13 đặc khu của Việt Nam: Phú Quốc đảo ngọc từ thành phố lên đặc khu

Phú Quốc là địa phương duy nhất chuyển từ thành phố lên đặc khu và câu chuyện 'thành đặc khu' đã được những nhà đầu tư bất động sản, bàn tán từ gần 10 năm trước.

Đặc khu Phú Quốc thuộc tỉnh An Giang và bắt đầu đi vào hoạt động từ ngày 1.7.2025.

Đặc khu Phú Quốc có diện tích hơn 575 km2, dân số 157.629. Từ 1.7.2025, ông Lê Quốc Anh (Bí thư Thành ủy Phú Quốc, cũ) làm Bí thư Đảng ủy đặc khu. Ông Trần Minh Khoa (Chủ tịch UBND TP.Phú Quốc, cũ) làm Chủ tịch UBND đặc khu.

Một góc đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Một góc đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Nóng chuyện đất đai

Tháng 10.2004, Chính phủ ban hành đề án phát triển tổng thể đảo Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020.

Tuy nhiên, trong hội nghị tổng kết 20 năm thực hiện đề án (tổ chức tháng 4.2024), Chính phủ phải thừa nhận "cơ bản đạt được các mục tiêu".

Vinpearl Safari Phú Quốc là điểm thu hút rất nhiều du khách khi đến thăm đặc khu. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Vinpearl Safari Phú Quốc là điểm thu hút rất nhiều du khách khi đến thăm đặc khu. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Thông báo số 189/TB-VPCP ngày 27.4.2024 của Văn phòng Chính phủ về Kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại hội nghị tổng kết đề án trên, có nêu: "Phú Quốc phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế; đang phát triển nóng, nhiều yếu tố thiếu bền vững (nước sạch, điện, sóng viễn thông, vệ sinh môi trường, chưa có nhà máy, trung tâm xử lý rác thải, nước thải phù hợp quy mô dân số...).

Hạ tầng kinh tế - kỹ thuật chưa đồng bộ. Quản lý rừng, đất đai, tài nguyên còn bất cập, nhất là vấn đề thực hiện các dự án, trật tự xây dựng, trật tự đô thị, môi trường, bồi thường, hỗ trợ tái định cư, giải quyết khiếu nại. Đời sống một bộ phận người dân còn gặp khó khăn"…

Vấn đề "phát triển nóng" của Phú Quốc manh nha từ năm 2004 và giai đoạn 2013 - 2018 thực sự bùng nổ khi nhiều nhà đầu tư đến xây dựng, phát triển dịch vụ thương mại và đặc biệt là du lịch khiến giá đất tăng chóng mặt.

Theo thống kê, có đến 80% nhà đầu tư đến từ Hà Nội mua đất ở Phú Quốc. Giá đất ven biển ở xã Hòn Thơm năm 2015, từ vài chục triệu đồng lên hàng trăm triệu/ha.

Đặc khu Phú Quốc có những bãi cát trắng tuyệt đẹp. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Đặc khu Phú Quốc có những bãi cát trắng tuyệt đẹp. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Thời điểm 2017 - 2019, trước thông tin Phú Quốc chuẩn bị thành đặc khu, các nhà đầu tư từ Hà Nội, TP.HCM đổ xô ra mua đất, khiến giá chuyển nhượng tăng từng ngày.

Có những thửa đất, trong ngày được mua đi bán lại 4 - 5 lần, giá được đẩy từ 5 tỉ lên 20 tỉ đồng/công. Đặc biệt, người ta đổ xô vào các ngõ ngách mua đất, bất chấp có là đất quy hoạch hay đủ giấy tờ hay không.

Chợ đêm Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Chợ đêm Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Điều này đã dẫn đến hỗn loạn trong lấn chiếm rừng, đất rừng, đất nhà nước quản lý và phân lô, bán nền, xây dựng trái phép trên đảo.

Có những địa bàn nguy cơ xảy ra điểm nóng, như: Gành Dầu, Chuồng Vích (xã Gành Dầu); Đường Bào (xã Dương Tơ); Rạch Hàm, Cây Sao (xã Hàm Ninh) và phường An Thới…

Nụ cười của người dân Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Nụ cười của người dân Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Thời Pháp thuộc, Phú Quốc là quận, thuộc tỉnh Hà Tiên. Sau năm 1956, quận Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang. Sau 30.4.1975, Phú Quốc là huyện thuộc tỉnh Kiên Giang (thị trấn Dương Đông và 3 xã Cửa Dương, Dương Tơ, Hàm Ninh).

a1box.png
Phú Quốc những năm 1990. ẢNH: BKG

Ngày 17.2.1979, Hội đồng Chính phủ sắp xếp lại địa giới hành chính của 3 xã thuộc huyện Phú Quốc. Cuối tháng 4.1993, thành lập xã Thổ Châu trên cơ sở quần đảo Thổ Châu, thành lập xã Bãi Thơm. Giữa tháng 3.1997, thành lập xã Gành Dầu. Đầu 2023, giải thể xã An Thới để thành lập thị trấn An Thới và xã Hòn Thơm.

Ngày 17.9.2014, Chính phủ công nhận huyện đảo Phú Quốc là đô thị loại 2.

Ngày 9.12.2020, Quốc hội ban hành nghị quyết thành lập TP.Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang trên cơ sở diện tích tự nhiên dân số của huyện Phú Quốc.

Ngày 21.1.2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định về việc công nhận thành phố Phú Quốc là đô thị loại 1, trực thuộc tỉnh Kiên Giang.

a2box.jpg
Xóm chài An Thới, Phú Quốc. ẢNH: MAI THANH

Tháng 6.2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang.

Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của phường Dương Đông, phường An Thới và các xã Dương Tơ, Hàm Ninh, Cửa Dương, Bãi Thơm, Gành Dầu, Cửa Cạn thành đặc khu Phú Quốc, thuộc tỉnh An Giang.

Khu nghỉ dưỡng Sun Premier Village Primavera ở đặc khu Phú Quốc, còn được gọi là thị trấn Địa Trung Hải. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Khu nghỉ dưỡng Sun Premier Village Primavera ở đặc khu Phú Quốc, còn được gọi là thị trấn Địa Trung Hải. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Tháng 6.2022, tỉnh Kiên Giang thành lập Tổ công tác đặc biệt kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lĩnh vực đất đai, lâm nghiệp và xây dựng trên địa bàn thành phố Phú Quốc, và phát hiện 685 ha đất nhà nước quản lý và đất rừng bị vi phạm (1.744 vụ), nhưng tới nay thành phố mới thu hồi hơn 198 ha.

Đặc khu Phú Quốc với thế mạnh "biển xanh, cát trắng, nắng vàng". ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Đặc khu Phú Quốc với thế mạnh "biển xanh, cát trắng, nắng vàng". ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Đặc biệt, cuối 2024, Phú Quốc hiện có khoảng 420 khu phân lô, hơn 8.707 thửa, trên 900 căn nhà, diện tích khoảng 195 ha chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư dự án, cấp phép xây dựng cơ sở hạ tầng…, và địa phương đang tiến hành xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.

Năm 2024, Hội đồng nhân dân tỉnh Kiên Giang (cũ) báo động: "6 tháng qua, tỉnh xảy ra 537 vụ phạm tội trật tự xã hội. Nóng nhất là tình trạng lừa đảo, nhận hối lộ xảy ra TP.Phú Quốc".

Đặc khu chỉ làm du lịch

Thời gian qua, Phú Quốc trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách quốc tế do có nhiều bãi biển đẹp hoang sơ, thời tiết ấm áp, nhất là vào mùa đông, hạ tầng du lịch phát triển, với hệ thống giao thông, khách sạn, khu nghỉ dưỡng cao cấp…

Bắn pháo hoa tại khu nghỉ dưỡng Sun Premier Village Primavera, đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Bắn pháo hoa tại khu nghỉ dưỡng Sun Premier Village Primavera, đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

6 tháng đầu năm 2025, Phú Quốc ước đón gần 4,5 triệu lượt khách (tăng 33,3% so với cùng kỳ, đạt 61,1% kế hoạch năm), khách quốc tế gần 900.000 lượt lượt khách (tăng 76,7% so với cùng kỳ, đạt 75% kế hoạch năm), tổng thu đạt khoảng 21.588 tỉ đồng (tăng 92,6% so với cùng kỳ, đạt 91,9% kế hoạch năm).

Một số khu nghỉ dưỡng ở đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Một số khu nghỉ dưỡng ở đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Tiêu chuẩn du lịch toàn cầu của Phú Quốc thấp hơn Đà Nẵng

Ông Bùi Quốc Thái, Giám đốc Sở Du lịch An Giang đã nhấn mạnh vậy tại hội thảo tham vấn ý kiến đề án xây dựng Phú Quốc thành trung tâm dịch vụ, du lịch sinh thái chất lượng cao, du lịch biển, đảo tầm cỡ quốc gia và quốc tế (ngày 6.6.2025).

Ông Thái nói rõ: Phú Quốc đang đối mặt với thách thức về hạ tầng, môi trường. Tiêu chuẩn du lịch toàn cầu của Phú Quốc chỉ đạt 13%, thấp hơn Đà Nẵng (30%).

3b.jpg
Phú Quốc nhìn từ trên cao. ẢNH: MAI THANH HẢI

Khi xây dựng đề án, Kiên Giang (cũ) có chiến lược định vị Phú Quốc là trung tâm du lịch sinh thái chất lượng cao, đảm bảo du lịch phát triển hài hòa.

Phú Quốc hiện tập trung thu hút các nhà đầu tư thông qua mô hình hợp tác công - tư (PPP) vào các lĩnh vực năng lượng tái tạo, du lịch cao cấp và hạ tầng thông minh, triển khai các dự án chiến lược phục vụ APEC 2027.

4b.jpg
Cảng An Thới, đặc khu Phú Quốc. ẢNH: MAI THANH HẢI

Đề án này sẽ giúp khoảng 17.500 hộ dân đặc khu Phú Quốc hưởng lợi từ việc làm, phát triển homestay và các dịch vụ du lịch, với mục tiêu đạt thu nhập bình quân 150 triệu đồng/hộ/năm vào năm 2030.

Sunset Town Phú Quốc (thị trấn hoàng hôn) là tên gọi của Sun Group đặt riêng cho tổ hợp dự án mang phong cách cảm hứng kiến trúc Địa Trung Hải, được xây dựng tại An Thới, đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Sunset Town Phú Quốc (thị trấn hoàng hôn) là tên gọi của Sun Group đặt riêng cho tổ hợp dự án mang phong cách cảm hứng kiến trúc Địa Trung Hải, được xây dựng tại An Thới, đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Với việc được chọn làm địa điểm tổ chức APEC 2027, Phú Quốc đang tập trung quảng bá hình ảnh du lịch Phú Quốc là điểm đến an toàn, thân thiện.

Các tổ hợp kiến trúc được Sun Group xây dựng tại đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN
Các tổ hợp kiến trúc được Sun Group xây dựng tại đặc khu Phú Quốc. ẢNH: NGÔ TRẦN HẢI AN

Địa phương hiện mở rộng cảng hàng không quốc tế Phú Quốc để đạt công suất 10 triệu khách vào năm 2030 (2,5 triệu khách quốc tế), doanh thu 50.000 tỉ đồng; năm 2045 đón 15 triệu lượt khách (3 triệu khách quốc tế), đạt doanh thu 75.000 tỉ đồng; phát triển cảng biển có khả năng đón tàu 4.000 khách.

Hoàng hôn Phú Quốc. ẢNH: M.T.H
Hoàng hôn Phú Quốc. ẢNH: M.T.H

Theo Mai Thanh Hải - Ngô Trần Hải An (TNO)

Các tin khác

Trường mới ở vùng biên

Trường mới ở vùng biên

(GLO)- Gần một tháng sau lễ khai giảng năm học 2026 - 2027, thầy và trò tại 7 trường phổ thông nội trú Tiểu học và THCS trên tuyến biên giới của tỉnh Gia Lai đang từng bước ổn định nền nếp dạy học.

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm. 

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 2: 24 giờ ở Jeonju - thủ phủ của Jeollabuk-do

(GLO)- Hai lần đổi tàu với gần 3 giờ từ Busan đưa chúng tôi đến Jeonju - thủ phủ và là thành phố cổ yên bình của tỉnh Jeollabuk-do. 24 giờ ở đây đủ để nhận ra sức hấp dẫn của một vùng đất biết giữ gìn ký ức, chăm chút từng góc phố và biến những giá trị truyền thống thành sức hút du lịch.

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

Những ngày ở xứ Kim Chi: Kỳ 1: Phủ Sơn Quảng vực thị

(GLO)- L.T.S: “Những ngày ở xứ Kim Chi” là ghi chép của tác giả Đoàn Minh Phụng trong hành trình qua Busan, Jeonju và Seoul. Hơn một chuyến đi, loạt bài còn gợi mở những suy ngẫm về cách người Hàn gìn giữ văn hóa, tổ chức du lịch, xây dựng nếp sống văn minh và mở rộng giao lưu với Việt Nam.

Đất Vua xứ Rượu…

Đất Vua xứ Rượu…

(GLO)- Những ngày đầu thu, khi cái nắng miền Trung đã bớt gay gắt, những cơn mưa bắt đầu ghé qua nhiều hơn, đất trời xứ An Nhơn cũng dịu lại. Lúc đầy lúc vơi, sông Côn vẫn lặng lẽ chảy qua những xóm làng, mang theo phù sa và câu chuyện của một vùng đất từng là kinh đô. 

Về nơi cuối nguồn sông Lại

Về nơi cuối nguồn sông Lại

(GLO)- Ở nơi dòng Lại Giang khép lại hành trình để hòa vào Biển Ðông, sông - đồng - rừng - biển cùng hiện diện trong một không gian sống đặc biệt. Ðó là vùng đất Hoài Nhơn Ðông.

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Món quà nhỏ nối dài lòng tốt

Mỗi lần nấu cơm cho gia đình, chị Trương Thị Phượng lại chuẩn bị thêm một, hai suất. Hôm nay, trong những chiếc hộp được xếp ngay ngắn là cơm trắng, khoai tây xào, gà xào và canh nóng. Chị chụp lại phần cơm, đăng lên nhóm “Cho tặng đồ miễn phí tại Hà Nội”, rồi chờ người cần đến nhận.

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Vườn quốc gia Chư Yang Sin có 'nữ tướng rừng xanh'

Hơn 16 năm gắn bó với Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Hoàng Thị Hương là một trong số ít nữ kiểm lâm của đơn vị. Chị gắn bó với nghề không để chứng minh mình mạnh mẽ, mà bởi đó là công việc chị đã chọn.

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

Dệt màu xanh ấm no trên miền biên viễn

(GLO)- Hơn 41 năm có mặt trên tuyến biên giới phía Tây của Tổ quốc, Binh đoàn 15 đã biến vùng đất cằn cỗi, đầy tàn tích chiến tranh thành vườn cao su, cà phê bạt ngàn.

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

Nghề xưa vẫn chảy bên dòng sông Côn

(GLO)- Bên dòng sông Côn, đoạn chảy qua thôn Kiên Mỹ (xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) từ lâu đã hình thành những xóm nghề gắn với đời sống người dân như làm đậu khuôn, giá đỗ, bún, bánh tráng, các loại bánh truyền thống, trồng rau... 

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Thầy tôi là nhà cách mạng làm thơ

Tôi gọi cha tôi bằng 'thầy' vì ông cụ muốn tôi nhớ lại gốc gác của mình từ một làng nào đó ở đất Nghệ An. Người Bắc hay gọi cha là thầy, mẹ là u. Bên nội tôi là người di dân, vào Quảng Ngãi từ mấy trăm năm trước.

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

Lưu giữ ký ức thời hoa lửa bằng công nghệ

(GLO)- Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những người trực tiếp đi qua những năm tháng khốc liệt ấy, nay đều đã ở tuổi xế chiều. Nhưng thời gian không chờ đợi ai. Khi những nhân chứng dần vắng bóng, cũng là lúc nhiều mảnh ghép ký ức về lịch sử dân tộc không còn cơ hội được kể lại.

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

Lộ Diêu vươn mình từ gian khó

(GLO)- Trước đây, Lộ Diêu (phường Hoài Nhơn Đông) như một thế giới tách biệt với bên ngoài. Ðặc trưng địa hình và cuộc sống của người dân nơi đây được đúc kết qua câu: “Lộ Diêu một biển ba đèo - Gian nan đã vượt, khó nghèo đã qua”.

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Tìm nhau giữa hòa bình - Kỳ 1: Cô y tá và vết sẹo trên đầu

Không ít những đồng đội chung chiến hào những ngày khói lửa, sau ngày hòa bình vì nhiều lý do, họ đã không gặp lại hoặc chưa gặp lại nhau. Những đồng đội cùng quê may mắn là ít nhất mỗi năm lại được gặp nhau vào dịp kỷ niệm ngày nhập ngũ.

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

“Viết tiếp câu chuyện hòa bình” từ kỷ vật chiến trường

(GLO)- Luôn xem kỷ vật chiến trường là “gia tài”, song Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Nhương (SN 1948, trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn quyết định hiến tặng, như lời nhắn gửi đến thế hệ sau về những ngày cả đất nước gian khổ đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Làng xưa nay đã đổi thay

Làng xưa nay đã đổi thay

(GLO)- Sau khi về định cư ở vùng đất mới, cuộc sống của người dân 4 làng Plei Pông, Kinh Pêng, Plei Trớ và Plei Hek thuộc xã Chư A Thai (là các làng căn cứ cách mạng trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, còn gọi là 4 làng Ðồn) đã có nhiều đổi thay rõ nét.

Mang con dấu đến bản

Mang con dấu đến bản

Hai đứa con đã 15 và 13 tuổi, nhưng lần đầu tiên, vợ chồng anh Moong Văn Phong mới đi làm khai sinh cho con khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhôn Mai (Nghệ An) mang con dấu đến tận bản để làm thủ tục cho dân.

Những dáng lính vùng biên

Những dáng lính vùng biên

(GLO)- Tôi gặp những người lính trên những chuyến tàu tuần tra ngoài khơi xa, giữa những hải trình dọc dài duyên hải đồng hành, làm chỗ dựa bảo vệ ngư dân và giữ gìn an ninh trật tự trên biển quê hương; gặp họ giữa những vùng biên giới Campuchia heo hút đầy nắng gió.

Ruổi rong đời chăn vịt

Ruổi rong đời chăn vịt

(GLO)- Sau mỗi mùa gặt, những cánh đồng lúa ở các xã An Lương, An Hòa, An Vinh, Tuy Phước… lại rộn ràng bởi đàn vịt hàng nghìn con tìm về kiếm ăn. Gắn với đàn vịt, những người chăn vịt miệt mài rong ruổi qua nhiều cánh đồng, lấy mùa gặt làm nhịp mưu sinh.

Trầm tích sông Ba

Trầm tích sông Ba

(GLO)- Sông Ba đoạn qua xã Ia Dreh (tỉnh Gia Lai) mùa khô, vài con thuyền đánh cá nằm gối đầu nghỉ ngơi trên những doi cát. Chiều xuống, từ những bến sông, người dân vẫn ra tắm mát dù nước cạn tới mức có thể lội ra giữa dòng.

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

Ký ức buồn đau của những người lầm đường lạc lối

(GLO)- Sau nhiều năm vượt biên, cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan, 5 người Việt quê Gia Lai đã bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữ và trục xuất về nước. Trở về đoàn tụ với gia đình, họ mang theo ký ức buồn đau về những tháng ngày sống chui lủi, thiếu thốn, bệnh tật nơi đất khách quê người.