Từ "kho báu" dược liệu Tây Nguyên…

Tôi quen thân lương y Nguyễn Đức Nghĩa từ hồi còn làm phóng viên chuyên trách mảng y tế cho một tờ báo ở TP. Hồ Chí Minh, cách đây chừng 20 năm.

Lương y Nguyễn Đức Nghĩa là học trò xuất sắc nhất của GS.TS Đỗ Tất Lợi (1919-2008) - nhà nghiên cứu dược học nổi tiếng, “cây đại thụ” của nền y học cổ truyền Việt Nam, đã được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học kỹ thuật vào năm 1996 và công trình giá trị nhất của ông để lại cho ngành y học nước nhà chính là bộ sách “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” đã tái bản đến 11 lần.

Nhờ anh Nghĩa và bạn bè anh mà tôi biết hóa ra là có rất nhiều người quan tâm đến việc bảo tồn nguồn gen dược liệu của Tây Nguyên, dù họ không sinh sống ở vùng này. Tây Nguyên có nhiều nguồn gen dược liệu quý. Quý ở sự phong phú, ở năng suất, rồi cả sự hơn hẳn về chất lượng dược tính khi so với cùng loại cây dược liệu ấy trồng ở những vùng miền khác. Rồi có những loài nếu không bảo tồn thì nguy cơ tuyệt chủng là trong tầm tay.

Tôi từng có những ngày lang thang trên vùng rừng M’Drắk, để biết vì sao giới săn lùng dược liệu lại hay chọn mua những loại dược liệu như riềng rừng, cốt toái bổ, hoàng đắng, củ bình vôi, thiên niên kiện… ở các vùng đất Krông Á, Ea M’đoal, Ea Trang, Ea H’mlay; rồi lại săn lùng hồng đẳng sâm, ngũ gia bì chân chim, kê huyết đằng… trên hệ thống núi Chư Yang Sin thuộc địa bàn huyện Krông Bông hay Lắk; rồi nhân trần ở huyện Buôn Đôn…

 

Lương y Nguyễn Đức Nghĩa (thứ hai từ trái sang) giới thiệu với đoàn du khách về những củ đinh lăng trồng tại Việt Nam.
Lương y Nguyễn Đức Nghĩa (thứ hai từ trái sang) giới thiệu với đoàn du khách về những củ đinh lăng trồng tại Việt Nam.


Vài năm trước, khi đến Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) công tác, tôi có dịp tiếp cận với công trình nghiên cứu khoa học đồ sộ với đề tài “Điều tra, nghiên cứu các cây thuốc được sử dụng trong các bài thuốc dân tộc tại Tây Nguyên và đề xuất các biện pháp bảo tồn” do Viện chủ trì thực hiện, TS.Nguyễn Văn Dư làm Chủ nhiệm. Có thể dẫn một việc cụ thể như: từ chỗ các tài liệu về cây thuốc và dược liệu của các tác giả Đỗ Tất Lợi, Võ Văn Chi ghi nhận Tây Nguyên có 872 loài thực vật được sử dụng làm thuốc, thì công trình này đã bổ sung thêm 50 loài cây, trong đó có một loài được ghi trong sách đỏ Việt Nam ở mức độ nguy cấp. Chưa kể, nhóm các nhà khoa học này còn khẳng định các loài cây thuốc có ở Tây Nguyên, với 6 ngành thực vật bậc cao có mạch, thì số lượng còn cao hơn đấy nhiều lần. Nhóm các nhà khoa học ở Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật cũng đã thu thập được tới 362 bài thuốc của các dân tộc Ba Na, Cil, Cho Ro, Chu Ru, Dẻ, J’rai, K’Ho, Lào, M’nông, Mạ, Tày.

Nhớ hôm ghé làng Thái (xã Ea Kuếh, huyện Cư M’gar) cùng nhóm bạn thăm vườn dược liệu của ông Lô Quốc Hợi (hội viên Hội Đông y tỉnh Đắk Lắk), thấy ông đã đưa được nhiều loài cây thuốc quý về trồng không chỉ trong vườn mà ở cả các bờ rào, góc sân, thậm chí cả trên mái nhà, tôi cứ suy nghĩ mãi về một hướng đi mới của nguồn dược liệu ở Tây Nguyên.

Một thời nguồn dược liệu ở Tây Nguyên từng bị khai thác theo kiểu tận diệt. Của rừng mà, mạnh ai nấy nhặt. Nhưng bây giờ sẽ khác, khi có những người như ông Hợi đang miệt mài lưu giữ các nguồn gen dược liệu, lưu giữ nhưng vẫn tạo được thu nhập để sinh sống. Đó mới là kế sách bền vững.

Đáng mừng là ngày càng có nhiều người như ông Lô Quốc Hợi, tại Đắk Lắk bây giờ có nhiều người đầu tư vào trồng cây thuốc như một cách chuyển đổi cây trồng. Chẳng hạn ở buôn K’Diê 2 của xã Đắk Nuê (huyện Lắk), cây hoài sơn đang thay thế dần những cây hoa màu kém hiệu quả, thu nhập của người dân được cải thiện rõ rệt khi trên đất bạc màu vẫn có thể mang lại thu nhập 40-50 triệu đồng/ha/năm. Còn có cả những doanh nghiệp đầu tư trồng dược liệu hẳn hoi như Công ty Cổ phần Nicotex với cây hà thủ ô tại huyện Krông Năng; Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Buôn Ja Wầm với cây đinh lăng, hòe, ý dĩ tại huyện Cư M’gar; Công ty Cổ phần đầu tư Long Thành với đẳng sâm, ích mẫu, đương quy Nhật Bản trên đất Ea Súp…

Thế thì phải nghĩ tới chuyện tương lai của một nền công nghiệp dược liệu ở vùng Tây Nguyên, sẽ không là sản xuất nhỏ lẻ, manh mún mà là quy mô công nghiệp, là khép kín, là sản phẩm có thương hiệu hẳn hoi. Cũng từ đấy mà nghĩ đến những tour tuyến du lịch đến Tây Nguyên không chỉ để nhìn ngắm non nước mây trời, mà còn là ăn, uống, tắm, nghỉ dưỡng theo những cách điệu nghệ của y học cổ truyền...

https://baodaklak.vn/xa-hoi/202109/tu-kho-bau-duoc-lieu-tay-nguyen-975703f/
 

Theo Lương Duy Cường (baodaklak)

Các tin khác

Bảo vệ trẻ em

Bảo vệ trẻ em

(GLO)- UBND tỉnh Gia Lai vừa ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. 

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

'Phiếu tín nhiệm' của quốc tế với Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế - địa chính trị thế giới biến động phức tạp, khó lường, hơn 50 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài mà chúng ta thu hút được trong 9 tháng qua không chỉ lập kỷ lục cao nhất từ trước đến nay mà đó chính là một "phiếu tín nhiệm" của quốc tế dành cho VN.

Giảm áp lực giáo viên, đừng dừng ở chỉ đạo

Giảm áp lực giáo viên, đừng dừng ở chỉ đạo

Giải phóng sức lao động của người thầy, giảm những áp lực không đáng có để nhà giáo đầu tư vào chuyên môn vẫn đang trong tình trạng "trên nóng, dưới lạnh". Bộ thì quyết liệt, giục giã nhưng cơ sở vẫn chưa thấy cần.

Tạo đột phá công nghệ chiến lược

Tạo đột phá công nghệ chiến lược

Thông tin từ Bộ KH-CN cho biết, đến cuối tháng 9, các bộ, ngành đã đề xuất 38 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 13.750 tỷ đồng, trong đó nguồn ngoài ngân sách nhà nước đạt 8.860 tỷ đồng, chiếm hơn 64%.

Cơ hội từ không gian tầm thấp

Cơ hội từ không gian tầm thấp

Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 99-KL/TW ngày 28.9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới.

Phân quyền hiệu quả

Phân quyền hiệu quả

Một nền quản trị phân quyền hiệu quả nên được xây dựng trên 3 trụ cột: trao quyền đủ mạnh, bảo đảm nguồn lực tương xứng và buộc trách nhiệm đến cùng.

Chủ động ứng phó với mưa bão

Chủ động ứng phó với mưa bão

(GLO)- Gia Lai chuẩn bị bước vào mùa mưa bão. Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2026, thời tiết còn diễn biến khó lường, cần đề phòng mưa lớn, giông lốc gây ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, chia cắt, cô lập tại một số khu vực.

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Thắng đừng quá lời, thua đừng cay nghiệt!

Vị thế của một nền thể thao không được tạo nên bằng những lời tung hô sau chiến thắng, càng không thể được đo bằng những cơn giận dữ sau thất bại. Quan trọng là biết mình đang ở đâu. Khi cuộc chơi khép lại, điều đọng lại cần là sự công bằng.

Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trong thời đại số

Quyền tự do ngôn luận và trách nhiệm trong thời đại số

Mới đây, lợi dụng sự kiện Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, trên một số nền tảng mạng xã hội và trang thông tin tiếng Việt thiếu thiện chí ở nước ngoài xuất hiện nhiều bài viết xuyên tạc, vu khống chính quyền Việt Nam.

“Chia đôi” vỉa hè

“Chia đôi” vỉa hè

(GLO)- Một số phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai vừa ra quân kiểm tra, chấn chỉnh trật tự đô thị trên các tuyến đường chính, tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, buôn bán. 

Để người thầy được quyền chọn lúc rời bục giảng

Để người thầy được quyền chọn lúc rời bục giảng

(GLO)- Sau nhiều năm đứng lớp, điều tôi mong ở một chính sách về tuổi nghỉ hưu của nhà giáo thực ra khá giản dị: người đã mệt có thể được nghỉ; người vẫn còn sức khỏe, còn yêu lớp học thì đừng buộc họ phải rời đi.

Giữ lại 'giấy khai sinh' cho kỳ lân Việt

Giữ lại 'giấy khai sinh' cho kỳ lân Việt

Cánh cửa cải cách đã mở, là cơ sở để chứng thực “giấy khai sinh” cho các startup Việt ngay tại quê nhà và làm nên giá trị của kỳ lân Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Khai thác không gian ngầm, mũi tên trúng nhiều đích

Khai thác không gian ngầm, mũi tên trúng nhiều đích

Phát triển không gian ngầm là một trong những chiến lược quan trọng của TP.HCM không chỉ nhằm giảm áp lực hạ tầng mà còn tìm kiếm các động lực mới để tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn hiện nay.

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Từ 'bản vẽ' đến 'viên gạch' ban đầu

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1-10. Điều quyết định “bản vẽ” chính sách đi vào cuộc sống đến đâu nằm ở những “viên gạch” đầu tiên được đặt xuống - chính là các nghị quyết, quyết định cụ thể hóa những quyền mà thành phố được trao.

Xử lý trụ sở dôi dư

Xử lý trụ sở dôi dư

(GLO)- Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều cơ quan, đơn vị được bố trí lại trụ sở làm việc. Tuy nhiên, quá trình này cũng phát sinh bài toán xử lý số trụ sở, nhà, đất công dôi dư. Nếu chậm được sắp xếp, xử lý, nguồn lực công này có nguy cơ bị bỏ không, gây lãng phí.

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Quản lý nhưng đừng kìm hãm

Sau một số sự cố liên quan thiết bị bay không người lái (UAV, drone) xảy ra tại các sân bay, hoạt động của loại phương tiện này đang được siết chặt ở VN. Vừa qua, lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân (Thanh Hóa) vận động người dân tự giác giao nộp flycam.

Tỏa sáng cùng châu Á

Tỏa sáng cùng châu Á

Tối nay 19-9, ngọn lửa Á vận hội - ASIAD 20 được thắp sáng tại Aichi - Nagoya. Đây là lần đầu tiên sau 32 năm, kể từ Hiroshima 1994, Đại hội Thể thao châu Á trở lại Nhật Bản.

Đừng để quỹ phụ huynh chỉ biến mất trên giấy

Đừng để quỹ phụ huynh chỉ biến mất trên giấy

Bộ GD-ĐT đang chỉnh lý dự thảo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh theo hướng không còn hình thành quỹ do Ban đại diện trực tiếp thu và quản lý để tập trung vào chức năng kết nối, phản ánh ý kiến của phụ huynh và phối hợp với nhà trường.

Khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới

Khởi đầu cho một giai đoạn vận hành mới

Thời gian qua, các địa phương trên cả nước đã khẩn trương hoàn tất phương án sắp xếp mạng lưới các trường công lập để kịp vận hành mô hình mới ngay từ năm học 2026-2027. 

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Xây dựng kỹ năng dùng AI

Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng rộng rãi vào đời sống, việc xây dựng kỹ năng về sử dụng, tránh lạm dụng hay tạo “sức đề kháng” để nhận diện thông tin giả từ AI là cần thiết.

Bánh mì an toàn

Bánh mì an toàn

(GLO)- Bánh mì là món ăn quen thuộc, tiện lợi và có mặt gần như ở mọi nơi. Nhưng cũng chính vì phổ biến, được chế biến và bán ở rất nhiều cơ sở lớn nhỏ khác nhau, bánh mì luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Ứng biến với nông sản

Ứng biến với nông sản

Trong khi giá lương thực thế giới đang tăng cao vì nhiều nước tăng nhập khẩu để ứng phó với siêu El Nino, thì VN với vị thế là quốc gia đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu gạo nhưng giá gạo VN lại bất động, thậm chí có xu hướng giảm.

Tuổi trẻ kiến tạo niềm tin số

Tuổi trẻ kiến tạo niềm tin số

Tại Hội nghị KOL toàn quốc 2026 diễn ra ở TPHCM, hơn 1.000 người có sức ảnh hưởng, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia và đại diện tổ chức đã bàn về chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”.

Sửa chương trình giáo dục từ chính lớp học

Sửa chương trình giáo dục từ chính lớp học

Năm học 2026-2027, Bộ GD-ĐT đặt ra mục tiêu sẽ sửa đổi đồng bộ chương trình giáo dục, sách giáo khoa đáp ứng những yêu cầu mới. Đây là thông tin đang nhận được sự quan tâm của dư luận. 

Trách nhiệm của KOL

Trách nhiệm của KOL

Mới đây, hơn 1.000 nghệ sĩ, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia công nghệ… đã tham gia Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ 2 - KOL Summit 2026.

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Định danh tác phẩm, bảo vệ quyền tác giả

Nhìn vào các vụ xâm phạm quyền tác giả bị xử lý hình sự, lĩnh vực phần mềm và âm nhạc thường được nhắc đến nhiều hơn các lĩnh vực sáng tạo khác. Điều đó không có nghĩa hội họa, nhiếp ảnh, văn học, thiết kế ít bị xâm phạm. Trên thực tế, hành vi xâm phạm quyền tác giả trong các lĩnh vực này rất nhiều.