Anh hùng Wừu trong trái tim đồng đội

(GLO)- “Mọi người đừng sợ, tôi không bao giờ đầu hàng, không phản bội nhân dân, không làm hại dân làng. Đồng bào hãy đoàn kết đứng lên đấu tranh”-nhắc lại lời nói của Anh hùng Wừu trước đòn roi tra tấn của kẻ thù, giọng ông Lê Chí Quyết-nguyên Bí thư huyện 3 (huyện Đak Đoa ngày nay) như nghẹn lại. Với ông Quyết, từng hành động, lời nói của Anh hùng Wừu vẫn in sâu trong trái tim ông.
Ký ức không thể nào quên
Mặc dù đã bước sang tuổi 91 nhưng ông Lê Chí Quyết vẫn lặn lội đường xa để tham dự lễ kỷ niệm 68 năm Ngày thành lập Đảng bộ huyện Đak Đoa và đón nhận bằng công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh Khu lưu niệm Anh hùng Wừu tại xã Đak Sơ Mei. Bởi với ông, đây không chỉ là một buổi lễ thông thường mà có thể là lần cuối cùng ông được về thăm lại quê hương của liệt sĩ Wừu, người đồng chí, đồng đội mà ông vô cùng cảm phục. Trên hàng ghế đại biểu, ông Quyết nắm chặt tay bà Kit, con gái út của Anh hùng Wừu trong niềm rưng rưng xúc động.  
Ông Lê Chí Quyết-nguyên Bí thư huyện 3 (nay là huyện Đak Đoa) cùng bà Kit-con gái út của anh hùng Wừu. Ảnh: Tuấn Nguyễn
Ông Lê Chí Quyết-nguyên Bí thư huyện 3 (nay là huyện Đak Đoa) cùng bà Kit-con gái út của anh hùng Wừu. Ảnh: Tuấn Nguyễn
Phát biểu trước đông đảo cán bộ, nhân dân huyện Đak Đoa, ông Quyết giọng đầy hào sảng kể về bok Wừu. Lúc bấy giờ, ông Quyết là Trung đội trưởng Trung đội 1 (Đại đội 1) thực hiện đấu tranh du kích, hỗ trợ lực lượng vũ trang tiếp cận nhân dân ở vùng phía Nam Đak Đoa. Còn bok Wừu được giao nhiệm vụ làm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính xã Nam Đak Đoa kiêm Xã đội trưởng. Vì vậy, trong 2 lần bok Wừu bị bắt, ông Quyết đều chứng kiến. Từng lời nói, từng hành động thể hiện ý chí, sự kiên gan, dũng cảm và mưu trí của bok Wừu vẫn luôn in đậm trong tâm trí ông.
Ông Quyết kể, cuối năm 1950, bok Wừu vừa được kết nạp vào Đảng được vài tháng thì bị giặc vây bắt. Lần đầu tiên, trên đường bị áp giải lên Kon Tum, ngang qua ngã ba Trà Huỳnh, xe đi chậm lại. Lúc ấy, bok Wừu đã nhanh trí nhảy vọt xuống xe, chạy nhanh vào rừng, thoát khỏi sự truy đuổi của địch trong gang tấc và trở về làng. Biết là địch sẽ nhanh chóng về làng tìm kiếm, đàn áp nhân dân, bok Wừu bí mật tập hợp dân làng để bàn việc tác chiến. Nhưng không may cuộc họp bị kẻ gian khai báo, giặc lại ập đến bắt ông lần nữa. Sau khi bị áp giải lên Kon Tum, bok Wừu tiếp tục bị địch đưa về làng để tra hỏi. Mặc cho đòn roi tra tấn hết sức dã man nhưng địch không khai thác được gì ngoài những câu nói dõng dạc của người cán bộ cách mạng kiên trung: “Mọi người đừng sợ, tôi không bao giờ đầu hàng, không phản bội nhân dân, không làm hại dân làng. Đồng bào hãy đoàn kết đứng lên đấu tranh. Thà chết chứ không bao giờ đầu hàng”. Không chỉ vậy, bok Wừu còn mưu trí lừa dẫn quân địch đi tìm cách mạng. Trên đường đi, ông lại tiếp tục trốn thoát dưới làn đạn bỏng rát. Cho đến lần thứ 3 bok Wừu bị bắt...
Kể đến đây, giọng ông Quyết nghẹn lại, những giọt nước mắt lăn dài. Giữa năm 1952, bok Wừu trên đường đi họp chi bộ về thì bị địch phục bắt. Ông lại lần nữa chết đi sống lại dưới những đòn tra tấn nặng nề, dã man của quân giặc, khắp người đâu cũng vết thương. Duy chỉ có ý chí, quyết tâm bảo vệ cách mạng, quyết tâm đánh giặc vẫn trước sau như một. Trước dân làng, giặc tàn bạo cắt tai, chặt 10 đầu ngón tay của bok để thị uy, đe dọa, hòng moi thông tin. Thế nhưng, cho dù ngã lên ngã xuống, bok Wừu vẫn hiên ngang đứng dậy, không một lời hé răng khai báo tổ chức. Ông Quyết nghẹn ngào kể: “Biết mình không thể thoát chết, bok lập mưu đánh lừa để tiêu diệt địch. Bok nói dẫn địch đi đánh Kam Krin-làng chiến đấu của cách mạng được bố phòng dày đặc bẫy, hầm chông nằm ở lưng chừng núi. Khi đến khu vực này, bok mới nói nhỏ với tên chỉ huy là đến nơi rồi, phải dàn hàng ngang tấn công thì mới bắt được hết Việt Minh. Quân địch nghe theo liền lập tức bị sập bẫy. Sa vào mang cung, bẫy chông, giặc kêu khóc vang trời, càng hoảng loạn thì càng lún sâu vào trận địa mai phục của ta. Bok Wừu lúc này hét to: “Chúng bay phải chết! Chúng bay phải đền tội!”. Một làn đạn tức tối xối xả và bok Wừu đã anh dũng ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương.
“Địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống 
Giao lưu cồng chiêng tại lễ đón bằng công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh “Khu lưu niệm Anh hùng Wừu”. Ảnh: P.L
Giao lưu cồng chiêng tại lễ đón bằng công nhận Di tích lịch sử cấp tỉnh “Khu lưu niệm Anh hùng Wừu”. Ảnh: P.L
Trở lại Đak Sơ Mei lần này, ông Quyết vô cùng vui mừng khi thấy Khu lưu niệm Anh hùng Wừu đã nên hình hài dù chưa hoàn thiện. Ông thắp nén hương trước anh linh của người đồng chí, người bạn chiến đấu đã từng cùng ông trải lá giữa rừng, hàn huyên chuyện gia đình hay bàn kế đánh giặc. “Tôi năm nay đã 91 tuổi rồi, chắc còn sống không được bao lâu nữa. Không biết sau khi hoàn thành Khu lưu niệm Anh hùng Wừu, tôi có còn được đến thắp hương cho bok Wừu nữa hay không… Nhưng cho đến lúc về với tổ tiên, người liệt sĩ, người đồng chí, người bạn chiến đấu và hy sinh anh dũng ấy mãi mãi không phai mờ trong tâm khảm của tôi”-ông Quyết tâm sự.
Việc xây dựng Khu lưu niệm Anh hùng Wừu không chỉ là niềm mong mỏi của riêng cá nhân ông Quyết mà còn là của đông đảo cán bộ, nhân dân trong tỉnh, đặc biệt là người dân xã Đak Sơ Mei. Vừa qua, Khu lưu niệm đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Đây là tiền đề quan trọng để khu lưu niệm được nâng tầm đúng với giá trị lịch sử, đồng thời là cơ hội để nhận được sự quan tâm đầu tư xây dựng. Khu lưu niệm hình thành còn góp thêm một “địa chỉ đỏ” trong hành trình tìm về nguồn cội cách mạng cho lớp lớp thế hệ sau này. Bok Núp, bok Wừu và nhiều anh hùng dũng sĩ khác đã trở thành biểu tượng của Tây Nguyên, được lưu danh bằng những công trình, tác phẩm chân thật và sinh động, trường tồn với thời gian. Già Đinh Nhíp (làng Đê Tul, xã Đak Sơ Mei, huyện Đak Đoa) tâm sự: “Mình rất vui khi Khu lưu niệm Anh hùng Wừu được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Nhân dân trong làng, trong xã có nơi để thăm viếng, hương khói, giáo dục cháu con và cũng là nơi phục vụ khách tham quan, du lịch, tìm hiểu văn hóa, lịch sử địa phương”.

Ông Hoàng Nhưn-Phó Chủ tịch UBND huyện Đak Đoa: “Khu lưu niệm Anh hùng Wừu là nơi trưng bày, giới thiệu về truyền thống vẻ vang hơn 68 năm qua của Đảng bộ và nhân dân huyện Đak Đoa; là địa điểm sinh hoạt văn hóa và các hoạt động cộng đồng, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ trên địa bàn huyện. Từ năm 2015 đến tháng 10-2018, huyện đã sưu tầm được 152 hiện vật. Trong thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục sưu tầm các hiện vật, tranh ảnh, tư liệu nhằm làm phong phú thêm Khu lưu niệm anh hùng Wừu, phát huy giá trị của di tích”.

Phương Linh
----------------------
Công ty TNHH một thành viên Xăng dầu Bắc Tây Nguyên tài trợ cuộc thi này.

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.