Có một nhà tù “độc nhất vô nhị” trên thế giới Kỳ III - Những tù nhân thiếu nhi tự mổ bụng phản đối kẻ thù

Ở Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt, đáng sợ nhất đối với các tù nhân nhỏ tuổi là cái rét kinh người trong khi chỉ có manh áo mỏng che thân. Kẻ thù cũng biết điều đó, và chúng đã dùng thủ đoạn cực kỳ dã man là dội nước vào những người tù nhỏ bé, yếu ớt trong đêm khuya giá lạnh.

Nhưng sự hà khắc, cái lạnh và những trận đòn roi tàn bạo không hề làm tê liệt dũng khí đấu tranh của các chiến sỹ cách mạng niên thiếu. Một trong những chiến công vang dội, là cuộc tự mổ bụng tập thể của những tù nhân nhỏ tuổi phản đối trực diện kẻ thù…

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Mai Thanh Minh trong một cuộc giao lưu tại Di tích quốc gia Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Mai Thanh Minh trong một cuộc giao lưu tại Di tích quốc gia Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt

Trước sự khủng bố tinh thần, thể xác với nhiều hình thức tinh vi, xảo quyệt và tàn bạo, tình hình cuộc đấu tranh bảo toàn khí tiết gặp nhiều khó khăn, những người lãnh đạo trong nhà lao đã đề ra phương án đối phó với địch nhằm không rơi vào thế bị động và củng cố tinh thần anh em tù nhân.

Trong các phương án đưa ra, có tuyệt thực và tự mổ bụng tập thể. Sau khi quyết định trên được phổ biến trong toàn lao, tinh thần, ý chí cách mạng sục sôi, dâng trào. Ngay trong đợt phát động đầu tiên, rất nhiều người xung phong…mổ bụng; trong đó, có những người từng “đăng ký” trước đây nhưng chưa được thực hiện.

Với bản danh sách “xin được tự mổ bụng” ngày càng dài ra, tổ chức quyết định chọn 5 người, gồm: Nguyễn Văn Thu, Mai Bốn, Thái Bá Tro, Bùi Văn Hiệp, Nguyễn Văn Út. Đó là những chiến sỹ quả cảm nhất, giàu kinh nghiệm chiến đấu nhất. Mỗi người được phát một bộ quần áo pyjama màu trắng với mục đích, khi máu chảy ra sẽ tương phản với màu áo, tạo nên hình ảnh ghê sợ để uy hiếp kẻ thù; một lon sữa bò pha với nhiều nước uống cho loãng máu; một chai dầu Nhị Thiên Đường để xoa vào bụng trước khi mổ và một dao lam.

Trở lại với vụ mổ bụng, yêu cầu của tổ chức là “mổ phải lòi ruột ra nhưng không được chết”, vì để chết là làm tổn thất lực lượng đấu tranh. Vì vậy, cách mổ bụng đã được hướng dẫn kỹ càng từ trước. Phải mổ ở bên phải vì bên phải là ruột già. Các đợt mổ cũng có khoảng cách nhất định để kéo dài thời gian uy hiếp kẻ thù. Trước khi mổ bụng, phải đứng ghép vào nhau sao cho địch còng tay trái (2 người bị còng lại với nhau), còn tay phải dùng để mổ bụng.

Khoảng 15 giờ ngày 21/11/1971, theo thông báo, địch sẽ chuyển anh em về lại Chí Hoà với lý do đây là trại giáo huấn nên không chấp nhận những trẻ em không chấp hành nội quy và chống chào cờ. Biết địch lên kế hoạch đàn áp, mọi người sẵn sàng cho việc mổ bụng. Đến 16 giờ, địch tuyên bố không có máy bay nên đưa tù nhân về lại trại giam.

17 giờ, khi bọn lính bảo an và trật tự chuẩn bị tấn công phủ đầu, anh Nguyễn Văn Thu tuyên bố: “Nếu nhà cầm quyền Sài Gòn đàn áp tù nhân, chúng tôi sẽ mổ bụng phản đối”. Tất cả mọi người cùng đồng thanh: “Phản đối nhà cầm quyền Sài Gòn đàn áp tù nhân”. Tiếng hô được hưởng ứng lan thành những đợt sóng dài suốt nhà lao…

9 tù nhân thiếu nhi xung phong tự mổ bụng để uy hiếp kẻ thù. Ảnh T.L

9 tù nhân thiếu nhi xung phong tự mổ bụng để uy hiếp kẻ thù. Ảnh T.L

Cùng lúc đó, địch bắt đầu xông vào đánh. Cả nhà lao ồn lên tiếng hô phản đối, tiếng la ó và tiếng roi vọt, gậy gộc của kẻ thù. Mai Thanh Minh nhớ lại: “Lúc đó, anh Thu là người mổ bụng đầu tiên. Những người khác nắm chặt tay nhau, một mặt không cho địch xé lẻ, một mặt để che chắn cho anh em thực hiện việc mổ bụng. Tiếp sau anh Thu đến lượt anh Thái Bá Tro rồi đến tôi mổ bụng. Tôi rạch phát đầu tiên mạnh quá, lại trúng vào cơ bụng nên lưỡi lam gãy làm đôi. Được anh Bảy Bồng kèm sát, tôi dùng nửa lưỡi lam còn lại rạch tiếp mấy nhát, ruột lòi ra, tôi giơ tay bợ ruột. Máu chảy lênh láng. Thấy vậy, một tên trung uý Nguỵ lấy chiếc tô nhựa úp vào vết mổ. Sự việc cứ thế kéo dài khiến địch hoảng loạn, đến chiều chúng đưa những anh em mổ bụng đi nhà thương cấp cứu…”.

Trong số 5 người được chọn mổ bụng, chỉ có 3 người kịp thực hiện, còn 2 người bị địch dùng gậy gộc tấn công, không kịp mổ. Mai Thanh Minh vén vạt áo, chỉ cho chúng tôi xem vết rạch bụng bằng dao lam vẫn còn sẹo lớn, nói tiếp: “Những ngày sau đó, chúng tôi tiếp tục tuyệt thực 3, 4 ngày đêm để đấu tranh. Được anh em chăm sóc bằng nước tiểu và muối rửa, xát vào vết thương. Điều kỳ diệu là qua vài ngày, vết thương không nhiễm trùng mà tự lành, không một viên thuốc cầm máu, kháng sinh. Đến ngày thứ 4, các anh em bị xé lẻ trả về xà lim, riêng Thái Bá Tro, do vết thương nặng nên địch nhượng bộ chuyển anh sang bệnh viện điều trị”.

Sau đợt tuyệt thực và mổ bụng đó, địch thu hết đồ đạc, chỉ cho tù nhân mặc trên người những bộ quần áo mỏng, họ phải chịu đựng cái lạnh khắc nghiệt của mùa Đông Đà Lạt. Ăn uống thì ít mà đòn roi thì nhiều. Cứ 4 người bị còng dính vào nhau, không nằm sấp được bình thường mà phải nằm chéo đè lên nhau trong xà lim chật chội, hôi hám, nhớp nháp. Hầu hết anh em tù nhỏ tuổi sức chịu đựng kém nên bị bại liệt chân tay. Dù vậy, các chiến sĩ niên thiếu ấy vẫn kiên trì chịu đựng; đồng thời, liên lạc với nhau bằng cách gõ mật mã từ phòng này sang phòng khác để động viên nhau bảo toàn lực lượng và chọn thời cơ thuận lợi hơn để tiếp tục đấu tranh…

Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt được địch xây dựng trên ngọn đồi Chi Lăng

Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt được địch xây dựng trên ngọn đồi Chi Lăng

Để mở rộng thêm thông tin về đoạn tư liệu này, xin được kể về một cựu tù nhân thiếu nhi đặc biệt. Ông là Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Mai Thanh Minh, tên thường gọi Mai Bốn, bạn bè thân thì kêu bằng cái tên “Bốn cụt”, nguyên Phó Giám đốc Sở Tư pháp Lâm Đồng. Hồi tưởng lại chặng đường tranh đấu sôi nổi và những năm tháng bị giặc bắt giam cầm ở nhiều nhà lao từ Đà Nẵng, Côn Đảo, Khám Chí Hòa, Trung tâm Giáo huấn thiếu nhi Đà Lạt…, người cựu tù thiếu nhi gan dạ ngày ấy như thấy còn “nóng hổi” trong máu huyết của ông.

Năm 13 tuổi, Mai Thanh Minh làm liên lạc cho Đại đội CK3, Tiểu đoàn T89 đặc công tỉnh Quảng Đà. Tháng 4/1969, ông được tổ chức giao nhiệm vụ cùng với 2 đồng chí nữa bí mật đánh vào Kho đạn Quận 3 - Đà Nẵng. Để giữ bí mật, trước khi làm nhiệm vụ, cấp trên giao cho ông một tờ giấy khai sinh có tên là “Mai Bốn”, (cha là Mai Cải, mẹ là Trần Thị Dấm) và dặn rằng: “Từ giờ, anh phải nhớ tên anh là Mai Bốn, nếu bị giặc bắt khai là Mai Bốn”.

Cái tên Mai Bốn đi theo Mai Thanh Minh suốt cả cuộc đời tranh đấu của anh. Sau trận đánh vào kho đạn Đà Nẵng làm cho giặc điên cuồng truy quét, trong tổ chức của Mai Bốn có một tên phản bội đã khai báo làm cho toàn bộ đơn vị bị giặc bắt và giam ở Ty Gia Long (Đà Nẵng). Giặc dùng đủ cực hình tra tấn, vẫn không khai thác được gì ở những người cộng sản trẻ tuổi. Trước Tòa Quân sự Vùng I Chiến thuật Đà Nẵng, Mai Bốn dõng dạc: “Đế quốc Mỹ xâm lược nước tôi, tôi đánh Mỹ, tôi chả có tội gì cả!”. Ngày 13/1/1970, Mai Bốn bị giặc tuyên án 10 năm tù khổ sai và đày ra Côn Đảo, khi ông mới tròn 15 tuổi.

Những ngày tháng bị giam cầm ở “địa ngục trần gian” này, Mai Bốn nếm đủ mọi cực hình tra tấn của chế độ lao tù. Ông cùng anh, chị tù nhân ở đây kiên cường đấu tranh, chống việc chào cờ, hát quốc ca của giặc, chống đàn áp. Ông trở thành tấm gương người tù cộng sản trẻ tuổi gan dạ, được các anh, các chú yêu mến.

Đầu năm 1970, nhân có phái đoàn của Liên Hợp Quốc ra Côn Đảo khảo sát tình hình tù chính trị nhỏ tuổi bị giam giữ tại đây, Mai Bốn là tù thiếu nhi nhỏ tuổi nhất được chọn gặp gỡ phái đoàn. Ông đã hùng hồn trả lời các câu hỏi “ngớ ngẩn” của một người Mỹ trong đoàn và bày tỏ thái độ phản đối chế độ độc ác của nhà tù.

Tháng 8/1971, Mai Bốn cùng 47 tù nhân chính trị thiếu nhi khác bị giặc “gom” từ các nhà lao khắp miền Nam đưa về khám Chí Hòa. Đến tháng 10/1971, giặc đưa toàn bộ số tù nhân nhỏ tuổi này về Trung tâm Giáo huấn thiếu nhi Đà Lạt, tức Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt…

Ông Mai Thanh Minh trong ngày nhận Danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân

Ông Mai Thanh Minh trong ngày nhận Danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân

Những ngày bị giam ở trung tâm này, Mai Bốn chứng kiến sự tàn bạo, thâm độc của giặc đối với 600 tù nhân tuổi từ 12 đến 17. Có lẽ được tôi luyện trong những năm tháng bị giặc giam ở Hầm Đá, Chuồng Bò, Chuồng Cọp… (Côn Đảo) đã giúp Mai Bốn trở thành một tù nhân thiếu nhi gan lỳ, bất khuất khiến những cai tù khét tiếng trong việc tra tấn tù nhân ở trung tâm này nhiều phen khiếp sợ.

Ông tiếp tục tham gia các phong trào chống chào cờ, hát quốc ca của giặc, chống đàn áp, đòi dân sinh, dân chủ, đòi giặc phải trả tự do cho những tù nhân đã hết hạn tù, xé cờ ba que của giặc, đánh trả lại cai ngục tàn ác... Đặc biệt, Mai Bốn là một trong 5 tù nhân xung phong tự nguyện mổ bụng mình để uy hiếp kẻ thù.

Mai Bốn kể rằng, sau ngày nước nhà thống nhất, ông đã tìm về và “trả lại tên” cho người mà ông đã mang trong suốt 30 năm qua. Nhờ một người quen ở Đà Nẵng, năm 2003, Mai Bốn (Mai Thanh Minh) đưa vợ và 3 con về căn nhà số 22 Nguyễn Du, TP Đà Nẵng. Tại đây, lần đầu tiên ông biết cái tên Mai Bốn là một liệt sỹ đã hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, là em ruột của nữ Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Mai Thị Rân. Ông đặt tờ giấy khai sinh lên bàn thờ và thắp cho người đồng chí một nén nhang như là sự tri ân. Người mẹ già của Mai Bốn đã xúc động nhận Mai Thanh Minh làm con nuôi, coi như phần còn lại của đứa con trai duy nhất của bà…

------------------

KỲ SAU: VƯỢT NGỤC, TIẾP TỤC CHIẾN ĐẤU

Theo UÔNG THÁI BIỂU - TƯỜNG SAN (LĐ online)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.