Báo động hồ, đập mất an toàn

Hàng ngàn người đang sống dưới những hồ chứa thủy lợi, đập thủy điện đã xuống cấp trầm trọng có nguy cơ vỡ bất cứ lúc nào
Theo báo cáo giám sát của Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, từ năm 2010 đến nay, cả nước đã xảy ra 70 sự cố đập, hồ chứa do tác động lớn của thiên tai; xuống cấp của công trình đầu mối, cống, tràn xả lũ; các cấu kiện xây đúc bị nứt, vỡ làm suy giảm cường độ chịu lực; đập yếu do mái đập bị sạt lở, bào mòn lâu ngày... Tuy nhiên, thực tế tình trạng hư hỏng xuống cấp các hồ chứa hiện chưa được các đơn vị quản lý và cơ quan chức năng quan tâm đúng mức.
Nỗi lo dài gần 20 năm
Những ngày đầu tháng 12-2020, chúng tôi tới hồ Khe Thị có dung tích trữ 2,5 triệu m3 nước ở xã Nghi Công Nam, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Có mặt tại đây, chúng tôi mới cảm nhận được nỗi lo lắng kéo dài gần 20 năm của hàng ngàn người dân sống phía dưới thân đập của hồ chứa nước này.
Theo người dân nơi đây, hồ chứa nước Khe Thị được xây dựng từ năm 1971, sau gần 50 năm đưa vào sử dụng, hiện đập nước rơi vào tình trạng hư hỏng, xuống cấp đặc biệt nghiêm trọng. Theo tìm hiểu của chúng tôi, tình trạng thân đập của hồ Khe Thị bị hư hỏng, rò rỉ nước xuất hiện khoảng gần 20 năm trước. Quan sát thực tế chúng tôi thấy phần mái phía trên thân đập bị bong tróc, đứt gãy tại nhiều điểm, bờ tường chắn sóng phía trên thân đập tại nhiều vị trí bị sụt lún, đổ sập. Tại khu vực tràn xả lũ, theo ghi nhận, đây là tràn tạm, khu vực tràn xuất hiện tình trạng bị xói lở. Nguy hiểm nhất là phần mái hạ lưu xuất hiện tình trạng bị thấm, rò rỉ nước. Ông Nguyễn Văn Quang (SN 1968; trú xóm 3, xã Nghi Công Nam, huyện Nghi Lộc) lo lắng: "Hồ Khe Thị xây dựng mấy chục năm nay rồi, phần thân đập hiện hư hỏng, xuống cấp nghiêm trọng, người dân ai cũng lo mưa lớn không biết đập vỡ lúc nào. Nhà cửa, trang trại ở dưới thân đập nên gia đình tôi rất lo, nếu đập vỡ, mấy triệu m3 nước trôi xuống thì chắc sẽ bị cuốn trôi hết".

Phần thân đập hồ Khe Thị (tỉnh Nghệ An) xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: ĐỨC NGỌC
Phần thân đập hồ Khe Thị (tỉnh Nghệ An) xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: ĐỨC NGỌC
Trong đợt mưa lớn vào cuối tháng 10-2020, trước nguy cơ đập của hồ Khe Thị bị vỡ, chính quyền xã đã phải thuê máy múc hạ thấp phần tràn xả lũ để cứu đập.
"Đập xuống cấp, mấy triệu khối nước ở phía trên cao, mỗi lần mưa lớn là người dân, chính quyền lại đứng ngồi không yên. Giờ chỉ mong các đơn vị liên quan sớm triển khai dự án nâng cấp, sửa chữa hồ Khe Thị để người dân yên tâm sinh sống" - một người dân bày tỏ lo lắng.
Vụ đập Tây Nguyên ở xã Quỳnh Thắng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An bất ngờ bị vỡ khiến nhiều nhà dân bị nhấn chìm, gây thiệt hại lớn vào tháng 9-2012 và mới đây nhất vào tháng 6-2020; đập tràn Bara Đô Lương trên sông Lam (đoạn qua huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) bất ngờ vỡ làm ảnh hưởng đời sống của hàng ngàn hộ dân hạ lưu là những bài học nhãn tiền.
Nghệ An là tỉnh có số lượng hồ, đập chứa nước nhiều nhất cả nước (1.062 hồ đập), trong đó mới có gần 110 hồ chứa đã được nâng cấp, sửa chữa. Số hồ chứa, đập còn lại chủ yếu là hồ vừa và nhỏ, xây dựng từ 30-50 năm, hiện đã xuống cấp nghiêm trọng, có nguy cơ xảy ra sự cố vỡ đập bất cứ lúc nào khi có mưa, lũ lớn.
Đập, hồ nứt toác, hư hỏng nghiêm trọng
Là địa phương có số lượng hồ, đập chứa nước nhiều thứ 2 cả nước, Thanh Hóa hiện có tới 610 hồ, trong đó có 1 hồ quan trọng đặc biệt, liên quan đến an ninh quốc gia là hồ Cửa Đạt. Mặc dù trung ương và tỉnh Thanh Hóa trong những năm qua đã quan tâm, đầu tư sửa chữa, nâng cấp nhiều công trình, thế nhưng số lượng các hồ chứa nước hư hỏng nặng, không bảo đảm an toàn tại Thanh Hóa vẫn còn rất nhiều.
Trong số 3 hồ chứa nước của huyện Như Thanh (tỉnh Thanh Hóa), hồ Sông Mực có dung tích khoảng 200 triệu m3 bất ngờ nứt toác thân đập, kéo dài gần hàng trăm mét. Sự cố trên được ngành nông nghiệp huyện Như Thanh kiểm tra và phát hiện vào ngày 9-9-2020. Theo ghi nhận của đoàn kiểm tra, một vết nứt chạy dài khoảng 173 m ngay giữa con đập có chiều dài 470 m. Vết nứt rộng từ 3-5 cm, chiều sâu (qua đào kiểm tra) khoảng 1 m. Trước sự cố trên, tỉnh Thanh Hóa đã chi 12 tỉ đồng để nhanh chóng khắc phục sự cố nhằm bảo đảm an toàn hồ đập và tính mạng của hàng ngàn hộ dân vùng hạ du thuộc 3 huyện Như Thanh, Nông Cống và Tĩnh Gia.

Hồ Làng Hợi, xã Xuân Du, huyện Như Thanh xuống cấp, hư hỏng Ảnh: THANH TUẤN
Hồ Làng Hợi, xã Xuân Du, huyện Như Thanh xuống cấp, hư hỏng Ảnh: THANH TUẤN
Hồ Cửa Trát (trên địa bàn xã Xuân Phú, huyện Thọ Xuân) là một trong những hồ chứa nước lớn của Thanh Hóa hiện đã xuống cấp nghiêm trọng. Hồ chứa này được xác định thấm đập chính, tràn xả lũ bị hỏng nặng. 3,2 triệu m3 nước cung cấp tưới cho 680 ha của huyện Thọ Xuân của hồ này đồng thời cũng tiềm ẩn mối nguy hiểm thường trực cho 1.500 hộ dân sống ở vùng hạ lưu nếu xảy ra sự cố. Một hồ chứa nước lớn khác cũng xuống cấp, mất an toàn là hồ Khe Tre (xã Yên Mỹ, huyện Nông Cống) có sức chứa khoảng 1,4 triệu m3. Tuy nhiên, do xây dựng đã lâu nên hiện hồ này cũng hư hỏng nghiêm trọng.

Tràn của hồ Cửa Trát đã xuống cấp, hư hỏng nặng do hồ được xây dựng từ năm 1976 Ảnh: THANH TUẤN
Tràn của hồ Cửa Trát đã xuống cấp, hư hỏng nặng do hồ được xây dựng từ năm 1976 Ảnh: THANH TUẤN
Theo báo cáo của Chi cục Thủy lợi - Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa, hiện có 78 hồ chứa mất an toàn, hư hỏng nghiêm trọng (có 6 hồ chứa nước lớn) nằm rải rác ở nhiều huyện, trong đó nhiều nhất là huyện Thường Xuân (16 hồ). Để bảo đảm an toàn, Thanh Hóa đã đề nghị không được tích nước đối với 5 hồ và tích nước một phần đối với 62 hồ.
(Còn tiếp)
1.200 hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp
Báo cáo kết quả giám sát an ninh nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt và quản lý an toàn hồ, đập của Ủy ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cho thấy hiện trên cả nước có 7.570 đập, hồ chứa đã đưa vào vận hành khai thác, trong đó có 401 đập, hồ chứa thủy điện. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hơn 7.000 hồ thủy lợi đang hoạt động, được phân bố tại 45/63 tỉnh, thành phố có vai trò đặc biệt quan trọng trong tích nước chống hạn, cắt lũ, bảo đảm an toàn vùng hạ du... nhưng đây cũng là nơi tiềm ẩn nguy cơ gây thảm họa nếu xảy ra sự cố.
Tổng cục Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết qua kết quả tổng hợp từ các địa phương, trước mùa mưa lũ năm 2020, cả nước có 1.200 hồ, đập chứa nước bị hư hỏng, xuống cấp (gồm 700 đập bị thấm qua thân hoặc nền đập; 1.201 đập bị xói lở, sạt mái; 656 bị hư hỏng thân tràn; 521 cống lấy nước dưới đập bị hư hỏng hoặc thấm qua mang cống); trong đó có 200 hồ chứa có nguy cơ mất an toàn cao trong mùa mưa lũ. Riêng các tỉnh Trung Bộ có 426 hồ chứa hư hỏng, 77 hồ có nguy cơ mất an toàn cao trong mùa mưa lũ.
Đợt mưa lũ vừa qua ở miền Trung cũng đã khiến nhiều hồ chứa bị hư hỏng: Hồ chứa Dạ Lam, hồ Trởm, Hóc Trọ, Cây Gạo (tỉnh Quảng Bình) và A Lá, Bến Ván (tỉnh Thừa Thiên - Huế) bị xói, sạt lở mái đập do ảnh hưởng của thấm qua thân đập; Rào Đá (tỉnh Quảng Bình), đập Nam Thạch Hãn (tỉnh Quảng Trị) do xả lũ với lưu lượng lớn gây xói lở hạ lưu hoặc hư hỏng bể tiêu năng...
Văn Duẩn
Đức Ngọc - Thanh Tuấn (NLĐO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.