Chạnh lòng Bạch Mã

Bạch Mã là vườn quốc gia nổi tiếng, nơi đa dạng sinh học, thắng cảnh hoang sơ và lịch sử chiến tranh đặc biệt của Việt Nam.

Bạch Mã, một dãy núi đẹp ngang ra biển, thuộc một phần của dãy Trường Sơn hùng vĩ, nằm trong khuôn viên của Vườn Quốc gia Bạch Mã, nơi giáp ranh giữa hai thành phố Huế và Đà Nẵng, là “viên ngọc xanh” giữa lòng thành phố Huế, cách Huế khoảng 40 km về phía Nam. Bạch Mã ở độ cao 1.440 mét so với mực nước biển, là nơi du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng của Việt Nam.

Bạch Mã không chỉ là lá phổi xanh của vùng đất cố đô xinh đẹp, mà còn là một điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích khám phá vẻ đẹp hoang sơ và đa dạng sinh học của thiên nhiên. Bạch Mã bốn mùa xanh tươi với suối rừng, quanh năm rì rào thác đổ, một vùng khí hậu ôn đới mát mẻ, nhiệt độ trung bình hàng năm trong khoảng 15 - 23 0 C. Đến đây du khách có cảm giác dễ chịu khác nào Đà Lạt, Bà Nà, Sa pa, Tam Đảo.

Bạch Mã nổi tiếng với những con suối và ngọn thác ngoạn mục. Thác Đỗ Quyên cao 400 m, rộng 20m. Vào những ngày hè hai bờ suối và quanh thác hoa đỗ quyên nở rộ như một thảm lụa hồng khổng lồ giữa rừng xanh bạt ngàn.

Cửa hầm địa đạo Bạch Mã.
Cửa hầm địa đạo Bạch Mã.

Theo tài liệu của người Pháp để lại cho biết, vào cuối năm 1925, dưới thời Pháp thuộc, để bảo vệ loài gà lôi lam mào trắng (lophura edwardsi), chính quyền sở tại đã trình lên Bộ Thuộc địa Pháp dự án thành lập vườn quốc gia với diện tích rộng 50.000 ha. Năm 1932, ông Mr. Girard, một kỹ sư cầu đường người Pháp đã khám phá ra vùng này, một miền đất có khả năng phát triển du lịch và nghỉ dưỡng.

Năm 1942, khu nghỉ mát đã xây dựng hoàn chỉnh tại độ cao 1.200 m ở đỉnh Bạch Mã, với một quần thể gồm biệt thự, nhà bưu điện, nhà hàng tạp hóa và một tuyến đường ô tô hẹp dài 19 km nối từ quốc lộ 1A tới khách sạn Morin được khánh thành vào năm 1938. Mỗi công trình kiến trúc ở Bạch Mã được thiết kế xây dựng riêng biệt tùy theo địa thế và vị trí của từng khu đất, tạo nên một quần thể kiến trúc đa dạng, mỹ lệ, hài hòa với thiên nhiên hùng vĩ.

Sau ngày đất nước thống nhất, ngày 15/7/1991, Vườn Quốc gia Bạch Mã được tái thành lập với tổng diện tích 22.031 ha thuộc địa phận hai huyện Phú Lộc và Nam Đông tỉnh Thừa Thiên Huế. Đến năm 2008, Vườn Quốc gia Bạch Mã được điều chỉnh mở rộng lên 37.487 ha thuộc 3 huyện: Phú Lộc, Nam Đông (Thừa Thiên Huế) và Đông Giang (Quảng Nam).

Vườn Quốc gia Bạch Mã sở hữu hệ sinh thái đa dạng với hơn 2.330 loài thực vật và 1.493 loài động vật, gồm 132 loài thú, 358 loài chim, 31 loài bò sát, 21 loài ếch nhái, 57 loài cá và 894 loài côn trùng, trong đó có 68 loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam và thế giới như voọc chà vá chân nâu, hổ báo hoa mai, sao la, mang lớn, mang Trường Sơn...

Bạch Mã là nơi giao thoa, hội tụ của hai hệ sinh thái Bắc - Nam là vùng chuyển tiếp giữa hai luồng khí hậu miền Bắc và miền Nam. Với địa hình cao trên 1.000 mét nên Bạch Mã có cả sinh vật nhiệt đới và á nhiệt đới. Do đa dạng về địa hình và khí hậu đã góp phần tạo nên tính đa dạng sinh học cao cho Bạch Mã, đưa Vườn Quốc gia này trở thành một trong những trung tâm đa dạng sinh học của khu vực Đông Nam Á.

Biệt thự hoang phế.
Biệt thự hoang phế.

Bạch Mã không chỉ là vườn quốc gia “hòn ngọc quý” của Việt Nam mà còn của cả khu vực Đông Nam Á. Vườn Quốc gia Bạch Mã đóng vai trò như lá phổi xanh điều hòa khí hậu, môi trường sinh thái cho cư dân vùng phía tây tỉnh Thừa Thiên Huế và là nơi nghỉ dưỡng, nghiên cứu khoa học.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945/1954) và trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ cứu nước (1955 - 1975) đỉnh núi Bạch Mã là một căn cứ quân sự quan trọng. Bởi lẽ từ đây, với tầm nhìn 360 độ có thể khống chế được quốc lộ 1A, chạy dọc theo bờ biển.

Từ đỉnh Bạch Mã có thể quan sát được sân bay Nước Ngọt, Đà Nẵng và sân bay Phú Bài (Thừa Thiên Huế). Bạch Mã cũng là yết hầu chia cắt hai miền đất nước. Vì vậy, năm 1969, quân Mỹ đã điều sư đoàn dù 101 xây dựng một trại lính và một sân bay trực thăng dã chiến cùng vũ khí và phương tiện chiến tranh ở trên đỉnh núi. Năm 1973, sau khi ký Hiệp định Paris, quân Mỹ chuyển giao căn cứ này cho quân đội Sài Gòn chiếm giữ.

Toàn cảnh Vọng Hải đài Bạch Mã.
Toàn cảnh Vọng Hải đài Bạch Mã.

Để đảm bảo phòng thủ bảo vệ tuyến đường chiến lược chi viện cho chiến trường miền Nam, ngày 6/9/1973, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 6 bộ đội chủ lực Tỉnh đội Thừa Thiên Huế đã tấn công đánh bật quân địch ra khỏi căn cứ, chiếm lĩnh điểm cao Bạch Mã. Sau thắng lợi vẻ vang làm chủ hoàn toàn điểm cao Bạch Mã, Bộ Tư lệnh Quân khu Trị Thiên chỉ đạo Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 6 khởi công xây dựng địa đạo Bạch Mã từ tháng 10/1973, và hoàn thành vào tháng 1/1974 với chiều dài hơn 214m, cao 1, 8m, rộng từ 1,30 đến 1,50m. Dọc theo địa đạo còn có hầm trú ẩn, cửa gác, phòng nghỉ, phòng họp cho 15 - 20 người. Địa đạo Bạch Mã là một Di tích Lịch sử đã được Nhà nước xếp hạng Di tích Lịch sử cấp Quốc gia năm 2020.

Trở lại Bạch Mã lần này, nhìn cảnh hoang tàn đổ nát, nhiều biệt thự, nhà hàng, khách sạn rêu phong, không một bóng người qua lại, địa đạo hầm trú ẩn, phòng hội họp chỗ sập, chỗ lở, cây cối, cỏ mọc um tùm, du khách không khỏi xót xa. Nhớ đến địa đạo Vịnh Mốc, Vĩnh Linh, Quảng Trị, địa đạo Củ Chi, TP Hồ Chí Minh khách tấp nập chen nhau tham quan khám phá, nhìn Bà Nà (Đà Nẵng), Sa Pa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Ba Vì (Hà Nội) phát triển phồn vinh, du khách chạnh lòng cho số phận hẩm hiu của cảnh quan Bạch Mã!

Nhưng tất cả các công trình, trang trại, biệt thự, nhà lầu khách sạn, nhà thờ... đều bị tàn phá trong hai cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Sau Đại thắng mùa Xuân 1975, đến thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế, một số nhà hàng khách sạn nhà nghỉ... lần lượt được mọc lên, nhưng do nhiều nguyên nhân khách du lịch ngày càng thưa dần, việc kinh doanh thua lỗ nhiều nhà nghỉ, khách sạn đặc biệt Di tích Lịch sử Địa đạo Bạch Mã, hầm trú ẩn của Quân Giải phóng đều bị bỏ hoang.

Trở lại Bạch Mã lần này, nhìn cảnh hoang tàn đổ nát, nhiều biệt thự, nhà hàng, khách sạn rêu phong, không một bóng người qua lại, địa đạo hầm trú ẩn, phòng hội họp chỗ sập, chỗ lở, cây cối, cỏ mọc um tùm, du khách không khỏi xót xa. Nhớ đến địa đạo Vịnh Mốc, Vĩnh Linh, Quảng Trị, địa đạo Củ Chi, TP Hồ Chí Minh khách tấp nập chen nhau tham quan khám phá, nhìn Bà Nà (Đà Nẵng), Sa Pa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Ba Vì (Hà Nội) phát triển phồn vinh, du khách chạnh lòng cho số phận hẩm hiu của cảnh quan Bạch Mã!

Đường lên Vọng Hải đài.
Đường lên Vọng Hải đài.

Vườn Quốc gia Bạch Mã nói chung, Khu du lịch Bạch Mã nói riêng có rất nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, là điểm nghiên cứu khoa học. Hàng năm có nhiều nhà khoa học trên thế giới đến nghiên cứu, tham quan, khám phá như Vọng Hải Đài, Ngũ hồ, bảo tàng sinh vật, thác Đỗ Quyên, tượng Phật Bà, Thiền Viện Trúc Lâm Bạch Mã, thác Trượt, Khe Su, hồ Truồi... Tiềm năng đáng mơ ước đó bao giờ lại được đánh thức, đầu tư khi nơi nơi đang phát triển mạnh mẽ công nghiệp du lịch, văn hóa?

Theo Trần Mạnh Thường (TPO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.