Chuyện người đánh sân bay Pleiku

(GLO)- Ngày nay, những người dân Pleiku tầm trên dưới 80 tuổi có lẽ vẫn còn nhớ đêm 6-2-1965 với trận tập kích sân bay Pleiku gây chấn động.

Sân bay Pleiku bấy giờ còn gọi là “Trại Hô-lô-uây” (Holloway). Trại được rào quanh 10 lớp kẽm gai, 7 cứ điểm, 8 lô cốt và 10 pháo đài cao từ 8 đến 10 m. Giữa các lớp rào kẽm gai là mìn chiếu sáng và mìn sát thương. Để làm vành đai trắng tránh vướng đường quét của 12 chiếc đèn pha hàng đêm canh phòng, dân cư quanh vùng bị dời xa đến 5 km. Một tiểu đoàn biệt động Sài Gòn, một đại đội biệt kích Mỹ và 14 xe tăng luân phiên tuần gác ngày đêm.

 

Anh hùng Thanh Minh Tám ( bên phai) trong một lần trò chuyện với pv báo Gia Lai năm 1996.

Phòng thủ kiên cố là thế, nhưng đêm 6-2-1965, một đơn vị đặc công Quân khu 5 phối hợp với Tỉnh đội Gia Lai đã lọt qua hết 6 vòng rào, tiến sát khu nhà 54 cố vấn Mỹ và nhà viên Đại tá Sư trưởng Sư đoàn 6 Không quân Sài Gòn! Lúc ấy, tất cả đều im ỉm ngủ say.

Đúng 2 giờ ngày 7-2, tiếng bộc phá, tiếng súng nổ ran giữa sân bay và Quân đoàn 2. Quá bất ngờ, quân tướng hốt hoảng, tán loạn. Chỉ sau 30 phút, 40 máy bay các loại bị phá hủy với khoảng 300 lính thương vong, cả lính Mỹ lẫn lính Việt Nam Cộng hòa.

Ngay sáng hôm ấy, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Mỹ là Bundy, Đại tướng Westmoreland-Tư lệnh lực lượng Hoa Kỳ tại Việt Nam cùng Quốc trưởng tự xưng Nguyễn Khánh từ Sài Gòn ra thị sát. Trước cảnh tan nát của sân bay, Bundy không nói được lời nào, chỉ Westmoreland luôn mồm lẩm bẩm: “Thật tệ hại!”. Cũng trong ngày hôm ấy, Hãng thông tấn AFP bình luận: “Vùng quanh thị xã Pleiku là một vùng bằng phẳng trống trải, du kích không có một nơi ẩn nấp thiên nhiên nào. Vậy mà họ vẫn đến sát vị trí không bị lộ”!

Một trong những chiến sĩ đặc công tham gia cuộc tập kích ấy sau đó đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, đó là Thanh Minh Tám. Ông vừa mất ngày 22-11-2016 trong niềm thương nỗi nhớ của bao người.

Anh hùng Thanh Minh Tám tên thật là A Núk, người con ưu tú dân tộc Mơ-nâm, sinh năm 1936 tại làng Kon Plông (xã Hiếu, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum), giáp ranh với huyện Kbang, tỉnh Gia Lai. Năm 14 tuổi, A Núk được tuyển vào đội thiếu niên bảo vệ cán bộ cơ sở người Kinh ở dưới xuôi lên hoạt động. Hai năm sau, A Núk vào bộ đội địa phương, chiến đấu tại chỗ, trong đó có trận diệt đồn Kon Plông năm 1951, sau đó là trận tiêu diệt đồn Măng Đen đêm 27, rạng ngày 28-1-1954 để “chia lửa” với chiến trường Điện Biên Phủ.

Cũng năm 1954, sau Hiệp định Genève, A Núk tập kết ra Bắc theo đội hình Trung đoàn 120 Tây Nguyên, đóng quân ở Nghệ An. Ngày 25-8-1958, A Núk tham dự khóa đặc công trường Đội Dung ở Thanh Chương-Nghệ An. Một năm sau đó, kết thúc khóa học, A Núk được đưa về Nam tham gia thành lập đơn vị đặc công Tỉnh đội Gia Lai. Trước khi lên đường, A Núk được ông Nguyễn Đôn (sau này là Trung tướng) đặt cho bí danh là Thanh Minh Tám. A Núk bảo: Tám là gọi theo số thứ tự trong 8 người của nhóm về Nam lúc ấy, Thanh và Minh là tên 2 cô gái cấp dưỡng ở trường đặc công mà A Núk rất có cảm tình và… hình như cả 2 cô cũng rất quyến luyến A Núk nữa! Ông Nguyễn Đôn đã nhạy cảm nhận ra điều này nên ghép lại và đặt cho cái bí danh ấy để ghi dấu kỷ niệm tình cảm Bắc Nam, tình cảm quân dân, mong sau này A Núk nhớ mãi!

Về đến chiến trường Tây Nguyên, Thanh Minh Tám được phiên về Tỉnh đội Gia Lai, có ngay chiến tích mở đầu. Ấy là trận tăng cường cho Tỉnh đội Phú Yên tập kích Chi khu Củng Sơn giải cứu luật sư Nguyễn Hữu Thọ đêm 18, rạng ngày 19-6-1961. Trận tập kích táo bạo này là cả một kỷ niệm đối với Thanh Minh Tám mà sau này được kể lại như là… huyền thoại! Tuy nhiên, trận đánh mà A Núk nhớ nhất là trận tham gia tập kích sân bay Pleiku mùa xuân năm 1965-trận đánh góp phần tạo nên chiến tích một anh hùng.

Đêm ngày 6, rạng ngày 7-2, Đại đội 30 của Tiểu đoàn Đặc công 409 Quân khu 5 phối hợp cùng một tiểu đội đặc công thị xã Pleiku âm thầm vượt vành đai phòng thủ, cắt rào vào sân bay. Mũi của Thanh Minh Tám (và một chiến sĩ tên Mậu) thọc thẳng vào nơi ở của viên Đại tá Sư trưởng Sư đoàn 6 Không quân, cho nổ tung nhà ở và chiếc trực thăng công vụ ứng trực. Sau đó,  2 người chạy dạt ra bãi đậu máy bay. Với cách đánh dùng bộc phá cho nổ 1 chiếc, bỏ 1 chiếc, lại cho nổ 1 chiếc… Như vậy những chiếc kế cận ảnh hưởng mà hư hỏng theo. Thanh Minh Tám ném được 8 khối bộc phá, phá hủy 16 chiếc thì bị thương ở chân, lết ra đồng cỏ tranh nằm im trốn xe tăng quần xéo như bầy trâu điên. Chừng 5 giờ sáng, Thanh Minh Tám lần về được vùng Chư Á, gặp đồng chí Tham mưu Đặc công Quân khu 5, cả 2 cùng cắt đường về căn cứ. Lúc này, biệt kích từ An Khê phản kích lên với chừng 30 trực thăng quần đảo tìm diệt. Thanh Minh Tám chạy về đến căn cứ thì cạn sức, phải nhập viện với mỗi chiếc quần xà lỏn trên người!

Anh hùng Thanh Minh Tám nghỉ hưu năm 1981, sau đó về lại quê nhà làm một già làng uy tín, là niềm tự hào, là biểu tượng của vùng đất Kon Plông hùng vĩ. Tên ông luôn được nhắc đến trong niềm kính trọng của mọi người.

Tạ Văn Sỹ

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.