bây giờ ý thức bảo vệ rừng bần của người dân rất tốt”.
Trong nhiều năm qua, RNM ở xã Gio Mỹ (huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị) cũng được bảo vệ hết sức chu đáo. Người dân các thôn đã tình nguyện tham gia bảo vệ rừng.
Mới đây, tháng 5-2021, UBND tỉnh Thanh Hóa đã quyết định trồng bổ sung 24,5ha RNM. Chỉ tính từ năm 2015 đến nay, tỉnh này đã trồng hơn 970ha RNM tại các huyện Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa...
Từ năm 2015, tỉnh Quảng Trị thực hiện Dự án phục hồi và phát triển bền vững hệ sinh thái RNM gắn liền với sinh kế bền vững, trồng gần 65ha rừng ở cửa sông Bến Hải, sông Thạch Hãn thuộc huyện Gio Linh và Triệu Phong.
Thạc sĩ Vũ Văn Lương cho biết, trước đây RNM liên tục giảm diện tích; nhưng những năm trở lại đây, diện tích rừng đang có xu hướng được phủ xanh trở lại. Năm 2000, diện tích RNM ở Việt Nam chỉ còn 156.608ha thì đến năm 2016 tăng lên 179.000ha. “Nếu đai xanh RNM được bảo vệ, bảo tồn thì các khu vực ven biển sẽ được an toàn hơn”, thạc sĩ Vũ Văn Lương nhấn mạnh.
Ông Trần Văn Tý, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị, thông tin, trong những năm qua, diện tích RNM của tỉnh không ngừng được mở rộng nhằm tạo lập hệ thống rừng ven biển bền vững, phát huy vai trò phòng hộ, giảm thiểu các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, xây dựng môi trường sinh thái ven biển ổn định.
Trong khi đó, ông Nguyễn Trường Thành, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Nghệ An, cho biết, hiện nay các tuyến đê biển của tỉnh Nghệ An mới được thiết kế để chống chịu với gió bão cấp 10. Với mức độ tác động của biến đổi khí hậu như hiện nay thì phải xây dựng đê chống chọi được với gió bão cấp 11, 12 và siêu bão. Vì thế, trong lúc chưa có điều kiện để đầu tư những tuyến đê như vậy, RNM chính là “lá chắn” cho các vùng ven biển chống chọi lại triều cường, gió bão, biển xâm thực…
Theo Thạc sĩ Vũ Văn Lương, qua nghiên cứu các tài liệu cho thấy, diện tích RNM ở Việt Nam đã bị suy giảm rất nghiêm trọng do khai thác quá mức, tác động của hoạt động kinh tế và biến đổi khí hậu. Nếu năm 1943, diện tích RNM có đến 400.000ha thì năm 1962 còn 290.000ha, đến năm 1983 còn 252.000ha và năm 2000 chỉ còn 156.608ha.
DUY CƯỜNG - NGUYỄN HOÀNG (SGGPO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.