Biển đảo Tây Nam: Nơi 'cuốn theo chiều gió'

Sóng đập vào bờ đá, chưa bước lên đảo đã thấy các ngôi nhà được xây tạm bợ, bám vào hốc đá. Con đường bằng bậc thang dựng đứng giữa hai bên nhà, xẻ rừng nguyên sinh, nối gành (ghềnh) với đồi.

Đây là đảo Hòn Chuối, thuộc TT.Sông Đốc, H.Trần Văn Thời (Cà Mau), cách đất liền gần 32 km về phía tây, diện tích chừng 7 km2. Hiện trên đảo chỉ có 1 tổ nhân dân tự quản với hơn 40 hộ dân và 130 nhân khẩu. Người dân mưu sinh chủ yếu bằng nghề nuôi cá bớp lồng bè, đánh bắt thủy hải sản và buôn bán nhỏ lẻ.

Người dân xây nhà bám vào vách đá ở Hòn Chuối. Mỗi năm người dân ở đây dời nhà 2 lần vì gió mùa. Ảnh: THU NGÂN

Người dân xây nhà bám vào vách đá ở Hòn Chuối. Mỗi năm người dân ở đây dời nhà 2 lần vì gió mùa. Ảnh: THU NGÂN

Trước đây, Hòn Chuối được biết đến là hòn đảo "5 không": không điện, không đường, không trường, không trạm và không nước sạch. Qua từng ngày, đời sống cư dân ngày một đi lên, đã có điện mặt trời, bồn chứa nước...; nhưng có một điểm không thay đổi: khí hậu khắc nghiệt. Nơi đây có hai mùa gió rõ rệt: mùa gió đông bắc (mùa khô) bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nên tầm khoảng tháng 10, cư dân chuyển nhà từ gành Chướng sang gành Nam; và mùa gió tây nam (mùa mưa) bắt đầu từ tháng 6 đến tháng 9, nên khoảng tháng 5, cư dân lại chạy sang gành Chướng.

Người đất đảo vừa là cư dân, vừa là "chúa đảo". Bà Nguyễn Thị Thớm (80 tuổi, quê ở Cái Đôi Vàm, H.Phú Tân, Cà Mau) đã sống ở Hòn Chuối 50 năm, kể lại: "Lúc mới ra đảo, đất nước chưa thống nhất, chỉ lai rai vài nhà, dân ở tuốt trên đồi, đốn cây, lợp nhà tạm rồi trồng đậu, mía, mít, chuối... Khi thu hoạch, chất đồ làm rẫy lên chiếc ghe nhỏ, chở vô bờ bán, rồi từ bờ mình lại mua gạo chở ra. Khổ lắm, thiếu thốn đủ đường. Giờ đỡ hơn rồi".

Các đại biểu đoàn công tác chụp hình lưu niệm với các em học sinh ở Hòn Chuối. Ảnh: THU NGÂN

Các đại biểu đoàn công tác chụp hình lưu niệm với các em học sinh ở Hòn Chuối. Ảnh: THU NGÂN

Bà Thớm có 6 đứa con, 4 đứa ở đảo, còn 2 đứa đã vào trong bờ. Hỏi bà có ý định về bờ không, bà nói: "Không, giờ đây cuộc sống cũng ổn rồi".

Cũng ngót nghét 30 năm sống ở đảo Hòn Chuối, ông Lê Văn Phương, tổ trưởng tổ nhân dân tự quản, kể chuyện ngày trước ở đảo khan hiếm nước ngọt, cư dân vất vả đưa từng can nước chờ nước ngọt trong hang chảy ra... Ông bảo: "Giờ có nguồn nước, kinh tế cũng ổn định phần nào".

Ông Phương hiện là chủ nhiệm hợp tác xã của đảo Hòn Chuối, cùng cư dân nuôi lồng bè cá bớp. Cá sau khi thu hoạch xong sẽ được đưa về TT.Sông Đốc rồi vận chuyển đi TP.HCM hay các tỉnh lân cận để bán.

Ông đánh giá rằng nghề nuôi cá lồng bè giúp dân thu lợi cao, nhưng giờ đây cũng gặp không ít khó khăn về nguồn cá giống, giá cả thức ăn... "Trước đây hợp tác xã có 12 thành viên, nay chỉ còn 8 thành viên. Tôi mong nhà nước đầu tư, hỗ trợ cư dân Hòn Chuối nhiều hơn. Vả lại, có thể hỗ trợ dự án cho thanh niên khởi nghiệp ở vùng hải đảo. Đây là đảo thanh niên mà!", ông chia sẻ.

Hỏi có bao giờ thấy ở đảo khó khăn quá mà muốn vào bờ hay không, thì ông Phương lắc đầu: "Tôi có nhà cơ bản ở đây rồi. Ở đây yên tĩnh, an ninh cũng tốt. Dân cũng quen sống dời gành, ngày xưa mỗi lần dời là mỗi lần cất nhà, giờ ai cũng có 2 cái nhà cả".

Hỏi ông Phương có mong muốn gì cho đảo, ông nói ngay rằng muốn tới đời con, đời cháu ông có được cuộc sống, sự nghiệp tốt đẹp. "Chúng nó biết biển đảo, được nhìn trời xanh. Muốn vậy phải quyết tâm xây dựng đảo thanh niên theo định hướng ban đầu", ông nói.

Ở đảo Hòn Chuối có trẻ em, nhưng không có hệ thống trường cho trẻ học tập. Con đường bậc thang xẻ rừng dẫn lên đồi có Trạm ra đa 615. Trên đường đi chưa tới trạm ra đa, tôi thấy có một lớp học tình thương của Đồn biên phòng Hòn Chuối. Người dân nói tôi đã bước được hơn 300 bậc thang. Ngày nào những đứa trẻ ở đảo, từ lớp 1 đến lớp 7, đều vượt dốc cheo leo đến trường như vậy. Hỏi bất cứ đứa trẻ nào "con học ở đâu, thầy cô nào" thì chúng đều trả lời ngay: "Lớp học tình thương của thầy Phục".

Thầy Trần Bình Phục 14 năm dạy lớp học tình thương. Ảnh: THU NGÂN

Thầy Trần Bình Phục 14 năm dạy lớp học tình thương. Ảnh: THU NGÂN

Lớp học tình thương này ở Hòn Chuối đã được công nhận là một điểm trường trong hệ thống giáo dục của TT.Sông Đốc.

Cậu bé Nguyễn Tấn Lực hồn nhiên kể chuyện đi học vui vẻ ra sao, nhất là mỗi buổi sáng đến sớm gặp bạn bè, đợi thầy vào lớp. Còn em Nguyễn Thị Tuyết Nhi, học sinh lớp 7, tự hào nói mình từ nhỏ tới lớn đều học thầy Phục cả.

Thiếu tá Trần Bình Phục, Phó đội trưởng Đội vận động quần chúng Đồn biên phòng Hòn Chuối, đã 14 năm đứng lớp, nói: "Lúc mới ra đảo, tôi thấy những đứa nhỏ không được học hành, không biết đọc, biết viết gì cả. Tôi mới xin lãnh đạo cho tôi dạy mấy đứa chừng 1 tháng, nếu không được thì thôi, cuối cùng gắn với lớp tới bây giờ".

14 năm, nhiều lần thầy Phục được gọi điều chuyển công tác nhưng thầy đều xin ở lại. Hỏi lý do lớn nhất khiến thầy kiên trì chuyện dạy học, thầy Phục bảo: "Nói hai từ thôi: tình thương. Các em thiếu thốn quá, đi đâu công tác cũng vậy, tôi xin các anh thôi thì cho tôi công tác ở đây. Dạy quen, tôi mến tay mến chân với mấy đứa, người dân cũng thương mình bằng tình cảm đặc biệt".

Người thầy mang quân hàm xanh cũng rất tự hào khi nói các lứa theo học tới nay, có đứa đã tốt nghiệp đại học, ra trường đi làm và đặc biệt là đến nay, không học trò Hòn Chuối nào sa vào tệ nạn xã hội. Nhưng thầy Phục cũng rất khiêm tốn: "Ở đây có một lớp học gồm nhiều cấp lớp. Nói dạy, chứ ban đầu là tôi dạy đại, tôi chưa bao giờ đứng bục giảng cầm viên phấn nên khi nhận nhiệm vụ, đêm nào cũng cứ nói một mình, tập dần. Tôi cũng soạn giáo án, học hỏi các thầy cô giáo đất liền rồi tìm tòi, cố gắng để lên lớp sao cho các em hiểu kiến thức căn bản nhất để vào đất liền học tiếp sẽ không hụt hẫng".

"Trong quá trình giảng dạy, thầy gặp khó khăn gì không?", tôi hỏi. Thầy Phục nói: "Khó khăn thì có rất nhiều, về gia đình, cuộc sống, hoàn cảnh. Nhưng tôi là người lính, biết vượt qua cái khó để sắp xếp ổn thỏa và hoàn thành nhiệm vụ. Đối với tôi, dạy học là nhiệm vụ, trách nhiệm chính trị. Mà hai chữ nhiệm vụ khi đặt trên vai người lính là điều rất thiêng liêng. Tôi có tâm nguyện ở đây tới về hưu, nếu về hưu có điều kiện thì tôi xin cất nhà ở ngoài đây luôn".

"Gia đình thầy có ủng hộ việc thầy làm không?", tôi hỏi tiếp. Thầy Phục đáp: "Bà xã tôi là dược sĩ, tôi có hai đứa con, đứa lớn đang học đại học, đứa nhỏ mới học mẫu giáo, lúc về thăm nhà là đứa nhỏ quấn lắm, khi trở lại đảo tôi phải lén đi. Vợ con cũng quen với việc tôi đi nhiều rồi, tôi cũng thường điện thoại về nhà".

(còn tiếp)

Đoàn công tác TP.HCM cũng đến thăm, tặng quà cho các hộ nghèo và các đơn vị đóng quân tại đảo Hòn Chuối như Trạm ra đa 615 (Trung đoàn 551), Đồn biên phòng 704, trạm hải đăng... Người dân ở đảo cho biết tình quân dân như cá với nước, các đơn vị giúp dọn dẹp vệ sinh quanh đảo, giúp đỡ dân vận chuyển đồ đạc khi chuyển gành.

Đại úy Phùng Sỹ Chương, Trưởng trạm ra đa 615, cho biết đơn vị đang duy trì 2 mô hình dân vận: "Mỗi đơn vị gắn với một địa chỉ tình thương" và mô hình "Giọt nước nghĩa tình", trong năm 2022 và 9 tháng năm 2023 đã hỗ trợ các gia đình khó khăn hơn 400 kg gạo và 50 m3 nước ngọt.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.