Chung dòng máu Lạc Hồng: An cư nơi tâm lũ

Sau trận lũ lịch sử cuốn trôi hàng trăm ngôi nhà ở miền tây Nghệ An, những khu tái định cư đã hình thành giúp người dân bắt đầu một cuộc sống mới ở những nơi an toàn hơn.

Một năm sau trận lũ lịch sử, con đường bê tông từ quốc lộ 16 vào bản Phá Mựt (xã Nhôn Mai, Nghệ An) đã được sửa chữa, mặt đường phẳng phiu.

Chỉ tay xuống con suối uốn lượn bên đường, nơi hai bên vẫn ngổn ngang đất đá, anh Vi Văn Tình, chuyên viên Văn phòng UBND xã Nhôn Mai, cho biết đó từng là những cánh đồng lúa nước, người dân canh tác 2 vụ mỗi năm. Trận lũ cuối tháng 7.2025 đã kéo theo đất đá từ thượng nguồn, vùi lấp gần như toàn bộ diện tích canh tác.

Đường vào khu tái định cư Phá Mựt
Đường vào khu tái định cư Phá Mựt

Vượt qua con dốc dài cách tuyến quốc lộ vài cây số là khu tái định cư Phá Mựt, rộng hơn 2 ha, nằm trên vị trí cao, cách bản cũ khoảng 1 km. Đây là nơi dành cho các hộ dân bị cuốn trôi nhà cửa hoặc sống trong vùng có nguy cơ sạt lở đến dựng nhà ở.

Một góc khu tái định cư Phá Mựt
Một góc khu tái định cư Phá Mựt

Ông Lê Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai, kể lại việc tìm quỹ đất xây khu tái định cư không hề dễ dàng. Phần lớn diện tích đều là rừng phòng hộ, trong khi đất ở rất ít vì địa hình dốc. Sau nhiều lần khảo sát, lấy ý kiến người dân, địa phương mới lựa chọn được vị trí hiện nay. Đến nay, hạ tầng khu tái định cư cơ bản hoàn thiện với đường, điện, nước và 16 hộ dân đã nhận đất, dựng nhà. Những căn nhà trệt bằng gỗ, lợp tôn truyền thống của người Mông dần hình thành. Sau một thời gian phải chạy lũ, tá túc tạm bợ, các gia đình này đã có chỗ an toàn để an cư.

Vượt qua khó khăn

Là một trong những hộ làm nhà muộn nhất vì phải chờ mua đủ gỗ, anh Xồng Bá Đầu (31 tuổi) vẫn nhớ như in ngày chạy lũ. "Ngày 20.7 năm ngoái, mưa rất to và kéo dài liên tục, đến hôm sau thì đất trên núi phía sau nhà tôi có dấu hiệu sụt xuống. Tôi ra kiểm tra, thấy không ổn nên bảo vợ con khẩn trương chạy ra khỏi nhà. Chúng tôi chỉ ôm được vài thứ cần thiết rồi hai vợ chồng và 3 đứa con tức tốc kéo nhau chạy lên núi. Khoảng 1 giờ sau thì đất đá sụt xuống, đè sập căn nhà", anh Đầu kể.

Nhóm thợ đang dựng nhà ở khu tái định cư Phá Mựt
Nhóm thợ đang dựng nhà ở khu tái định cư Phá Mựt

"Thấy núi sắp sạt, mọi người hô nhau chạy. Đàn ông cõng người già và trẻ nhỏ; phụ nữ ôm theo gạo, xoong nồi. Tất cả chỉ biết chạy lên núi tránh nạn; còn may lũ về ban ngày, chứ ban đêm thì chưa biết chừng", anh Xồng Bá Chại (43 tuổi) nhớ lại.

Để tránh cơn lũ dữ, người dân phải căng bạt sống trên núi suốt 2 ngày bằng gạo và thức ăn mang theo. Khi nước rút, trở về bản, nhiều ngôi nhà đã bị vùi lấp, số còn lại nằm trong vùng nguy hiểm nên không ai dám ở. Nhiều gia đình phải tá túc nhà người thân, số khác sống trong các lều bạt do Bộ đội biên phòng dựng tạm.

Căn nhà của vợ chồng bà Lô Thị Bảo
Căn nhà của vợ chồng bà Lô Thị Bảo

Sau khi được chia đất tại khu tái định cư, vợ chồng anh Xồng Bá Khợ (38 tuổi) đến đây dựng nhà. Anh Khợ, anh Chại và một hộ dân khác là 3 gia đình đầu tiên được nhận đất và làm nhà ngay. Hơn 1 tháng sau, căn nhà gỗ rộng rãi, nơi ở mới của 8 thành viên trong gia đình anh Khợ đã hoàn thành. "Ở đây, phía sau chỉ là quả đồi thấp, có cả bờ kè bê tông nên chúng tôi an tâm, không còn lo núi sạt mỗi khi mưa lớn", anh Khợ nói.

Do quỹ đất khu tái định cư hạn chế, mỗi hộ được bố trí khoảng 150 - 170 m² đất ở, đồng thời có thể tận dụng phần hành lang các tuyến kè để trồng rau, chăn nuôi. Gần 1 tháng chuyển về nhà mới, anh Xồng Bá Chại cho biết gia đình đã yên tâm hơn nhiều vì không còn phải băn khoăn, lo lắng về chỗ ở nữa.

Hỗ trợ để dân an cư

Để người dân sớm ổn định cuộc sống sau thiên tai, HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành nghị quyết hỗ trợ 250 triệu đồng cho mỗi hộ có nhà bị cuốn trôi nếu tự tìm đất làm nhà. Riêng xã Nhôn Mai có 95 hộ lựa chọn phương án này và đến nay đều đã có nơi ở mới.

Bà Lô Thị Bảo (72 tuổi), một trong số hộ tự tìm đất ở, cho biết trận lũ năm 2025 khiến căn bếp, chuồng trại và một phần ngôi nhà của gia đình bà bị cuốn sập. Không thể tiếp tục ở vị trí cũ, bà được con gái nhường cho một phần đất trong vườn, cách nhà cũ của vợ chồng bà khoảng 500 m để dựng nhà. Tận dụng phần gỗ còn lại cùng khoản hỗ trợ 250 triệu đồng và tiền cứu trợ của các nhà hảo tâm, gia đình bà dựng được căn nhà mới khang trang. "Nhà đẹp hơn nhà cũ, ở đây thì không còn lo chạy lũ nữa", bà Bảo cười.

Nhà của hộ dân đang hoàn thiện ở khu tái định cư
Nhà của hộ dân đang hoàn thiện ở khu tái định cư

Gia đình ông Vi Văn Tân (53 tuổi) cũng vừa hoàn thành căn nhà mới rộng rãi nằm sát quốc lộ 16. Trận lũ năm ngoái cuốn sạch ngôi nhà cũ. May lũ ập về ban ngày nên mọi người kịp sơ tán người, đồ đạc nên không thiệt hại về người và còn vớt vát được chút tài sản. Sau nhiều tháng ở nhờ người thân, với nguồn hỗ trợ của nhà nước, các nhà hảo tâm và tiền tích góp, gia đình ông đã có chỗ ở ổn định, mở một tiệm tạp hóa nhỏ để buôn bán.

Theo ông Lê Hồng Thái, trận lũ năm 2025 khiến 173 hộ dân tại xã Nhôn Mai phải di dời do nhà bị cuốn trôi hoặc nằm trong vùng sạt lở. Nhờ chủ động sơ tán từ sớm nên không có thiệt hại về người, nhưng tài sản bị tàn phá nặng nề. Đến nay, 111 hộ đã có nhà mới tại các vị trí an toàn, số còn lại đang xây dựng nhà và 22 hộ đang chờ bố trí vào khu tái định cư Phá Mựt 2. Các nhà dân tự chọn đất đều được xã cho kiểm tra, thẩm định vị trí trước khi xây.

Không chỉ cuốn trôi nhà cửa, trận lũ dữ này còn vùi lấp khoảng 90 ha trong tổng số 140 ha đất lúa của người dân địa phương. Sau thiên tai, Ủy ban MTTQ VN tỉnh Nghệ An hỗ trợ 4 tỉ đồng cải tạo đồng ruộng và hơn 30 ha đã được khôi phục để người dân sản xuất. Ông Thái cũng cho biết xã đang tiếp tục tìm nguồn vốn để khôi phục số diện tích còn lại nhằm tạo sinh kế cho người dân sau lũ.

Nhà mới của vợ chồng ông Vi Văn Tân
Nhà mới của vợ chồng ông Vi Văn Tân

Xã Mỹ Lý (kề bên xã Nhôn Mai) cũng phải hứng chịu hậu quả nặng nề của trận lũ lịch sử 2025. Lũ khiến hơn 400 hộ dân bị trôi nhà cửa và sạt lở đất ở nên phải di dời. Đến nay, khu tái định cư bản Xiềng Tắm bố trí cho 98 hộ dân, kinh phí 41 tỉ đồng và khu tái định cư bản Xằng Trên (82 hộ, 60 tỉ đồng) sắp hoàn thành để chia đất cho dân. Ngoài ra, hai khu tái định ở bản Yên Hòa và Cha Nga đang hoàn thiện hồ sơ để triển khai xây dựng hạ tầng. Có 103 hộ dân xã này tự tìm đất và đã được hỗ trợ 250 triệu đồng mỗi hộ để tự xây nhà.

Ông Lương Văn Bảy, Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý, cho biết chủ trương xây các khu tái định cư có từ tháng 10.2025, nhưng đến đầu năm 2026 mới thực hiện được do vướng đất rừng phòng hộ, phải chờ thủ tục chuyển đổi. Ngoài ra, địa hình dốc, mưa nhiều nên thi công gặp khó khăn. "Chúng tôi liên tục thúc giục nhà thầu thi công khẩn trương để sớm bàn giao đất cho dân dựng nhà. Dự kiến trong tháng 8, hai khu tái định cư đầu tiên sẽ hoàn thành để người dân sớm dựng nhà, ổn định cuộc sống", ông Bảy thông tin.

Sau trận lũ lịch sử 2025 xảy ra tại các xã miền núi, UBND tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo triển khai 8 dự án cấp bách để xây dựng 8 khu tái định cư cho người dân bị trôi nhà và sạt lở đất. Trong đó, giai đoạn 1 đầu tư hơn 141,5 tỉ đồng xây dựng 5 khu tái định cư tập trung tại các xã: Mỹ Lý, Nhôn Mai và Mường Típ để tạo chỗ ở mới cho người dân.

Theo Khánh Hoan (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.