78 năm Ngày thương binh liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2025): Rưng rưng kỷ vật của Mẹ

Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tọa lạc ở Núi Cấm, phường Quảng Phú, TP Ðà Nẵng.

Cùng với bức tượng khổng lồ bằng sa thạch khắc họa nguyên mẫu Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ - người mẹ vĩ đại có 9 người con trai, 1 con rể và 2 người cháu hy sinh trong công cuộc giành độc lập của Tổ quốc, Bảo tàng còn là nơi gìn giữ hơn 200 kỷ vật của các Mẹ Việt Nam Anh hùng xứ Quảng.

Nhiều bạn trẻ xúc động khi đến thăm Bảo tàng Mẹ Việt Nam Anh hùng, lắng nghe câu chuyện kỷ vật chiến tranh
Nhiều bạn trẻ xúc động khi đến thăm Bảo tàng Mẹ Việt Nam Anh hùng, lắng nghe câu chuyện kỷ vật chiến tranh

Kỷ vật kể chuyện

Những ngày cuối tháng 7, nhiều đoàn khách đến thăm Bảo tàng Mẹ Việt Nam Anh hùng. Như thường lệ, Nguyễn Thị Trúc (33 tuổi, hướng dẫn viên) niềm nở đón, hướng dẫn đoàn khách vào tham quan. Lần lượt, trước những kỷ vật cô hướng dẫn viên thuyết minh về những câu chuyện gắn liền với hiện vật, đó là những chiếc khăn, bức thư tay, những chiếc đèn dầu, thùng tiếp đạn, nồi, mâm cơm… gắn liền với hy sinh của các Mẹ Việt Nam Anh hùng (VNAH), các liệt sĩ.

Bức ảnh xúc động tại Bảo tàng về Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ - người mẹ vĩ đại có 9 người con trai, 1 con rể và 2 người cháu hy sinh trong công cuộc giành độc lập của Tổ quốc. (ảnh chụp lại). Ảnh: Hoài Văn
Bức ảnh xúc động tại Bảo tàng về Mẹ VNAH Nguyễn Thị Thứ - người mẹ vĩ đại có 9 người con trai, 1 con rể và 2 người cháu hy sinh trong công cuộc giành độc lập của Tổ quốc. (ảnh chụp lại). Ảnh: Hoài Văn

Cả đoàn du khách lặng im khi nghe Trúc kể về bức thư xin lãnh xác chồng trong câu chuyện của gia đình Mẹ VNAH Nguyễn Thị Dành và người con dâu Huỳnh Thị Cục cùng với hiện vật tờ đơn viết tay được cất trong tủ kính.

“Đằng sau tờ đơn này là câu chuyện về cuộc đời của liệt sĩ Nguyễn Văn Công (bí danh Nguyễn Văn Nhẳm), con trai duy nhất của mẹ VNAH Nguyễn Thị Dành quê Vĩnh Cữu, tỉnh Đồng Nai. Anh quyết hi sinh chứ không để rơi vào tay giặc. Một mình anh Nhẳm đã chống trả quyết liệt nhưng lính Mỹ với quân số áp đảo đã bao vây bắn chết anh. Sau khi anh nằm xuống, bọn Mỹ đã mang tai anh về báo công, còn phần thân thể anh chúng buộc vào đuôi xe chạy ngoài đường cho đến khi thịt da anh tơi tả mới thôi. Hay tin đó, người mẹ già đã khóc cạn nước mắt vì thương con. Trước hoàn cảnh như vậy, vợ của liệt sĩ là chị Huỳnh Thị Cục kìm chặt nỗi đau và nước mắt trong lòng để viết lá đơn xin lãnh xác chồng về, đưa anh về đất mẹ để mồ yên mả đẹp. Tờ đơn này là hiện vật gắn liền bao nỗi đau thương mất mát của mẹ VNAH Nguyễn Thị Dành và người con dâu Huỳnh Thị Cục…”.

Chỉ vào hiện vật là chiếc túi xách, bộ kim tiêm, kéo, ram giấy, báo cáo... cô tiếp tục kể câu chuyện xúc động của Mẹ VNAH Võ Thị Nhiều và con trai là liệt sĩ Phạm Hàng cán bộ Ban an ninh huyện Bắc Tam Kỳ (quê ở xã Tam Thăng, TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam cũ).

Đó là câu chuyện của người mẹ vĩ đại quyết bảo vệ con cùng các đồng đội trong hầm bí mật. Khi bị địch phát hiện, mẹ báo tin khẩn cấp cho các con chạy thoát, còn mẹ vừa kịp chôn xong thùng đạn đại liên đựng nhiều tài liệu tối mật của Ban an ninh thì địch ập vào. Phát hiện có 3 cái chén và 3 đôi đũa cùng nồi cháo còn dang dở, địch biết có cộng sản vừa mới ở đây, nhưng lục soát trong hầm, trong nhà không thấy dấu vết, liền lôi mẹ ra tra hỏi. Mẹ cương quyết không khai nên bị chúng lôi ra bắn chết giữa sân.

Địch rút đi, bà con hàng xóm sang chôn cất, ngậm ngùi đưa tiễn mẹ. Lúc ấy, anh Hàng và đội công tác thoát hiểm chạy ra hướng xã Bình Sa, Thăng Bình chui vào hầm bí mật. Địch lần theo dấu chân, dừng lại bên miệng hầm kêu gọi các anh đầu hàng, nhưng các anh không chịu khuất phục. Anh Hàng cùng đồng đội tung nắp hầm ném lựu đạn mở đường thoát, nhưng anh đã trúng đạn của kẻ thù, anh dũng hy sinh, sau đó được nhân dân mai táng ngay bên hầm bí mật. Sau năm 1975, gia đình đưa hài cốt anh về cải táng ở quê nhà. Chiếc túi xách, bộ kim tiêm, kéo, ram giấy, báo cáo... là vật dụng của liệt sĩ Phạm Hàng và Ban An ninh huyện Bắc Tam Kỳ được mẹ Võ Thị Nhiều cất giấu năm 1967 tại vườn nhà trước lúc mẹ bị bắn chết. Năm 1999, người con trai út của mẹ Nhiều đã đào được kỷ vật của mẹ và anh tại vườn nhà. Năm 2018 gia đình mẹ tặng lại Bào tàng”.

Giọng nói lúc nhỏ nhẹ, khi trầm bổng của hướng dẫn viên khiến đoàn khách bị cuốn vào câu chuyện, sống lại những thời khắc lịch sử vừa bi thương vừa hào hùng. Nhiều người mắt đỏ hoe xúc động khi chăm chú nghe những câu chuyện.

Những bức thư tay, khăn thêu, chiếc đèn dầu, thùng tiếp đạn… lưu giữ những câu chuyện hào hùng thời chiến
Những bức thư tay, khăn thêu, chiếc đèn dầu, thùng tiếp đạn… lưu giữ những câu chuyện hào hùng thời chiến

Nhân lên tình yêu Tổ quốc

Nguyễn Thị Trúc chia sẻ, hơn 200 hiện vật ở đây là hơn 200 câu chuyện thấm đẫm đau thương và hào hùng về lòng quả cảm, sự hy sinh vĩ đại của thế hệ đi trước vì độc lập dân tộc. “Bản thân em dù đã gắn bó với công việc này đã tròn 10 năm, không đếm xuể, không nhớ hết những lần thuyết minh, ấy vậy mà mỗi lần kể lại câu chuyện vẫn không khỏi nghẹn ngào rưng rưng”, Trúc xúc động.

Trúc cho hay, những dịp lễ 30/4, 27/7, hay 2/9, Bảo tàng Mẹ Việt Nam Anh hùng đón lượng khách về rất lớn, cao điểm có ngày lên tới cả ngàn người. Ai ai cũng đều xúc động, rưng rưng trước từng câu chuyện, hiện vật.

Cũng như Trúc, Trần Thị Cẩm Vân làm công việc hướng dẫn viên tại Bảo tàng được 10 năm nay. Ngẫm lại, Vân thấy “giống như nghề chọn mình”, có duyên và gắn bó với bảo tàng này. Là bởi trước đó, sau khi tốt nghiệp ĐH Ngoại ngữ, cô nhiều năm làm giáo viên sau cùng lại chọn nơi này gắn bó. Vân thấy mình may mắn, vì đây hơn cả một công việc mà bản thân đang mang sứ mệnh kể chuyện lịch sử, kết nối mọi người với niềm tự hào và biết ơn những thế hệ ngã xuống vì nền độc lập dân tộc. Những ngày đầu với rất nhiều bỡ ngỡ, từ cách xưng hô ra sao cho phải phép với các đoàn lãnh đạo Trung ương, cho tới du khách, bạn trẻ, các em học sinh như thế nào làm sao để truyền tải dễ hiểu nhất, tái hiện ký ức chiến tranh.

Bà Hoàng Thị Bích Hạnh - Giám đốc Ban quản lý Di tích và Bảo tàng Quảng Nam (trực thuộc Sở VHTT&DL TP Ðà Nẵng) cho hay, bảo tàng hiện trưng bày hơn 200 hiện vật và 60 hình ảnh tư liệu về mẹ VNAH. Mỗi năm đơn vị đón khoảng 120 ngàn khách đến tham quan. “Ðây là nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ biết, hiểu và thương những người mẹ đã hy sinh thầm lặng, lặng lẽ tiễn chồng và con ra chiến trường vì công cuộc giành độc lập dân tộc” - bà Hạnh nói.

“Mình cảm thấy bản thân may mắn, hiểu sâu sắc rằng đây hơn cả một công việc để truyền cảm hứng, tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc thông qua từ câu chuyện của kỷ vật chiến tranh. Và khi câu chuyện được mọi người chăm chú lắng nghe và thấu cảm với lịch sử như vậy thì mình hạnh phúc vô cùng”, Vân chia sẻ.

Theo HOÀI VĂN (TPO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.