Bây giờ tôi đã là người VN rồi nhé!

Lần đầu tiên sau hàng chục năm sống lay lắt, “vô thừa nhận” ở vùng biên giới Việt - Lào, 119 người dân ở bản A Dơi Đớ (xã A Dơi, H.Hướng Hóa, Quảng Trị) đã đón một mùa xuân... có quốc tịch.
Người dân A Dơi Đớ sửa soạn nhà cửa. Ảnh: THANH LỘC
20 năm sống “lậu” trên quê hương mình
Câu chuyện oái oăm đó đã kéo dài hàng chục năm qua ở A Dơi Đớ. Vì những yếu tố lịch sử nên hàng trăm người dân bản làng này lâm cảnh: trẻ ra đời không có giấy khai sinh, người qua đời không có giấy chứng tử.
Cụ thể, từ hàng trăm năm trước, người Vân Kiều sống rải rác ở quanh khu vực này, sau khi VN và Lào hoạch định biên giới vào năm 1977, lấy dòng Sê Pôn phân chia đường biên thì đất và dân A Dơi Đớ cũng chia đôi, một phần thuộc về Lào, một phần về VN. Sau nhiều năm sống bên đất bạn, lần lượt những người dân của bản A Dơi Đớ thực hiện một cuộc “trở về” quê hương một cách tự phát và kéo theo những hệ lụy trớ trêu. “Tôi về VN vào năm 2000. Ở đây đang có mồ mả bố mẹ tôi, đang có họ hàng bà con của tôi sinh sống”, Pả A Giỏ (55 tuổi), Trưởng bản A Dơi Đớ, giải thích.
“Những người dân ở A Dơi Đớ đang sống trên đất VN là... sống lậu. Nhưng chúng tôi không thể đuổi họ về vì đây là quê hương của họ cả ngàn năm trước. Không còn cách nào khác, chúng tôi đành phải có những chính sách linh động để giúp đỡ họ. Nhưng chỉ giải quyết được những việc nhỏ, trước mắt; còn về lâu dài thì họ vẫn luôn thiệt thòi”, ông Hồ Xa Cách, Chủ tịch UBND xã A Dơi, nói.
Chưa kể, nơi biên giới này, kể cả người dân có đầy đủ hộ tịch, sống còn vất vả, nên những người sống “bất hợp pháp” như dân bản A Dơi Đớ cực khổ trăm bề. “Mấy đứa con tôi có đứa nào có giấy khai sinh đâu. Mấy thầy cô “lơ” đi để cho chúng đi học nhưng cũng chỉ hết được cấp 2 thôi, còn sang cấp 3, nhà trường yêu cầu nộp giấy khai sinh, sổ hộ khẩu..., lấy đâu ra! Có đứa lấy vợ ra riêng rồi cũng không làm được hộ khẩu, chắc con nó cũng như nó”, bà Hồ Thị Sưn than thở.
Vậy nên mới có chuyện, dù nhà nước đã có nhiều chế độ hỗ trợ dành cho học sinh miền núi nhưng con em bản A Dơi Đớ không được thụ hưởng. Cái cảnh các bạn được nhận quà bánh, gạo muối còn trẻ con A Dơi Đớ chỉ biết ngồi đó, ngẩng đầu, mắt ướt ước mơ... cứ lặp đi lặp lại qua nhiều năm. Tương tự, những ngày lễ tết, dân các bản khác nô nức kéo nhau đến UBND xã, nhà trưởng bản để nhận gạo, quà cứu trợ còn dân A Dơi Đớ... không quan tâm, vì đơn giản nếu có đi thì họ cũng tay không trở về.
Những đứa trẻ ở A Dơi Đớ sẽ được làm giấy khai sinh và đĩnh đạc đến trường. ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Các chế độ trợ cấp xã hội giờ được thực hiện rộng khắp đất nước VN này nhưng tưởng như không bao giờ tới được với A Dơi Đớ. Đối với người dân nơi đây, việc tiếp cận vốn vay, xóa đói giảm nghèo khó hơn cả... hái sao trên trời. Nên cái nghèo cứ quẩn quanh trong cái bản nhỏ nằm bên bờ sông biên giới này. Họ cứ sinh ra, lớn lên rồi ra rừng ma khi chết đi mà không được pháp luật công nhận.
"Bây giờ tôi đã là người VN rồi nhé. Tết của tôi cũng là tết như bao người VN"

Người dân bản A Dơi Đớ


Đã từng có rất nhiều đoàn cán bộ của các sở ngành từ T.Ư đến địa phương tới thăm A Dơi Đớ. Nhưng tiếng thở dài não nề của người dân về cuộc đời không quốc tịch vẫn kéo dài gần 20 năm...
Đón tết kiểu... người có quốc tịch !
Những ngày cuối cùng của tháng 12.2018 sẽ là ngày mà người dân của bản A Dơi Đớ mãi mãi không bao giờ quên. Bởi đó là ngày 119 con dân của bản được công nhận có quốc tịch VN.
Đó là kết quả của một hành trình dài, công phu của tỉnh Quảng Trị và ngành chức năng T.Ư, đặc biệt là Bộ Tư pháp, trong nỗ lực trả lại quốc tịch cho những người dân sống “không biên giới”, di cư tự do. Nói như ông Hà Sỹ Đồng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Trưởng ban Chỉ đạo biên giới tỉnh Quảng Trị, thì việc 119 người dân A Dơi Đớ được trao quyết định cho nhập quốc tịch VN thể hiện tinh thần nhân đạo, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho họ, tạo điều kiện cho họ sống ổn định, hòa nhập vào đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương và ngăn chặn các cá nhân, tổ chức xấu lợi dụng làm mất an ninh trật tự vùng biên.
Gia đình ông Hồ Văn Kia (bản A Dơi Đớ) từng “sống lậu”, nay đã được nhập quốc tịch VN
20 năm là khoảng thời gian khá lâu để cho người dân A Dơi Đớ lần đầu tiên được trải nghiệm một mùa xuân... có quốc tịch. Đến việc được gọi tên để đi nhận quà theo chế độ của nhà nước cũng đủ làm cho người dân miền biên giới này xúc động đến trào nước mắt. “Chúng tôi đã đường đường chính chính đi nhận quà chứ không phải là những phần quà mà trước đây nhờ cán bộ xã “linh động” mới có...”, bà Hồ Thị Soan nói.
“Tôi tin rằng với động lực mới mẻ, người dân sẽ có khát vọng vươn lên, làm giàu, làm đổi thay một vùng đất biên giới xa xôi, cách trở”, ông Hoàng Khánh Hòa, Phó chủ tịch UBND xã A Dơi, nói thêm.
Người dân A Dơi Đớ nô nức đi làm thủ tục để được công nhận quốc tịch VN
Cùng những người lính biên phòng đến thăm những nóc nhà sàn ở A Dơi Đớ ngày xuân, thấy những đổi thay lạ thường. Những lá cờ Tổ quốc đã được treo lên cao, tung bay phất phới như nói hộ cho sự tự hào của những người dân lần đầu có quốc tịch. Trong niềm hân hoan, bà con cũng ráng dành dụm để sắm bánh mứt, giết gà, nấu xôi... đón những đoàn khách phương xa đến chia vui. Niềm vui còn đến một cách hồn nhiên qua ánh mắt, nụ cười và cả câu nói thật giản đơn mà mấy mươi năm mới bật ra được: “Bây giờ tôi đã là người VN rồi nhé. Tết của tôi cũng là tết như bao người VN”.
Ông Hà Sĩ Đồng (Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị) trao quyết định công nhận quốc tịch VN cho người dân A Dơi Đớ. ẢNH: NGUYỄN PHÚC
Dẫu biết rằng, không cứ có quốc tịch thì cuộc sống của người dân A Dơi Đớ sẽ thôi khó khăn, cái đói cái nghèo cũng “bỏ chạy” đi nơi khác, nhưng có một điều chắc chắn là sự phấn chấn đã trở lại, mùa xuân của bà con ở rẻo cao này trở nên ấm áp và ý nghĩa hơn bao giờ hết. Để sang năm mới, khi đã là người có quốc tịch, họ đang ấp ủ biết bao dự định: là làm giấy khai sinh đàng hoàng cho con, là đủ điều kiện để vay vốn làm ăn kinh tế... “Cũng từng ấy gạo, cũng từng ấy mắm muối, cùng từng ấy rượu cần... nhưng tết năm nay vui chi lạ”, ông Hồ Văn Kia, người có quốc tịch khi đã bước qua tuổi 45, tếu táo nói.
Nguyễn Phúc (Thanh Niên)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.